468 Geschichte der lateinischen Literatur des Mittelalters. Zweiter Teil.
vovet lauddbile votum se scilicet pro posse semper et ubique magnificare notnen eius gloriosum.Zur Ueberarbeitung der Vita Adalhardi vgl. 14 p. 883 Vitam ipsius apostrophis elegiacis etsuperfluitate sui offendentem animos legentium exstirpari fecit ex ipsis sentibus superfluitatumet plane reductam ad florem hystoriae mystlce hexametro decoravit. ') Festivitatis ipsüis partimquid fiebat memoriae sed compositis antiphonis et responsoriis alta et digna fecit veneraricelebritate . . . Multis signis illustraverat oculos adhuc viventiwn s. Adalhardus, quae omniatradiderat oblivioni negligentia eorum, quae etiam iuvenis diligenter ab eis qui viderant etin quibus facta fuerant exquisivit, exquisita postea literavit. Hiermit stimmt die Voirede zumumgearbeiteten Leben (MG. SS. 15,859,19 = Acta SS. Jan. 1,111 c. 2) Ratbertus quoquePaschasins, eiusdem abbas loci, qui luculentum edidit librum de corpore et sanguine dominieius meruit paternitatem digna filiatione sui . . . Hie autem qualis fuerit et quantus in guadamepistula testatur abbas Lobiensis Herigerus, qui eo tempore inter sapientes habebatur sapien-tissimus. ... In cuius (seil. Adalhardi) caritatis dilatatione tanta filii sui fervebant dilectionevi a quodam eorum tanta sit composita ipsms vitae . .. ut magis epythalamium dici possitquam textus alieuius hystoriae. Qua confusione non medioeriter offensus Corbeiensis tunccustos aecclesiae sepe monuit abbatem ut reeidi iuberet superflua quaeque. Sed illo saeadaribuscuris oecupato compunetus iste reverentia saneti . .. flores ipsius vitae decerpi iussit e tantoviriditatis prato. Cuius p-irendo iussioni sub brevitate non detrahitur priorum sententiae,excepta illius qui non antentice sensit de hac hystoria in saneti Viti translatione etc. ZuSulpicius Sev. V. Mart. 2, 6 und 27, 2 vgl. c. 5 p. 112 immunis tarnen erat ab his vitiis, quibusilla aetas solet inquinari. Semper erat in ore eius iustitiae attestatio, semper in corde in-iuriae detestatio. Sed ea tempestate quos sibi amicos obsequium ab eisdem veritas peperitodium (Terenz And. 1, 1, 41 f.) 2 ). Zu dem Buch über Adalhards Verwaltung des Klosters vgl.41 p. 116 Proinde quam efficax fuerit in dispositionibus Ordination is suae qui nosse voluerit,in libro qui de his conscriptus est legere poterit. Zu den Briefen 42 p. 116 Testantur hocquam plures eins epistolae, quae direetae ad plurimos omnium habentur liberalissimae. ImVorwort zu Buch 1 der Miracula heißt es 2 p. 118 similis et dissimilis habetur SaxonumCorbeiae, illius cuius cum ista rector et fundator extitit s. Adelardus. 3 Cuius expeditissuperius gestis et moribus vitae, sequitur nobilis materies eiusdem mortis pretiosae. DieWunderzeugen c. 6 p. 119 testis est idonens tunc quidem puer, sed postmodum abbas Fulco,qui onus et honorem Corbeiae sortitus est Eichardo abbate humanis exempto; c. 13 p. 120sicut didici ab eo ipso qui ea gavisus est gloriflcatione. Das Vorwort des zweiten Buchesbeginnt (c. 20 p. 121) Virtutes et miracula quibus in praesenti sanetos suos illuMrare dig-natur operationis divinae potentia, quotiens apparent, dignum est posteris transmittere lit-terarum notitia . . . linde virtutes aliquas breviter annotamus, quas nostris temporibus pa-tronus noster .. . operatus est Adalardus . . . Quas quidem oculis nostris non perspeximus,sed fidelium virorum qui viderunt et praesentes interfuerunt relationc didieimus ... Sicutautem ab eis aeeepimus, ita et prosequendo referimus.
Zur Sprache und zur Kenntnis alter Literatur. Von seltenen Worten begegnenVita 8 p. 112 monomachus. 9 p. 112 sericatus. 14 p. 113 indusiatus. philolopompus. pompolentus.15 p. 113 aporia. 16p. 113 semilargus. 17 p. 113 ineleemosynatus. 20 p. 113 itinerari. 22p.114filiahcs. 31 p. 115 festucare. 37 p. 116 exterminium. 40 p. 116 inallocutus, 50 p. 117 ftliatio.53 p. 117 morbescere. Mirac. 1,5 p. 118 scabellulum. 2,26 p. 122 cueumerarium. Sehr häufigist dann die Benutzung von Paulus Diaconus Auszug aus Festus. Der Verfasser hat sichnämlich in diesem Werke nach alten Ausdrücken umgesehen, die er nicht immer sinnvollan Stelle der späteren, geläufigen Wörter gebraucht. So c. 18 p. 113 quasi aliquod aquagiumvgl. Paulus p. 2,23; c. 21 p. 114 caduceator nach Paulus (Festi de verb. significat. etc. ed.Thewrewk de Ponor) p. 33,11; p 24, p. 114 ancillatura vgl. Paulus p. 15 s. v. ancilla (an-culare); 26 p. 114 alterplicem p. 6,1; 27 p. 115 matrimes orphani p. 90. 36; (28 p. 115 discorsconcordia Hör. Ep. 1,12.19); 30 p. 115 expapillatis brachiis p. 56,7; 39 p. 116 sui ■ ■ ■ memo-riostim p. 90,4; 50 p. 117 sub eodem patre . . . sororiabat p. 421,7. Mirac. 1, 17 p. 120 quasiebrius talipedare p. 543, 8. Von andrer Kenntnis der alten Literatur, soweit sie oben nochnicht verzeichnet wurde, ist anzuführen Vita 9 p. 112 iturus ad astra Verg. Aen. 9,641.22 p. 114 quia iuxta Platonem rectores earum amplecti sapientiam vidit Boeth. cons. phil. 1,4(p. 11,15 P.); ib. Deniqice ut aiunt regibus boni suspectiores sunt quam inali. His quoquevirtus aliena semper est formidolosa = Sali. Cat. 7,2. 35 p. 116 discedens caelum non animummutaverat Hör. Ep. 1,11, 27. Mirac. 2,21 p. 121 mortali concessit naturae Sali. Jug. 14,15; quidfacto opus esset Sali. Cat. 1,6.
Ueberlieferung. Das Werk steht im Bruxell. 8646—8652 s. XII f. 1-38 (wohl diealte Hs. von St. Bertin) und im Paris. 13091 s. XII—XIII. Ausgabe: AbtaSS. Jan. 1, 111—127:Auszüge gab Holder-Egger, MG. SS. 15,859—865. Vgl. Wattenbach 2,170.
') Diese metrische Bearbeitung scheint ver- \ 2 ) So auch c. 14 p. 113 neque in scirpoloren zu sein. j nodum quaesivit And. 5.