Druckschrift 
2 (1923) Von der Mitte des zehnten Jahrhunderts bis zum Ausbruch des Kampfes zwischen Kirche und Staat : mit Index
Entstehung
Seite
86
Einzelbild herunterladen
 

86 Geschichte der lateinischen Literatur des Mittelalters. Zweiter Teil.

Ut pennam ad scribendum inrecto usu retinere consuescerem, nee postea ab ullo doeentesuper hoc corrigi valerem . . . Quod cum viderent plures, dixerunt omnes nunquam niebene seripturum. Sed äliter evenit ex gratia dei, sicut plurimis iwtum est. Nam cumin pueritia ipsoque tempore, quo tabula mihi data est cum aliis 2>ueris ad discendam scrip-tnram, inderer aliquod scribere nosse, miraculum non parvum praebui; deinde vero non postlongum tempus tarn bene scribere coepi ut . . . multos libros scripsissem. Er selbst zählt dieBücher auf, die er geschrieben hat, vgl. Lib. de temptat. (col. 57C58C); davon sind erhaltendie Münchner Handschriften 14137. 14673. 14756. 14463. 14464. 14490. 18611. 18937. Mus.Brit. Add. 22793. Berol. theol. qu. 365, vgl. P. Lehmann, Ztschr. d. deutsch. Vereins f. Buch-wesen und Schrifttum 3,12. Aufenthalt in Hersfeld Visio 5 (Migne 146, 357C) Cumpuer adhucad monasterium Herveldense scribendi causa transmissus fuissem; hier lernte er die beidenHildesheimer Kanoniker Boto und Wolfhere ') kennen, die zur ausgezeichneten Hersfelder Schulevom Bischof Godehard geschickt worden waren, vgl. daselbst Inde namque duo canonici a b. m,Gotehardo episcopo discendi gratia ad scholam, quae per idem tempus sub abbate Arnulfo ibisatis pollebat, missi sunt, quorum iunior Boto, alter vero Wolfharius dicebatur. Zum Schreibenin Hersfeld vgl. Lib. tempt. (col. 57 A) et in Franciam translatus adhuc puer, ibique infantummulta scribendo laborassem, ut inde rediens pene visu privatus fuissem und 58B Tradidi . ..Berveldensibus autem duos libros. Die Reihenfolge im ersten Unterricht gibt Otloh im Prolog zudem Liber proverbiorum (Migne 146, 300C) Proverbiorum autem hie collectorum dictis parvuliquilibet scolastici-) .. .possunt apte instrui post lectionem psalterii. Sunt enim . . . planiorissententiae quam illa fabulosa Aviani dieta, sed et utüiora quam quaedam Catonis verba, quaeutraque omnes pene magistri legere solent ad prima puerorum documenta. Zum Mönchsgelübdevgl.Doctr. spirit. 15, 7 (Migne 146, 280C) Nam praeter votum, quod iam nuperrime feci, Olimpromisi, cumparvus adhuc puer essem Ac spe discendi pollerem more scholari, Me submissurumlegi sanetae monachorum und Visio 2 (col. 347 A) ad religionis monasticae vitam, quam olimquoque, cum adhuc essem parvulus . . . pollicitus sunt; Stellung des Vaters dazu Visio 3(col. 347 B) ut ad monasticae religionis vota remearem, a qua pene invitus patris mei pre-ciaus assiduis discessi. Zum Weltpriester vgl. Lib. tempt. (col. 45 D) prius in saeculo constitutus,(46D) in saeculari vita positus habuisti Studium ut eius inanem noxiumque evaderes luxum'f(col. 52 A) quo maxime in saeculari vita positus me exercebam. Kanoniker und Berufungnach Würzburg vgl. Visio 6 (col. 359 C) In habitu canonico adhuc constitutus iuveniliqueaetate a b. m. Meginardo Wurzburgensi episcopo scribendi causa vocatus sum. Zur Land-pfarre {sicutmos est pene villanis omnibus clericis) und zum Gesänge vgl. Visio 2 (col. 344347).Zum Erzpriester Werinher vgl. Visio 3 (col. 347 B) ut quidam archipresbyter nomine Werin-harius in episcopatu Frisingensi praestantissimus . . . in me commoveretur pro vitio quo-dam . . . contra cum ira stultitiae commovebar, adeo ut versus plures qui versus ita in-cipiebant: 0 lator legis, renovans decreta Catonis, Multorum causae mihi soli sunt referen-dae . . . in concilio quodam . . . ei legendos traderem (bis 348 B). Entschluß zum Weggangdaselbst (col. 348A) mihi melius videbatur alio transmigrare . . . quo libentius inter studiososquosque et doctiores clericos quam inter villanos versari saepe desiderabam. Belictis ergoad tempus meis omnibus perrexi ad Batisponam civitatem, ibique Burchardum . . . abbatemcoenobii s. Emmerammi pro mei suseeptione rogans. Zur Stellung als Gast daselbst und zurLektüre Lucans 348 B Interea ergo cum ibi aliquamdiu hospitarer, contigit quadam die utante fores hospitii dati residens in lectione Lucani oecuparer und Doctr. spirit. 14,122 LectioLucani quam maxime tunc adamavi, Et cui iam nuper . . . Sic intentus cram, quod vix ageremreliquum quid. Eintritt ins Kloster St. Emmeram und zur Zeitdauer seines Mönchtums da-selbst ergibt sich aus dem Lil). de tempt. (col. 53 A) Cum ergo monasterium nostrum in urbeUatisbona constitutum . . . destrui viderem ibique per triginta annos meliora sperans snb-sisterem . . . quia in ipso discessionis meae anno, qui erat ab incarnatione domini 1062 und57 B Postquam igitur in s. Emmerammi coenobium ad conversionem veni; die Ursache zurKonversion steht im Lib. vis. 3 (col. 348 B352 B), wo col. 350 D (ad saeculum redire disposui)von seinem Willen, in die Welt zurückzukehren, zu lesen ist. Zum Amt als Lehrer vgl. Lib.vis. 3 (352 B) Post tempus igitur nonnullum, quo aufugi in coenobium, quia existimabar in-struetus aliquid in liberali scientia commissa est mihi licet immatura doctori invisa puerorumdiseiplina und Lib. tempt. (col. 57 B) Nam pro eo quod saepius legere aut scribere aut dietarevidebar, scholasticorum cura mihi commissa est. Zur Beschäftigung mit der christlichenLiteratur vgl. Lib. tempt. (col. 29 A) ipse coepit illos 3 ) solummodo imitari, quos videbat divinaeinsistere lectioni. Zu Wilhelm vgl. Lib. tempt. (col. 58B) Postea vero cum fratre nostroWil-helmo profectus dedi ei quatuor libros, inter quos erat missalis liber satis pretiosus, außerdemDümmler a. a. 0. S. 1079 f. Zu Heinrich von Reichenau daselbst (col. 54C) Quidam namquemonachus de Augiensi cosnobio nobilissima Alemannorum stirpe ortus nomine Henricus cumab Ierusalem reverteretur apud nos aliquamdiu hospitatus est . . . postremo illud deposcere

s ) Er verfaßte später das Leben Godehards. I scolasticus ist der Lehrer.

2 ) pueri scolastici sind die Schüler, der | 3 ) So ist statt Jllum zu lesen.