Druckschrift 
2 (1923) Von der Mitte des zehnten Jahrhunderts bis zum Ausbruch des Kampfes zwischen Kirche und Staat : mit Index
Entstehung
Seite
33
Einzelbild herunterladen
 

Atto von Vercelli. 33

fabricatae sunt statuae, in quibus ob eorum scelerum immanitatem daemonibus placuit ha-bitare. Zum Namen der Sterne 836 C Quorum nomina . . . falsa esse noscuntur quia ani-malium species numquam in sideribus videntur . . . 837 A Nam deus omnipotens ideo sideraconstituit in caelis ut hominibus deservirent in terrls. Die Zeit der Predigt ergibt sich ausder Bezugnahme auf den Brand Pavias 837 B ex praesenti saltem Papiensi incendio. AndrerAberglauben Serm. 7 col. 842 B Quamvis sint quidam qui aliquos huius hebdomadis diesscilicet quintam feriam et Sabbatum absolutiores prae ceteris quadragesimalibus esse dilu-dicent und Serm. 13 col. 850D ut quaedam meretriculae . . . passim per plateas et compita,fontes etiam et rura pernoctantes choros statuant, canticula componant, sortes deducant . . .Quaritm superstitio adeo gignit insaniam, ut herbas vel frondes baptizare praesumant etexinde compatres vel commatres audeant vocitare. Die Stelle über Schauspiele heißt Serm. 9col. 844 C Non laetantur in theatris ut sceniei, non in epithalamiis et cantilenis ut mimi, nonin saltationibus et circo ut histriones vel idolorum cultores. Kulturhistorisch wichtige Stellenin dem Briefe über Ermahnung zur Keuschheit s. Ep. 9 col. 116D. 117 AD. 118D. Der Briefan Azo ist Ep. 5 (hier die Stellen aus älteren Gesetzen col. 106BD. 107CD). Das Capi-tulare (aus Vatic. 4322; auch Vercell. 40) bei Mai, Script, vet. nova coli. 6, 60100 undMigne 134, 2752; vgl. Schultz S. 44 f. Daß der Brief Gunzos und der des Ambrosiusim Vatic. 4322 und Vercell. 40 unter denen Attos stehen, beweist, daß von Atto selbst odernach seinem Tode eine Sammlung der Briefe begonnen worden ist. Azos Aeußerung überviele Ehen im Königreich Italien s. Ep. 5 col. HOB Quod autem vestra nöbis innotuit magni-ficentia, quia multi maiores et inferiores in hoc regno sint, qui tales uxores habent, quosetiam nobis intimare polliciti estis, deo teste hoc incognitum manet apud nos et valde novumvidetur. Die Bitte des Diakon Ambrosius Ep. 7 col. 113B vestris rescriptis pandite nobis,quas debemus intelligere eas, quas praedlctum capitulum (nämlich des Papstes Zacharias)presbyteram aut diaconam appellat, quia nos omnimodo latet. Atto beantwortet die Frageaus Konzilsbeschlüssen 1 ) Ep. 8 col. 114B Quod non oportet eas quae dicuntnr presbyteraevel praesidentes in ecclesiis ordinari. Diaconas vero talium credimus fuisse ministras .. .Denique legimics . . . diaconam non ordinandam ante annum quadragesimum et hoc cumsummo llbramine. Von den zwei wesentlich politischen Briefen stammt N. 11 (an die Mit-bischöfe) wohl aus 951 oder 956. während das umfängliche Schreiben an Bischof Waldovon Como etwa 960 verfaßt ist, s. Schultz, Atto von Vercelli S. 50. Zu erwähnen ist noch,daß mehrere Predigten großenteils in Reimprosa abgefaßt sind, 2 ) wodurch die Wortstellungmehr oder weniger unnatürlich oder gesucht wird und wodurch sich diese Prosa in etwasder ersten Fassung des Polipticum nähert. Die Predigten stehen im Vatic. 4322, zwei auchm Vercell. 53, die Briefe im Vatic. 4322 und Vercell. 40.

Polipticum. So lautet nämlich der Titel nach der Abschrift vonTschiedel in der den Titel erklärenden Glosse bei Goetz, Berichte üb. d.Verh.d. Sachs. Ges. d. Wiss. Phil.-Hist. Kl. 48, 75 polipticum est multorum descriptio.polis grece multorum dicitur; Mai, Script, vet. nova coli. 6, 43 hat im Titelund in der Glosse polypticum geändert (danach Schultz S.30ff.). Der Freund,an den das Polipticum gesandt wurde, muß Atto auch bezüglich der wissen-schaftlichen Studien sehr nahe gestanden haben, denn er schreibt in seinemVorwort dasselbe rätselhafte Latein, wie Atto selbst. Dies Vorwort heißt(nach Mai a.a.O. 6, 43) Reverendo in me Fulano valde praesidi. Fulanus s )cupiens me sie beatum instar felieissimi opilionis Silvestri summi exitum. Mor-tuits aliquibus, sed mihi nee emortuus, vivus imino mihi vividus es; mortuussed vivus immo. Huius labyrinthi iter currentes aut qua insistendo vitarevoraginem edoce, aut quo salubres sublati adtingere possint delitias. Quae sentioin hoc cernes. Sed sie ego quae et tu conparantur cantabries ut pollini. Enquae ego, tu quae feliciter redde. Amen. Der Zusatz von Mai zu dem Titel

') Nämlich von Laodicea und Chalcedon. iustis, sunt consistunt, meruit dixe-

2 ) Vgl. Serm. 10 col. 845 C constitutione cognitione, edoceret ascenderet, signi-ficare explicare, coneipitur expletur,credebant videbant usw. 16 col. 853 B ap-tius artlus; colimus cognovimus; abluisuseipi adlpisci usw. 17 col. 856 B apostolis

Manitius, Lateinische Literatur des Mittelalters. II

rit, descendit ascendit usw. 18 col. 856 Dorbis matris, abstinentia macula, blbitmandueavit, praedicabat vacabat usw.

3 ) Vgl. hierzu die von Mai unter den Textgestellten Scholien der 2. Fassung.