reſecantur vel plantantur. vt dicit idemet hoc eſt in plenilunio potiſſime quandohumiditas que lunari virtute cum corporibus tunc abundat non digeritur etꝓpter eius ſuperfluitatem non regitur ana tura. et ideo neceſſe eſt vt talis ſuperfluitas corrumpatur ac in vermes et inputredinem conuertatur. quere ſupra d̓effectu lune libro. vi. Teredo itaqꝫ lignivermiculus in ſubſtantia eſt molliſſimꝰ.et tamen corrodit ⁊ cōminuit duriſſimaligna et ſubtiliorem puluerem facit qͣꝫpoſſit lima facere. quere infra de vermiculo.¶Apitulum CV¶ De teſtudineEſtudo eſt animal ſic dictuꝫ eoꝙ tegmine teſte. fit opertum incamere modum. vt dicit Iſido.libro xij. Et ſunt quattuor genera ſcilicꝫterreſtres. maritime. lutarie. ſcꝫ in paludibus viuentes et fluuiales. Et tradūtaliqui qd̓ tamen incredibile eſt tardiusire nauigium teſtudinis pedem dextrumdeferens. vt dicit Iſido. li. xij. De teſtudine autem quere ſupra in littera L. delimace.¶ Capitulū. CVIDe tortucaOrtuca inter teſtudines corrūꝑatur. eo ꝙ inter teſtes duriſſimas clauditur inter quas ſe xecolligit quando ab aliquo moleſtat̉. Eſtautem eius duplex ſpec ies ſcꝫ. ffuuialiset terreſtris Fluuialis aūt tortuca mortifera eſt et venenoſa. Terreſtris vero q̄habitat in domibuſ vel̓ in ſiluis mūda eſtet comeſtibilis. eſt tamen horribilis in aſpectu et deformis. Ponit autem oua vtgallinā ſed pallidiora et minora. Eſt autem animal quadrupes habens pedes ꝑuos ſicut rana. et caput paruū ſicut ſerpens. et teſtas duras diuerſis maculis d̓formatas. Carnes vero eius que habitant in nemoribus ſunt medicinales eſvirtutis reſumptiue vnde valent ethicꝭptificis et conſumptis. De tortuca aūtmarina dicit Areſto. libro. viij. Tortu8eca inquit marina comedit omnia ⁊ eiusorificium eſt fortius omni ore cuiuſlibꝫanimalis. quoniam acceperit ſapideꝫ inſuo ore eum frangit. et exit ad ripam etpaſcitur herbis. et cum reuertitur intraaquam aſcendit et natat ita ꝙ deſiccaturdorſi ſuperficies a ſole quoniam illi nonleue eſt ꝙ in aqua profundat̉. Item lib.viij. animal habens ſquamam plumamaut corticem. non habet veſicam propterpaucitatem potus. qꝛ ſuperfluitas potuſtranſit in plumas et alia prter tortucaꝫquoniam pulmo tortuce maxime eſt carnoſus ſanguineus ſimilis pulmoni vacce. Et pulmo tortuce ſilueſtris eſt maior qͣꝫ debet eſſe. quoniam corpus eius ꝯtinetur in teſta ſpiſſa. et ꝓpter hoc nondiſſoluitur niſi in carne tantum. et propter hoc fuit in tortuca veſica. vt reciperet ſuperfluitatem ſicut vas ſed valde ꝑua eſt. Ueſica enim eſt in omnibus animalibus habentibus pulmonem ſanguineum. et ideo ſola tortuca inter animalia habentia duros cortices habet veſicāet renes.¶ Capitulum CVIIDe vaccaAcca thauri eſt femina. dicta qͣſi boacca. vt dicit Iſido. li. vij. eſtautem animal laſciuū et luxuriſum. qꝛ vt dicit Areſt. li. vi. Uacce poſtannū mouent̉ ad coitum. et forte poſt octo menſes et tempus imp̄gnationis eſtꝑ nouem menſes ⁊ fetus erit in decimoAt vacce tꝑe coitꝰ aſſimilant̉ maribꝰ etefficiunt̉ ſilueſtres. ita ꝙ nō poſſunt easdomare paſtores. et deſideriū vaccarummanifeſtat̉ ꝑ tumorem iguinum et ſuosmugitus cōtinuos. quoniam vacce mugiunt cōtra cōitum et ſaliūt ſupra thauros et ſequūtur ip̄os. et cū eis ſtāt. Itēin eodem dicit in fine. Dicūt hominesꝙ tempus imp̄gnatiōis eaꝝ eſt decē mēſiū. et ſi ante hoc tp̄s pariat. fetus nō viuet nec ſue vngule cōplebunt̉. et in maiori ꝑte pariet vnum et forte duos. Femine viuunt in maīori parte. xv. ānis.et mares ſimiliter. ſed qn̄ caſtrant̉ efficiunt̉ fortiores ⁊ viuūt. xx. an. ⁊ poſt ꝑtum