Druckschrift 
Proprietates Rerum domini bartholomei anglici
Einzelbild herunterladen
 

Liberre pertinet ad celeſtē. pars vero inferiorſpere aque terre vicina. turbulēta. groſſa cōpacta ex humidis terreis vaporibꝰ corpulēta ꝑtinet ad terreſtrē. et hecpars aerea diuerſas ex ſe ꝓducit ſpēs.Nam vt dicit Iſi. Aer vehemētius cōcitatus facit ventos choruſcationis tonitrua. cōfractus nubila. cōſpiſſatus pluuias. cōgelatꝰ niuē gradinē. diſtentꝰ ſerenitate. vt dic̄ Iſi. Beda. Plus autēhabet raritatis inanitatis qͣꝫ cetera elementa. Eſt aūt aer ẜm Cōſtan. elementum ſimplex ſubſtātialiter humidū calidū. Exꝓpria enī natura ſeu ſubſtantiaeſt humidꝰ ſed ex vicinitate orbis calidꝰ ideo ẜm vtriuſqꝫ qualitatis ꝓprietateꝫaer eſt ſui naturaliter diffuſiuꝰ a ſuperficie terre aque vſqꝫ ad ſperam ignis vndiqꝫ extenſiuus. Ex ſubſtantiē autē ſueſubtilitate raritate tranſparens eſt etperſpicuus. vnde ratione diaphaneitatis ſue tranſparentie eſt influentie celeſtis virtutis impreſſionis ſolaris luminis receptiuus. virtutis inſpirandi reſpirandi eſt aer omnibꝰ animantibꝰminiſtratiuus. omniū enī animantiumeſt reſpiraculū volatiliū celi propriuꝫhabitaculuꝫ. Sine enī aere non poteſtviuere aliqua animata creatura. Aerratione leuitatis ſubſtātialis eſt naturaliter mobilis alterabilis ac vertibilis in oppoſitas qualitates. vnde ex vaporibus terre maris ſepe recipit immutationē. nam ſi vapor fuerit fetidus corruptus ac venenoſus aer corrumpiturinficitur. cui talis vapor peſtifer admiſcetur. Si ꝟo fumꝰ ex pura mūda ſubſtantia fuerit reſolutus odorifera. aerodoriferā nature amicabilē ex incorporatione fumi odoriferi recipit qualitatem. Item aer nos circūdās ſumme nobis eſt vtilis ꝓpter anhelitꝰ neceſſitatē etvitalis ſpūs continuū nutrimentū. Sienī clarus lucidus purus fuerit. hūores atqꝫ ſpūs erūt lucidi atqꝫ puri. Siꝟo turbidus nebuloſus humores erūtturbidi. ſpūs groſſi ac infecti. vt di. conſtan. philarētꝰ. vnde aer eſt elementū corpoꝝ ſpirituū. Euētatio aeris adueniēs ſpiritibꝰ eſt cauſa meliorationis.XI.eoꝝ depurationis mitigationis. ꝓhibens ſpūs humores ab inflāmatōe. attractus enī a pulmone cordi. cor toticorꝑi p̄bet tꝑamentū. vn̄ aer maxīeᶠ īmutat corpus ingredit̉ ad interiora ſpirituū. miſcet̉ eoꝝ ſubſtātia que corꝑip̄bet vitam. Unde ſi aer fuerit purꝰ mediocris in ſuis qualitatibꝰ tꝑatus adſeruationē vite maxime ꝓficit. Si verofuerit corruptꝰ diſtēperatꝰ maxime ledit corrūpit. vt dicit cōſtan. Quāto aūt ēa terra remotior celo vicinior. tato purior ſimilior eſt etheree puritati. quanto ꝟo terre vicinior tāto frigidior craſſior ſimilior terree qualitati. Unde exvaporibꝰ terre ad interiora aeris attractis varia ꝯtraria in aere generant̉. Etquāto aer eſt groſſior ſpiſſior. tato ſolin eo fortiꝰ imprimit calorē radioꝝ ꝓpterradioꝝ ſolariū reꝑcuſſionē cōculcationē cōfractionē. Ex reꝑcuſſione aūt ſolarium radioꝝ in aere humido denſo generant̉ in eo varij colores. vt d̓r ī li. meth̓.vt patet in aſſub in ixide in ꝯſil̓ibusFit aūt aeris ꝯdēſatō triplici de ca .ſ. exvapore ꝑtes terreſtres ſuas groſſasaere ꝑmiſcentē. vel ex frigiditate par: eſhumidas aeris cōgelante. vel ex generatione noui aeris ſenſuꝫ in ſe recipiēte.cuiꝰ ad primā additionē aer ingcoſſat̉ vtdicit ph̓us. Rarificat̉ aūt ſubtiliat̉ excauſa contraria. ſcꝫ propter vaporis alcēdentis conſumptionē. propter fortioreꝫcalorem aerē extenuante vel clarificantem. vel ignearū partiū ex particulis aeris generatione per vltima humiditatiſſue rarefactionē. et caliditatis intenſionem aer in naturā igneā trāſmutat̉. Immutatur autē aer ẜm ſubſtantia vel qualitatem multipliciter. vt dicit AuicenaPrimo a ſolis appropinquatōe vel elongationē. Calefit enī aer qn̄ ſol ad noſtꝝhabitabile appropinquat quēadmodumfrigeſcit quando ſe elongat. Item ex ortus occaſus ſtellarū īmutatione. Stelle enim tam erratice qͣꝫ fixe ſunt cauſaquare aer in ſuis qualitatibꝰ immutat̉:Sole nanqꝫ cum aliquā ſtella effectusfrigidi ſicut ſaturno in frigido ſigno conueniente intenditur frigus in aere. Si