Liber QuintusEt iō debet eſſe corde aīalis venter. qm̄cor debet eſſe locus receptōnis ſanguīspuri ⁊ temperati in qͣntitatē ⁊ qͣlitatē.Et eſt valde calidus ⁊ hūidus. qꝛ cor ēmēbꝝ in quo ē prima ꝟtus. Hucuſqꝫareſto. li. xiij. vbi multa dicūtur de hacmateria. Item idē li. xvi. ſcꝫ ꝙ cor anīalis debet eſſe ꝯplementū propt̓ hoc creatur cor priuſ. Et propter calorē cordiset exitum venarū ex eo poſuit naturamēbꝝ frigidū ex oppoſito cordis .ſ. cerebrū. ⁊ propter hͦ creat̉ caput in generatione poſt creationē cordiſ. Contigit ātcor pati vel ex alioꝝ hūoꝝ colligantia.vt dicit Cōſtan. vel ex propriā diſtemperantia. Si enī in corde dn̄etur excedens caliditas. ebullit ſanguis cordis ⁊agitatur. et ſic vitalis ſpūs ledit̉. Si nimīa frigiditate cor ꝯſtringit̉. ꝯgelaturſanguis vn̄ ⁊ mors ſeqͥtur. Qn̄qꝫ etiāpatitur ex aliquo apoſtemate capſulaꝫeius inficiente. ⁊ tūc aīal nō diu viuit.Item accidit cordi tremor. ⁊ hͦ ex hūiditate aquoſa in pelliculis cordis diſꝑſaque debita eius impedit dilatatiōem ⁊cōſtrictionē. Un̄ videtur infirmo ꝙ corde loco ad locū moueat̉. Item accidit eidefectio ex ſpirituū vel ꝟtutis ſpūalisdiſſolutione ⁊ ſpūum euaporatōe. Et hͦcōtingit vel ex nimia repletiōe virtutēaggrauāte ⁊ ꝯfundente; aut ex nimiainanitiōe ꝟtutē diſſoluente. ſic̄ patꝫ incardiacis et in qͥbuſdā poſt nimiū ſudorem. ſiue nimis acutā potionem. Itempatitur aliqn̄ ex fumoſitate aliqͣ corrupta ⁊ vene noſa ad cor penetrante et cordis meatꝰ corrūpente. vn̄ mors ſeqͥtur īdilate. Itē patitur qn̄qꝫ de vene ꝯcaueopilatione. vn̄ ⁊ ſanguis nutrim̄tū cordis ⁊ vitalis ſpūs denegat̉. His et alijsmodis cor patitur. vt di. cōſtan. li. ix.c. xxiij. Dic̄ ad hec galienꝰ ī tegni. ꝙ virtus et cōplexio cordis on̄ditur ꝑ hec ſigna .ſ. ꝑ magnitudinē reſpiratōis vel velocitatē pulſus ⁊ freq̄ntia eiꝰ ꝑ virilitatem ⁊ feſtinā actiōem ꝑ irā audaciā etfurorem ꝑ amplitudinē pectoris ⁊ eiuspiloſitatem. Hec oīa calorē dn̄antem īcorde ſignant. Omīa ꝟo ſigna ꝯͣria defignant eius ꝯͣrietatem. Suꝑ quem locūdicit haly in cōmento. Cor in homīe ſehabet ad modū radicis in arbore. Arteria naſcens ex ſiniſtro ventriculo ſil̓is ētrunco vel cruri arboris q̄ elōgata a corde ramificatur in duas ꝑtes; quaꝝ vnatendit ad ſurſum alia deorſum. ⁊ ille ramificātur ⁊ diuidūtur ad modū virgeex ramis ꝑ totū corpꝰ vſqꝫ ad arteriascapillares ſparſas in cute. ⁊ qn̄ dilatat̉cor; dilatātur ⁊ om̄s arterie ſil̓. ⁊ qn̄ cōſtringitur; ⁊ ip̄e ſil̓ ꝯſtringūtur. ⁊ ꝑ dilatatōem eaꝝ attrahitur aer frigidꝰ exexterioribꝰ cordis ad interiora eiꝰ/ et incōſtrictione exprimitur vilior fumꝰ ineis generatꝰ ⁊ extrahit ip̄m ad exteriora. ⁊ ꝑ hͦ eius calor euentatur. ⁊ per eiuseuētationē eiꝰ cōplexio adeqͣtur. Et vtait idem ꝟtus motiua q̄ eſt fixa ī cordecurrit ꝑ arterias ad vnāquāqꝫ ꝑtē corporis ⁊ defert vnicuiqꝫ ꝓpria vita et proprium calorē vitalē. Seruit enī pectuscordi ſe aperiēdo ⁊ frigidū aerem attrahendo ⁊ ſe claudendo. ac fumoſum vaporem generatū ex corde expellendo. vnd̓ſi pectus ⁊ arteria et alia vitalia inſtrumenta fuerint ſalua. obediunt ꝟtutesin oꝑibus ſuis. et quādo ſunt infirmanon obediunt. Unde bonitas ⁊ maliciaſubminiſtrātium organorū promouetvel impedit cor ad ſuas ꝑagēdas actiones. Unde quādo cor eſt forte ⁊ habetmembra ſibi obedientia. bn̄ in dilatando ⁊ conſtringendo ſe habentia. fortisꝓcedit a corde reſpiratio. et fortis pulſus ⁊ fortis oꝑatio ẜm bonitatē organiet virtutis. Quādo ꝟo virtus eſt debilis/ ⁊ remiſſa nō poteſt extendere arterias in om̄s dimenſiōes vnde ſequiturminor reſpiratio ⁊ minor pulſus. Iteꝫibidem. Si cor fuerit nimis frigidumet nimis humidū et pulſus mollis/ erithomo priuatus virilitate ⁊ audacia. timidus atqꝫ piger/ et a pilis in pectoreuudusⁱ propter vaporis famoſi vnd̓ generant pili paucitatem Si ꝟo fueritcor nimis ſiccū ⁊ frigidum ⁊ faciet pulſum aſpeꝝ duꝝ ⁊ paruū ⁊ reſpiratio tarda eſt ⁊ rara/ maxīe ſi pectus ꝑuū fuerit atqꝫ ſtrictum. Hucuſqꝫ haly ſupertegn̄. Gal̓. Et hec ſufficiant.