CapitulumSecundum
pult ſibi de ſcolis ꝓuidere. ſi hoc ſine fraude facit. ⁊ ſcolaris nōdū ſe dederat alicui doctori.nō credo eum in aliquo obligari. cū cuilibetſit licitū modo licito ⁊ debito ꝓcurare vtilitateꝫ ſuā. aliter nō credo ſibi licere. Si aūt hocfacit volēs alij ꝓuide̓. ſicut qn̄ ſcolaris alicꝰdoctoris ſubtrahe̓ conat̉ ſcolares alijs doctoribꝰ vt intrēt cū doctore ſuo. ī hoc ſolū honorem ⁊ vtilitatē ſui doctoris intēdēs. ſi ſubtrahat iā intrātē cū alio doctore. credo ip̄m obligari. niſi forte illiꝰ doctoris cui eū ſubtrahit īſufficiētia ⁊ ſcolaris aliqͣ ſpecialis cura qͣ ſibitenet̉ excuſet. Si aūt retrahat ītrare volētēcū ex hoc nullū ius doctori ſit acq̇ſitū. ⁊ hocfacit ſine fraude nō credo eū doctori ī aliqͦ obligari. Obligat̉ aūt ſcolari ſi euꝫ retrahat neaudiat meliorē. Si aūt hoc facit vtilitati ſcolaris volēs ꝯſulere. ⁊ ſuꝑ hoc a ſcolari reqͥſitus ꝯſulit ꝙ audiat aliū doctoreꝫ meliorē. bn̄facit. Et dicta ī his caſibꝰ ſūt ceteris paribꝰītelligēda. Ite em̄ caſus ē ita varijs mōis circūſtantialis ꝙ vix pt̄ dari certa regula. hecille. Ꝙtum ad tertiū .ſ. dānificādo alios ſuomalo exēplo. ſic ut ſcādalizant p̄lati ſubditospōpis et laſciuijs et alijs malis moribꝰ ſuis.Aulieres ſuis ſuꝑfluis ornatibꝰ ⁊ fucis ⁊ tripudijs. ⁊ alij manifeſte peccātes. ⁊ p̄cipue qn̄hoc intēdūt vl̓ ꝯtēnūt ſeu ꝑuipendūt ſcādalū alioꝝ ꝓpter qd̓ alij ruūt ī diuerſa vitia. tales tenent̉ ad ſatiſfaciēdū bonis exēplis manifeſtis. nō aūt tenēt̉ ꝓpter hoc ad aliquampublicā pnīam. vt dicit Al. Sed ad edificandū alios bonis moribꝰ manifeſtis ſicut ſcandalizauerūt ꝑ mala manifeſta. ¶ Ꝙͣtum adqͣrtū .ſ. de ſeducēte v̓ginē. ⁊ corrūpente extramr̄imoniū dr̄ Exo. xxij. Qui ſeducit v̓ginē etdormit cū ea dotabit eā ⁊ habebit eā vxoremaut reddet ei iuxta modū dotis quā v̓gines ſolent acciꝑe. Hānificauit em̄ talis illā ī caſtitate v̓ginali auferēdo theſauꝝ irrecuꝑabilē.vn̄ tenet̉ ei ſaltim ad reſtitutōꝫ caſtitatis cōiugalis accipiēdo eā in vxorē vl̓ dotando. Etſi qͥdē ꝓmiſiſſet eā duce̓ in vxorē: tenet̉ etiamrōne ꝓmiſſionis. niſi eſſet nimis diſparis cōditionis. vn̄ fraus potuit dep̄hendi: ⁊ tūc ſatiſfaciat ad arbitriū boni viri. Et idē ⁊ fortiꝰqn̄ violentauit. Ꝙͣuis aūt p̄ceptū allegatumlegis Moſaice ſit iudiciale. ⁊ inquātū ad hocnō obliget. tn̄ inquātū eſt ſūptū ꝓ ſtatuto abeccleſia vel aliqua ciuitate obligat. ſicut patet extra de īiu. ⁊ dam. da. c. Si culpa.De ſecūda damni.§. ij.ficatione que .ſ. fit corꝑi ꝑ leſionem. Aduerdendū ꝙ quatuor mōis ꝯtingit .ſ. ꝑ occiſionē.mutilationem. vulnerationem aut berberationem. ⁊ ꝑ incarnationem. aut diolentiā detentōnē. Si gͦ fiat dānū pͥmo mō. ẜm Scotūp̄t̄ ſatiſfacere ſuſtinēdo penā talionis a iudi
ce non a ſe. nec etiaꝫ tenet̉ iudici ſe offerre ſꝫcaptus nō licet ſe defendere aut carcerē īfringere: ſed inuenta opportunitate licet fugereẜm Tho. ⁊ Penri. ⁊ ꝯtēnatus debet patiētermortē ferre. Eſt ⁊ alius modus ẜm Scotumſibi vtilis ad ſatiſfaciendū ꝙͣuis ad hoc nō teneat̉ neceſſario .ſ. vt exponat vitā ī cauſa iuſti belli vt ꝯͣ īimicos fidei vl̓ eccl̓ie. ꝓ reſtitutione ſeu ſatiſfactōne fienda illi cuius vitamabſtulit. Ꝙ ſi nec hoc vult face̓. tenet̉ ad ſatiſfactōeꝫ ſpecialē ꝓ aīa occiſi vt ad faciēduꝫelemoſinam ꝓ eo. vel aſſumendo aliquam ꝑegrinationem ad limina apl̓oꝝ. vel ſācti Iacobi ⁊ hmōi ꝓ aīa eius. ⁊ ꝓcurando aliorumorōnes inquantū pt̄. Nec hoc ſufficit: ſed ſi īterfectus ſuſtentabat aliqͣs ꝑſonas vt pr̄em.filios ⁊ hmōi oꝑibus manuū ſuarum: tenet̉interfector oībus illis ad tantū quantuꝫ illisabſtulit ſubſidij ꝓpter occaſionē eiꝰ. Inſupertenet̉ occiſor placare leſos quantum pt̄. hecScotꝰ. ¶ Ꝙͣtū ad ſecundū .ſ. de mutilatōnedicit idē Scotꝰ ꝙ ꝓ hmōi nō eſt ſtatuata pena in eccleſia niſi pecuniaria. ⁊ iſta debꝫ r̄ſpōdere nōſolū damno qd̓ qͥs intulit ꝑ mutilationem ꝓ toto tꝑe futuro quo vſurus quis eētmēbro abſciſo: ſedētiaꝫ expenſis appoſitis incuratione. vt habet̉ extra de īiu. ⁊ dam. da. c.Si culpa. Et vltra hoc tenet̉ ad placatōꝫ leſi quātū in ip̄o eſt. ⁊ ꝯſolationē ip̄iꝰ afflicti q̄afflictio ꝑpetua eſt. Plus aūt ponderāda eſtmutilatio pauꝑis ꝙͣ diuitis ſi magis egebatꝑte abſciſa ad victum neceſſarium. puta ſiabſciſa eſt manus dextra ſcriptori qui de illaarte piuebat: tunc em̄ magis tenet̉. ¶ Ꝙͣtuꝫad tertiū vr̄ deū optime ſatiſfactionem īpoſuiſſe .ſ. in leſione ſeu ꝑcuſſione corꝑali Exo.xxj. vbi dr̄. Si rixati fuerint viri ⁊ ꝑcuſſeritalter ꝓximum ſuum lapide vel pugno. et illemortuꝰ nō fuerit: ſed iacuerit in lecto. ſi ſurrexerit ⁊ ambulauerit ſuꝑ baculū ſuuꝫ. īnocens erit qui ꝑcuſſerit .ſ. a mortis pena ſuſtinenda. ita tn̄ ꝙ oꝑas ſuas quas .ſ. interī neglexerit impeditꝰ ꝑcuſſura. ⁊ īpenſas in medicos reſtituat. cui pene addenda eſt reconciliatio ⁊ placatio quātū ī eo eſt. ¶ Ꝙͣtum adſatiſfactōnem de quarta leſionē. Sciēdū ē ꝙvltra leſionē recōciliationem ⁊ veniā petitaꝫleſo fiet ſatiſfactio īiurie ꝓut ſapiens determinabit. etſi leſus plus vellet exigere ꝙͣ deberetad illud plus nō tenet̉ ledēs vt illum reconciliet. hec Scotꝰ. Et qꝛ exiliū reputat̉ vt qͥdaꝫcarcer īiurie. ideo qͥ mittit aliquē ī exiliū velcōfiniū qd̓ ē exiliū ad tp̄us īiuſte. tam ip̄e ꝙͣoēs qͥ ſūt hmōi cauſa vt dātes ꝯſiliū aut auxiliū efficax ad hoc. tenent̉ exulanti de oī dānō inde ſecuto. ⁊ hoc ad ſatiſfaciēdū. ar. extͣ d̓homi. c. Sicut dignū ⁊. xj. q. iij. c. Qui ꝯſētitSꝫ. b Tho. in ſūma. ⁊ in. iiij. dicit ꝙ in om̄ibꝰdamnis vbi nec in ſe nec in eqͦualenti pt̄ fieri