CapitulumPrimum
vel alia pena. vel fatigādo ſcienter appellationibus vel dilatōnibꝰ: tenet̉ ſatiſfacere ad arbitrium boni viri. ¶ Quintus eſt teſtis ſi exfalſo teſtimonio eiꝰ ſcienter facto actor vl̓ reꝰincurrūt dānum aliqd̓ īiuſte: tenet̉ teſtis inſolidū. extra d̓ iniu. ⁊ dam. bato. c. Si culpa.Etſi accipit pecuniam ꝓ teſtimonio ferendoetiā vere: tenet̉ illā pauꝑibꝰ erogare. xiiij. q.v. Non ſane. Et de his oībꝰ ſupͣ. ti. j. c. xix.Pecima eſt manꝰ.§. xij.fraudatoria Iob. xxxj. In manibꝰ meis nonadheſit macula .ſ. fraudis. Et hec hēt qͥnqꝫ digitos ſeu modos. ¶ Primꝰ eſt in reꝝ quidditate dum .ſ. vna ſubſtātia vendit̉ pro alia. vtvinū līphatum ꝓ puro. vnū aroma pro alio.aurū alchimiatū ꝓ puro. ⁊ hmōi. ¶ Scd̓usē ī quātitate. vt cū dat̉ diminuta mēſura. vl̓in ponderibꝰ. vt. xj. vncis ꝓ libera. vel in vaſis de vino. oleo. tritico. ⁊ hmōi. vel in cannisde panno laneo. lineo. ⁊ hmōi. ¶ Tertius eſtin qͣlitate. vt cum venditur res defectuoſa. vtvinū vel carnes corrupte ꝓ bonis. aīal vitioſum ⁊ claudicans ꝓ ſano non diminuendo deprecio ⁊ multograuiꝰ eſſet vendendo rem ꝑiculoſaꝫ ⁊ nociuā hoī. ¶ Quartꝰ eſt ī p̄cij ineqͣlitate. vt cū vendit̉ res plus iuſto p̄cio ꝙͣ valeat ſcienter. vel cum multominori p̄cio emit̉ꝙͣ valeat. qꝛ venditor nō cognoſcit rem. vel qꝛducitur maxima neceſſitate. ¶ Quintꝰ ē ī gabelle debite vel pedagij ſubtractōne. vt quiaocculte introducit rem ad ciuitatem. vl̓ aſſerit vnum eſſe ꝓ alio. vel minoris quantitatisvt minus ſoluat: hi oēs tenētur ſatiſfacere.ſcd̓m Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lv. ⁊ Ray. Et de his ſupra ti. j. c. xvij.Vndecima eſt ma .§. xiij.nus falſificatoria Iob. v. Qui diſſipat cogitationes malignorum ne poſſint manus eorumimplere qd̓ ceperūt. manifeſtādo .ſ. falſitateseorum. Et hec hēt quinqꝫ digitos ſeu modos.¶ Primus ē in ponderibꝰ ⁊ menſuris faciendo vel ꝑtendo falſis .i. diminutis menſuris invendendo. et menſuris exceſſiuis in emendo:tenet̉ etiā talis de dānis inde ſecutis. ¶ Secūdus ē ī falſis monetis. fabricādo falſas monetas. vel incidendo eas. aut falſatis et diminutis pro legitimis ſcienter vtendo: vltra peccatū tenet̉ d̓ damnis leſis. ¶ Tertiꝰ ē ī bullisapoſtolicis falſatis vel per ſurreptioneꝫ obtentis. cū .ſ. exp̄ſſum eſt falſū ī ſupplicatōe velobmiſſum illud expͥmendo qͦ narrato non obtinuiſſet. beneficiū em̄ vel grā ſic obtenta nōbalet: vnde tenet̉ ſatiſfacere de emolumentoꝑ ipſas obtento. ¶ Quartus ē ī inſtrumētisbel ſcripturis falſificatis. vt teſtamentisⁱ inquibꝰ ſcribunt̉ legata aliter ꝙͣ diſponatur ateſtatore. vel ſcripturis vbi apparent debita ⁊caſſant̉ ⁊ hmōi. ¶ Quintus eſt ī falſis ꝑtubꝰ.
vt cū mulier ꝯcipit ꝑ adulteriū vel ſupponitſibi alienum partū: que tenet̉ de oībꝰ qͥ cōſumit putatiuus filius de bonis mariti. ⁊ d̓ hisque vt legitimo filio ſibi de hereditate relinqueret. extra de iniu. ⁊ dam. da. c. Si culpa.Et de his ſupra ti. j. c. xviij.Ouodecima ē ma .§. xiiij.nus proditoria. De qua xp̄c Luc̄. xxij. Eccemanus tradentis me mecū eſt in menſa: Nonem̄ fit ꝓditio niſi ꝑ familiares. Et hec habetqͥnqꝫ digitos. ¶ Primus eſt in caſtris ⁊ ppl̓is⁊ terris. qn̄ .ſ. qͥs aufert a legitimo dn̄o. ⁊ datꝓditorie alteri qui ibi ius non habet: teneturtalis de oībꝰ damnis inde ſecutis. ¶ Scd̓us ēin ꝑſonis. qn̄ tradit dn̄m ſuū vel amicum inmanꝰ inimici. occidendū. vel redimenduꝫ. velimpediendū a negocijs ſuis: ⁊ tenet̉ ad omneintereſſe. ¶ Tertiꝰ ī rebꝰ qn̄ pecunias vl̓ aliabona ſui dn̄i vel amici procurat deuenire admanꝰ inimicoꝝ. aut cū aſſociat ſe cū aliqͦ vtducat ad locū vbi ſpoliet̉. ¶ Quartꝰ eſt qn̄ ſecreta reuelat ſui dn̄i vt damnificet̉. vl̓ aduocatus ſecreta cauſe quā deſendit aduerſariopandit vt ſe poſſit defendere: et tenetur ad dāna. extra de iniu. ⁊ dam. da. c. Si culpa. Et dehis oībꝰ ſupͣ ti. j. c. xxij. ¶ Quintꝰ ē cū qͥs vtit̉inſidijs nō ſeruando ꝓmiſſa pacta. etiā ſi eēthoſtis dū ⁊ ip̄e ei ſeruat fidē. ⁊ nō al̓. xxiij. q.j. Noli.Decimatertia ma .§. xv.nus eſt ſimoniaca. ⁊ de hac. iij Re. xiij. Quicūqꝫ volebat īpleabt manū ſuam .ſ. pecuniaquam dabat. et fiebat ſacerdos. Et hec habetqͥnqꝫ digitos ſeu modos. ¶ Primus ē acciꝑepecuniam vl̓ alia temporalia pro ſacr̄is. autbeneficijs conferendis vel collatis per modūprecij non per modum elemoſine. et talem pecuniam retinere non poteſt: ſꝫ pauꝑibus debet erogare. vel eccleſie in cuius iniuriā data eſt Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. c. ¶ Secundus ē accipere pecuniam appreciatiue pro alijs rebusſacris. vt eccleſijs. altaribus conſecratis. aqͣbaptiſmali conſecrata. oleo ſancto. reliquijsſanctorum. ſepulturis loci ſacri. iure patronatus. īgreſſu religionis. ⁊ huiuſmodi. talispecunia retineri nō poteſt: ſed pauꝑibus erogari oportet. vel eccleſie pro qua cōmiſſa eſtſimonia. ¶ Tertius eſt pro ſpiritualibus exercitijs. vt pro predicando. orando. viſitandoeligendo. confirmando. a correctione deſiſtendo. curam animarum exercendo. conſecrando. ⁊ hmōi alia. recipendo pecuniam exactiue vl̓ pactōnalit̓ vl̓ app̄ciatiue: tenet̉ pauꝑibꝰ erogae̓. vl̓ eccl̓ie ī cuiꝰ īiuriā data ē. Sꝫ ſiꝑ modū el̓ye: retine̓ pt̄ ſibi. ¶ Quartꝰ ē qn̄ accipit bn̄fitiū ſimplex l̓ curatū aut digͣtatē ſimoniace. qꝛ tenet r̄ſigͣre. ⁊ fructꝰ īde ꝑceptosreſtitue̓. etiā ꝯſūptos deductis expēſis factis