De SanctisDiui Auguſtini.

De Sanctis.

nibus fuerūt. Nā vt eoꝝ lachrymas xp̄s cōſolaret̉: tranſtuj. lit eos inſe: et tranſfigurauit eos et dixit. Triſtis eſt animamea vſqꝫ ad mortem. Uerūtamen fratres mei videt̉ mihi ꝙcaput noſtrū infirmioribꝰ ſuis mēbris compaſſum eſt: ne deſe forte mēbra deſperantia infirma: ſicut eſt humana fragilitas: morte ꝓpinquāte ꝑturbarent̉: et dicerēt nō ſe ad dn̄m ꝑtinere. Nā ſi ꝑtinerent gauderēt. Prius gͦ xp̄s ſub perſonamartyrū dixit. Triſtis eſt anīa mea vſqꝫ ad mortē. Pater ſifieri pōt: trāſeat a me calix iſte. Quis hͦ dicit? Que poteſtas:que īfirmitas? Audite q̄ dicit. Poteſtatē habeo ponēdi animam meā: ⁊ poteſtatē habeo iteꝝ ſumēdi eam. Nemo tollateā a me: ſed ego pono eā: ⁊ iterū ſumo eā. Hec poteſtas triſtꝭerat: qn̄ faciebat qd̓ nō faceret niſi voluiſſet. Poteſtate eniꝫfecit nō cōditione: qꝛ ipſe voluit: nō qꝛ iudeꝰ potuit. Tranſfigurauit gͦ in ſe infirma mēbra corporis ſui. Et forte de illisdictū eſt. Qui ſemināt in lachrymis in gaudio metēt .i. de infirmioribꝰ. Nō enī in lachrymis ſeminabat ille ipſiꝰ xp̄i magnus p̄co qͥ dicebat. Ego enī iam īmolor: et tēpus mee reſolutionis inſtat. Bonū certamē certaui: curſum ꝯſummaui: fidem ẜuaui. De cetero mihi ſuꝑeſt corona iuſtitie: corona demanipulis. Suꝑeſt (inqͥt) mihi corona iuſtitie: quā reddetmihi dn̄s in illū diē tuſtꝰ iudex. Quaſi diceret. Reddet mihi meſſem cui meipſum impendo ſementē. Hec ꝟba qͣꝫtū intelligimꝰ fratres exultātis ſunt: nō plorātis. Nūquid qn̄ iſtadicebat: in lachrymis erat? Ad infirmos gͦ referamꝰ hec verba: vt nec ipſi deſperēt qͥ in lachrymis ſeminauerunt: qꝛ et ſiſeminauerūt in lachrymis: trāſiet dolor ⁊ gemitꝰ: tranſit triſtitia cuꝫ fine: et venit leticia ſine fine. Uerūtamen audiſtisxv fr̄es km̄i quōmihi videt̉ ad om̄es ꝑtinere qd̓ dictū eſt. Quiſemināt in lachrymis in gaudio metēt. Eūtes ibāt ⁊ flebāt:mittētes ſemina ſua. Ueniētes autē veniēt cū exultatione:portātes manipulos ſuos. Audite ſi adiuuāte dn̄o explicare potueroquēadmodū ad oēs ꝑtineat. Eūtes ibāt ⁊ flebātEx quo naſcimur imus. Quis enī ſtat? Quis nō ex quo viāintrauit cogit̉ ambulare? Infans natꝰ eſt: creſcēdo ambulatMors finis eſt. In die iā veniēdū eſt: ſed cum exultatione.Quis enī non hic plorat in via iſta mala: qn̄ ipſe infans indeincipit? Utiqꝫ infans qn̄ naſcit̉: de anguſtijs vteri in huiusmūdi latitudinē fundit̉: de tenebris ꝓcedit ad lucē: et tn̄ detenebris veniēs ad lucē plorare poteſt: ridere nō poteſt. Eſtenī vita iſta vt qn̄ gauded̓ hic time ne fallat: qn̄ hic plorat̉ roga vt euadas: et tranſit tribulatio: et venit tribulatio. Et rident hoīes et plorāt hoīes: et qd̓ rident hoīes plorandū eſt.Sed plorat alius damnū ſuū: plorat aliꝰ preſſurā ſuā: qꝛ incarcere eſt cōſtitutꝰ. Plorat aliꝰ qd̓ amiſerit mortuū aliquēamicorū ſuorū. Ille hinc: ille hinc. Iuſtus vnde? Primo dehis oībus. Iuſtꝰ enī plorat ꝟaciter plorātes ſteriliter. Plorat plorātes: plorat ridētes: qꝛ et qͥ plorant de rebꝰ vanis inaniter plāgunt: et qͥ ridēt de rebus vanis: malo ſuo ridēt. Ille vbiqꝫ plorat: plus gͦ ipſe plorat. Sed veniēt cū exultatiōeportātes manipulos ſuos. Uides ergo hoīem iuſtū cū facitix. opus bonū hylarē eſſe? Ita plane hylareſcit. Hylarē enī datorē diligit deꝰ. Quādo enī plorat? Qn̄ bona opera ſua orādo cōmendat. Orationes ſanctoꝝ voluit cōmēdare pſalmꝰ:or̄ones peregrinātiū: or̄ones in hac via laborantiū: or̄onesamantiū: or̄ones gemētiū: or̄ones eterne patrie ſuſpirantiū.v. donec ea viſa ſatiētur qͥ nūc in merore ſunt conſtituti. Etenīfratres mei qͣꝫdiuſumꝰ in corpore: peregrinamur a deo. Nōdeſiderat patriā peregrinatio ſine lachryma. Si deſiderasqd̓ nō habes: funde lachrymas. Nam vnde dicturꝰ es deo.Poſuiſti lachrymas meas in ꝯſpectu tuo? Unde dicturus9es deo. Facte ſunt mihi lachryme mee panes die ac nocteli.Unde: Dū dicit̉ mihi quotidie vbi eſt deꝰ tuus. Quis iuſtꝰnō habuit iſtas lachrymas? Qui nō habuit: peregrinū ſe eēnō doluit. Qua fronte ad patriā venit: qui nō abſens ſuſpirauit? Rōne nobis quotidie dicit̉: vbi eſt deꝰ tuus? Diſcite fraKtres mei: diſcite de paucis eſſe. Bene viuite: ambulate viaꝫdei: ⁊ videte qꝛ auditis: vbi eſt deꝰ tuus. Felices eritis cū hͦaudieritis: infelices ſi dixeritis Qn̄ enī defendimus fidemchriſtianā: et reſpōdet̉ nobis: ecce p̄dicat̉ vbiqꝫ nomen xp̄i:quare abundāt mala: qͥd aliud dicit̉ niſi vbi eſt deꝰ tuꝰ? Quiaudit gemit: qꝛ qui dicit perit. Sunt lachryme piorū: ſūt lachryme ſanctorū quas indicāt or̄ones eorū. Bene operat̉ ethilaris eſt: et plorat vt bene operet̉: plorat qꝛ bene operatus

eſt. Plorādo exigit bonū opus: plorādo cōmendat bonumopus qd̓ fecit. Crebre ergo ſunt lachryme iuſtorū: ſed in iſtavia. Nūquid in patria? Quare nō in patria? Quia veniētes Psͣveni ēt in exultatione: portantes manipulos ſuos. Felicitasvenit: nūquid lachryma redit? Porro aūt illi qui hic inaniter plorāt: inaniter ridēt: cupiditatibꝰ ſuis diſſipati qn̄ fraudātur gemūt: quādo fraudāt exultāt. Plorāt ipſi in via iſtaplorāt ⁊ ipſi: ſed nō in exultatione portātes manipulos ſuosQuid colligūt qͥ nihil ſeminauerūt? Immo colligūt: ſed qd̓ſeminauerūt: qꝛ ſpinas ſeminauerūt: ignē colligunt: et euntnō de fletu ad riſum ſicut ſancti. Eūtes ibāt ⁊ flebant mittētes ſemina ſua: veniētes aūt veniēt in exultatione. Illi a fletu ad fletū: a fletu cuꝫ riſu: ad fletū ſine riſu. Quid enim illisfiet? Quo eunt qn̄ reſurrexerint? Quid niſi qd̓ dn̄s dixit. L1 agate illis manꝰ et pedes ⁊ proijcite illos in tenebras exterioLres; Age qͥd poſtea? Tenebre erūt / et dolor non erit? Fortepalpabūt ſed nō dolebūt? Nō videbūt: nō cruciabūtur? Abſit. Non ſolū tenebre erūt: nō eis ſola tollit̉ ſpecies qua gaudebant: ſed dat̉ etiā qd̓ in eternū gemant. Ne cōtēneres enītenebras: oqͥſquis es flagitioſus: qͥ ſoles ꝓpter tua. mala facta: et ꝓpter laſciua adulteria nō ſolū tenebras non horrere:ſed querere: qͥ ſoles plus gaudere qn̄ lucerna extinguit̉: nontales tenebras habebis vbi gaudeas: vbi leteris: vbi te voluptatibꝰ carnis oblectes: nō ſic erūt ipſe tenebre. Quomodo erunt? Ibi erit fletus et ſtridor dentiū. Tortor ſine defe­ Mctu: tortus ſine defectu. Nec qͥ torquet fatigat̉: nec qͥ torquet̉moritur. Erūt ergo eterne lachryme illis qͥ ſic vixerūt: eterna gaudia ſanctorū: qn̄ veniētes veniēt in exultatione: por­ Ptātes manipulos ſuos. Dicēt enī tēpore meſſis domino ſuo.Domine adiuuante te fecimus quod iuſſiſti: redde quod ꝓmiſiſti nobis in eternum:¶ In eiſdē feſtis. Sermo. ij. In quo dicit ꝙ ſivolumus peruenire ad cōſortiū martyrum ꝙ cogitemus deimitatione eorum.POn̄ martyriū ſola effuſio ſāguinis ꝯſummat: nec S.¶ Fola dat palmā exuſtio illa flammarū. Peruenit̉gnō ſolū occaſu: ſed etiā ꝯtemptu carnis ad coronāAbſqꝫ iniuria ſanctoꝝ in ꝑſecutionibꝰ defunctoꝝdicere liceat carnē afflixiſſe: libidinē ſuperaſſe: auaritie reſtitiſſe: de mūdo triūphaſſe: pars magna martyrij eſt. Si vero fratres dilectiſſimi ad cōſortiū martyrū vel ſacerdotū volumus ꝑuenire: de imitatione martyrū cogitemus. Debentenī in nobis aliqͥd recognoſcere de ſuis virtutibꝰ: vt pro no-bis dignent̉ dn̄o ſupplicare. Si enī tormēta q̄ ſancti martyres pertulerūt ſufferre nō poſſumꝰ: vel cōtra malas cōcupiſcētias ipſis intercedētibꝰ repugnemꝰ. Et qꝛ nō deſunt quotidiana pctā: nō deſint etiamquotidiana remedia. Nemo ſecredat aliquā felicitatē/ aut aliqd̓ verū gaudiū in hoc ſeculo poſſidere. Beatitudo hic parari poteſt: poſſideri non poteſt. Duo ſibi tēpora ordine ſuo ſuccedūt: tēpus flendi / et tēpus ridendi. Nemo ſe circūueniat fratres: nō eſt in hoc mūdo tēpus ridēdi. Scio fratres: ꝙ om̄is homo gaudere deſiderat: ſed nō toti ibi querūt gaudiū: vbi oportet inquiri. Uerum gaudiū in hoc mundo: nec fuit/ nec eſt/ nec eſſe poterit.Sic enī ipſe dn̄s in euāgelio ſuos diſcipulos admonuit dicens. In mūdo preſſurā hab̓ebitis. Et iterū. Mūdus gau­ Idebit: vos autē triſtes eritis: ſed triſtitia veſtra conuertet̉ ingaudiū. Ac ſic in hac vita cū labore et dolore qd̓ bonum eſtauxiliāte dn̄o faciamꝰ: vt in futuro ſeculo bonorū fructꝰ colligere cū gaudio et exultatione poſſimꝰ: ẜm illud. Qui ſeminat in lachrymis in gaudio mētēt. In hūc itaqꝫ fratres chariſſimi mundū per peccatū pͥmi hominis de beata paradiſi Eſede ꝓiecti et quaſi in exiliū miſſi ſumus: ac ſic in hoc ſeculopatriā nō habemꝰ. Sic et apl̓s dicit. Dum ſumꝰ in corpore: ijperegrinamur a dn̄o. Nō ergo requiramꝰ gaudiū in hoc mūdo: quia ſicut ſupra dictū eſt: verū gaudiū cōparari hic poteſt: poſſideri nō poteſt. Non queras in via: qd̓ tibi ſeruat̉ inpatria. Et qꝛ contra diabolū xp̄o duce quotidie tibi pugnare neceſſe eſt: premiū nō requiras in prelio: qd̓ tibi ſeruat̉ inregno. Non queras in pugna: qd̓ tibi ſeruat̉ in futuro cū fuerit perfecta victoria Magis illud attēde qd̓ apl̓s dicit. Om ijnes qͥ volūt pie viuere in xp̄o: ꝑſecutionē patiūtur. Et iteꝝ. ZPer multas tribulationes oportet nos intrare in regnū dei

Mat. xvj.

Psͣ. cxxvij. Tim̄..iiij.

ij. Tim̄..iiij.

ij. Cor. v.

Ioh̓. x.

GPsͣ. cxxv

Psͣ. cxxv

ij. Cor. ix

Psͣ. lv.Psͣ .xlj.

E

H

R

Psͣ. cxxv

Mat. xxij.

Ser xlxij.

Msͣ. cr.v

Psͣ. cxxvGen̄. ijij. Cor. v.

Ioh̓. xvj.

Gen̄. ij

Hat. xxijA

ii Cor.

ij. Tim̄. iijAct̉. xiiij.

Psͣ. cxxv

B

C