Ser. cxcix. Do. ij. poſt feſtū trinitatis. Ser. ij. Fo. cccx
tatō fratres: qꝛ in iudeoꝝ terra non inuētus eſt locus dignus vbilisᵐ altare dn̄i poneret̉: ſed in terragentiū locus eligit̉: vbi et anis gelus videt̉: et dn̄i altare conſtruit̉: et ſic ira oīpotentis on̄inū mitigat̉. Iam tūc figurabat̉ qd̓ in iudeorū cordibus ad offeꝑis. rendas ſpiritales hoſtias locus dignꝰ non poſſit inueniri: ſꝫgentiū terra: id eſt chriſtianoꝝ conſciētia eligit̉: vbi templūdn̄i collocet̉. Quā rem apl̓s euidenter oſtendit: dum iudeosiij. increpat dicēs. Uobis inquit oportuit loqui primū verbumdei: ſed qꝛ vos indignos iudicaſtis eterne vite: ecce cōuertimur ad gentes. Hoc eſt dicere. Quia chriſtū repuliſtis ⁊ dignum locū non p̄paraſtis inquo altare dn̄i poneret̉: in terragentiū: id eſt in cordibꝰ populoꝝ altare dn̄i collocabimꝰ. Etiij. inde eſt qd̓ nobis idem apl̓s clamat. Templū dei ſanctū eſt:qd̓ eſtis vos. Et ideo attēdite fratres chariſſimi: qꝛ tunc gētilis regis terra eligit̉: qn̄ populus iudeoꝝ dei plaga ꝑcutit̉.Quod in paſſione dn̄i videmus eſſe cōpletuꝫ. Nam quandoiudeorū populus crucifigēs dominū reprobat̉: tunc in areagentiū: id eſt in omni terra altare dn̄o conſecrat̉. Angelus ēgo domini in area regis gētilis ſtetit: ⁊ verus angelus: id eſt3chriſtus gentiū populū viſitauit. Rex ergo ipſe obtulit beazū. to dauid areā et boues ad holocauſtū: ſed rex dauid accipere noluit: niſi prius preciū daret. Et hoc in aduentu dn̄i ſaluatoris impletū eſt: qui gētiū corda ſibi aſſumere noluit: niſi priꝰ pro eis p̄cioſum ſanguinē daret. Quid gͦ dedit? Quinquaginta inqͥt ſiclos argenti. In quinquagenario numero ⁊gratia ſpiritꝰ ſancti intelligit̉: et peccatorū remiſſio deſigna.ij. tur. Nam quinquageſimo die ſpūs ſanctus apl̓is mittit̉. Etin veteri teſtamēto quinquageſimꝰ annus: remiſſioni ⁊ īdulxxv gentie conſecrat̉. Dauid quidē ille argentū dedit/ noſter vero dauid cuius ille typū tenebat/ precioſum ſanguinē fudit.Ergo vt areā pagani regis dauid emeret: ſiclos qͥnquagītaobtulit: et verus dauid xp̄s vt in area gentiū altare ſibi conſtrueret: quinquageſimo die gratiā ſpiritꝰ ſancti ⁊ peccatorum īdulgentiā dedit. Et ideo fratres qꝛ in nobis ⁊ de nobistemplū ſibi dignatus eſt facere: in domo ſua non patiat̉ iniuriam: qꝛ ſi de peccatꝭ noſtris iniuriā pertulerit: cito diſcedit:⁊ ve miſere anime de qua ille diſceſſerit. Sine dubio enī quia lumine deſerit̉: a tenebris occupatur. Ita ergo cū ipſiꝰ adiutorio agere ſtudeamus: vt tā pium dominū non ſolū hoſpitem recipere: ſed etiam perpetuū habitatorē habere mereamur: preſtāte eodē domino noſtro ieſu chriſto: cui eſt honorcum patre et ſpirituſancto in ſecula ſeculorum. Amen.¶ In eadem dominica. De quinqꝫ hereſibus.Sermo. ij. In quo qͥnqꝫ hereſes demonſtrat/ achoſtium quinqꝫ genera.Ebitor ſum fateor non neceſſitate cogente: ſed qd̓Gkeſt vehemētius charitate. Ad cōpellendū non port eſt eſſe moleſtus exactor: quādo ad reddendū deuotus eſt debitor. Sed vt impleā quod ꝓmiſi: adiuuate me ſanctis or̄onibus veſtris: vt dn̄s omnipotens deigratiā ſermonibꝰ meis vt ſatiſfaciā pijs mentibꝰ et auribusveſtris. Si meminiſſe dignamini qͥ in tꝑe affuiſtis: qͥnqꝫ hoſtium genera eē diximꝰ: cōtra que expugnāda inducias poſtulauimꝰ: vt neceſſaria arma p̄parare poſſimꝰ. Promiſſusdies illuxit/ nos quoqꝫ impigre ad certamē deo adiuuāte ꝓij. ceſſimus. Adiutoriū noſtrū a dn̄o qui fecit celū et terrā. Donabit certāti victoriā: qui certāti dedit audaciā. Nō nos hoſtium turba: nō bellantiū reuocet forma nō quaſi vitrea fulvij. gentia terreāt arma. Goliā magnū robuſtū: armis terribilibus ingētiqꝫ turba munituꝫ dauid ſolus puer paruꝰ atqꝫ īermis/ vno lapidis ictu ꝓſtrauit: totaqꝫ allophyloꝝ caſtra turbauit atqꝫ fugauit. Quid aūt alid̓ petra ꝯtra goliā miſſa: niſichriſtū cōtra diabolū ex ſemine dauid vēturū eſſe ſignificauit? Aggrediamur iā: ceterorū que diximꝰ quinqꝫ gn̓a ꝓponamus. Pagani dicūt. Quid eſt ꝙ nos exhorretis atqꝫ abijcitis tanqꝫ multos colētes deos? Ecce ⁊ vos deū quē predicatis colēdū/ filiū habere dicitis: et ſine alteriꝰ cōmixtioneſexus natū eſſe ꝯfingitꝭ. Iudei dicūt. Quō vnū colitis deū:quādo ⁊ hoīem quē patres nr̄i crucifixerūt: deū dicētes: hominibꝰ extorquetis vt tanqͣꝫ filiū dei vobiſcū venerent̉ ⁊ colant? Manichei dicūt: fantaſiā eſſe ꝙ dicit̉ dn̄m ieſum xp̄mfemineo poſſe naſci ex vtero. Non enī dignū eſt inquiunt: vttanta maieſtas ꝑ ſordes et ſqualores femine trāſiſſe credat̉.
rinitatis. Ser. ij. Fo. cccxSabelliani dicūt: id eſt Patripaſſiani: vnus eſt deus pateret filius: qm̄ qui pater ipſe et filius. Nā ſi aliter dixerimꝰ: dicemur multicole. Arriani dicūt. Alius eſt pater: aliꝰ eſt filiꝰ:ſed minor eſt filiꝰ. Quō em̄ fieri poteſt vt genitori genitꝰ extet equalis? Ecce ſunt errorū ꝓpoſite queſtiones: quaſi hoſtium cōpoſite acies. Cōtra iſtas acies peſtiferas ſanctiſſimi fratres: aſſumite arma dei vt poſſitis reſiſtere in die malo ⁊ in oībus ꝑfecti ſtare. Accingimini lūbos in veritate: nemo trepidet: nemo formidet. Eſt lorica iuſticie: ē ſcutū fidetin quo ſagitte malignoꝝ extinguant̉. Eſt galea ſalutis: ē gladius ſpiritus qd̓ eſt verbū dei. Quiſqͥs fidelis chriſti militūhis armis fuerit munitꝰ non cuiuſqͣꝫ formidabit perſonā: nōterrore tēporis a certamine reuocabit̉. Eia fratres certamēin prōptū eſt: feruet opus: vrget aduerſariꝰ: ſpicula parat: iacere tētat: nemo expaueſcat. Plures ſunt nobiſcū qͣꝫ cum illis. Nobiſcū eſt moyſes ille magnꝰ amicus dei: qui vt hoſtēvinceret p̄liantē: manus ad celū extēdit: iam tūc figurā crucis oſtēdit: ipſe diuino īperio tumētis ponti voluēti flexuoſis ſinibꝰ vndas: vniꝰ virgē percuſſu traijciēdo populū aridos interim vertit in cāpos. Nobiſcuꝫ eſt ieſus poſt moyſendux populi iſraelitici fortiſſimꝰ preliator cuiꝰ etiā nomē indicat nomē ſaluatoris: ipſe potētia ſua ⁊ diuina fiducia: diēſui curſus metas ne ꝑageret ſtatuit: et nocti ne accederet imperauit. Ipſe gētiū reges nō ſingillatim ſed gradatim ſuꝑauit: captiuauit: humiliauit ⁊ occidit. Nobiſcū eſt dauid manū fortis: quid dicā? Seruꝰ dei / electꝰ dei / amicus dei / parens dei / nouerat ⁊ bene nouerat nō ſoluꝫ. Parcere ſubiectꝭ qſed ⁊ debellare ſuꝑbos. Uerūetiam virtutes oſtendere ⁊ pa¬etientiam cuſtodire. Ipſe inimicos ſuos cū perſequeret̉ nonpernicioſus: et cū vinceret nō extitit impius. Nobiſcū ſuntalij atqꝫ alij viri: qui oīa futura preuiderūt ⁊ p̄dixerūt. Noneſt ergo qd̓ nos terreat. Tantū expectate / audite ⁊ orate/ intentior ⁊ auctior circame veſtra ſit oratio. Nō diutius īmoremur: iā que propoſuimꝰ proſeqͣmur. Quid dicis pagane:Deꝰ inqͥs ſi delectatꝰ eſt filiū: indiguit cōiugio: ſi horruit cōiugium: ſolus eſt ſine filio. Quid em̄ poterat inueniri ſimiledeo qd̓ cōiungeret̉ deo vt pareret filiū deo: Deinde ſic dicitis. Si habet filiū deus: iā nō vnū colitis deū. Quid agimꝰ?Ab allophylo miſſum excepimus: qͥd remittimus? Qd̓libetmiſerimꝰ telū: licet ꝑueniat ad illū: quid ꝓdeſt? Quare? Qdurus eſt: qꝛ lapideus: idola colit. Scriptū eſt em̄. Similes Pillis ſunt oēs qͥ faciūt ea: ⁊ oēs qui confidūt in eis. Sanctasſcripturas nō accipit. Queramꝰ ergo lapidē quo percutiat̉:vt ꝑcuſſus quaſſet̉/ quaſſatus cōminuat̉: cōminutꝰ in puluerem cōuertat̉/ cōuerſus in puluerē compluat̉/ cōplutus ſeratur: ſatꝰ faciat fructū nō qui igne ꝯſumat̉: ſed qͥ in horreo recondat̉. Hermes qͥ latine mercuriꝰ dicit̉: ſcripſit librū qͦ lo Cgoſchelios appellat̉: id eſt ꝟbū perfectū: magnū nomē librihuiꝰ: qꝛ magnus ē de quoſcriptꝰ eſt. Quid emperfectiꝰ verbo: qͥ ſolꝰ eſt īter mortuos liber? Audiamꝰ quid loquat̉ mer ⁊curiꝰ de verbo ꝑfecto. Dn̄s inquit et oīm factor deoꝝ: ſcd̓m lxifecit dominū. Et poſt pauca vt oſtēderet qͥd dixerit repetijtet dixit. Qm̄ ergo hūc fecit primū et ſolū ⁊ vnū. Bonꝰ auteꝫei viſus eſt ⁊ pleniſſimꝰ omniū bonoꝝ. Quantū pleniſſimusiohānes euāgeliſta dicat. De plenitudine eiꝰ oēs accepimꝰ Icgratiā pro gr̄a. Bonꝰ aūt ei viſus ē: ⁊ pleniſſimꝰ omniū bonorum. Et ſequit̉. Letatꝰ eſt. Cui vel cū quo letatꝰ eſt? Et vade dilexit tanqͣꝫ vnigenitū ſuū quē primo factū dixit: poſteavnigenitū appellauit. Itē alio alio loco ſic dixit. Filiꝰ bn̄dicti dei atqꝫ bone volūtatis: cuiꝰ nomen non pōt humano orenarrari. Querebas pagane cōiugē dei: Audi mercuriū: para frōtē/ exciꝑe lapis lapidē / cade vt erigaris: frāgere vt cōfirmeris: deſtruere vt edificeris: ictus lapidis nō cutē aperiat frōtis/ nō venā rūpat ſanguinis/ nō faciat foueā vulneris: ſed ſignū faciat crucis. Cōiugē dei q̄ris: abijciat̉ ex corde tuo īproba prauitas. Cōiunx dei/ bona volūtas eſt. Quōet pater ſit deꝰ: ⁊ filius deꝰ: nec tn̄ duo dij ſed vnus deꝰ: tecūdiſputare nō debeo: qꝛ niſi crediderꝭ nullatenꝰ ītelligere potueris. Tn̄ filiū dei dn̄m fatet̉ mercurius. Hoc lapide ꝑcuſſus/ lapideus deſinat eſſe ſacrilegus. Audiamꝰ quid etiā ſibylla vates eorūdē dicat. Aliū inqͥt dedit deus filiū homini C.colēdū. Quantū apparet in his ſentētijs mercurij et ſibylle.Sabelliꝰ etiā iudicat̉. Mercuriꝰ et patrē deū dicit ⁊ filiū: ⁊ſibylla dicit aliū. Sabelliꝰ dicit nō aliū: quia eundē patrem
Annotatōnūer alisordinisſermonūhuiꝰ oꝑis
j. Cor. ij.
Act̉. xiii
Bij. Regūxxiii
Sermocxcix.Ca. j.
Sermocxcix.
Actuū. i.xxiiij.Leui .xxv
psͣ. cxxiii.
Ca. j.
BCa. ij.PaganiIudei
Map:chei.
j. Re. xv.i
Map:chei.
Iudei
BCa. ij.Pagani
Sabelliani.ArrianiCCa. iij.Ephe. vj
CCa. iij.Ephe. vj
iiij. Re. vj.⁊ Exo. xvijExo. xiiij.
Exo. xiiij.
iiij. Re. vj.Exo. xvij
Sabellini.Arriani
ni.Arriani
Ioſue. x.
Uirgil̓eneid. vj.
ECa. v.
Pſalm̄.lxxxvij.
Ioh̓. j.
Psͣ. cxiij.
DCa. iiij.
Ca. vj.