Expoſitio diui Auguſtini in euāgeliū ſcd̓m Ie

liberatoris noſtri minus euꝫ diligentis a quo plus diligitur⁊ eum plus a quominus diligitur quēadmodū defenderempreuiderē. Aggrediar igitur in eius manifeſta miſericordiacuiꝰ eſt occulta iuſticia: de ſoluēda queſtione tam ingēti proviribꝰ quas ipſe donauerit diſputare. Hucuſqꝫ em̄ propoſita eſt nō expoſita. Exponende vero eiꝰ hoc ſit exordium: vtmeminerimꝰ in hoc corruptibili corpore qd̓ aggrauat aīamvita nos miſera viuere. Sꝫ qꝛ iam redēpti per mediatoremſumꝰ ⁊ ſpm̄ſanctū pignus accepimꝰ: beatā vitaꝫ in ſpe habemus ⁊ ſi re ipſa nondū tenemꝰ. Spes autē que videt̉ non eſtſpēs. Qd̓ em̄ videt quis quid ſperat? Si aūt qd̓ non videmꝰſperamꝰ: per patientiā expectamꝰ. In malis aūt que quiſqꝫpatit̉: nō in bonis quibꝰ fruit̉: opus eſt patiētia. Hanc itaqꝫvitam de qua ſcriptū eſt: nunquid nō tentatio eſt vita humay. na ſuper terrā/ in qua quotidie clamamꝰ ad dn̄m: libera nosa malo: cogit̉ homo tolerare etiā remiſſis peccatis: qͣꝫuis vtin eā veniret miſeriam: primū fuerit cauſa peccatū. Productior eſt em̄ pena qͣꝫ culpa: ne parua putaret̉ culpa: ſi cum illafiniret̉ ⁊ pena. Ac per hoc vel ad demonſtrationeꝫ debite miſerie: vel ad emendationē labilis vite: vel ad exercitationeꝫneceſſarie patientie: tꝑaliter hominē detinet pena: etiāquēiam ad dānationē ſempiternā reuꝫ nō detinet culpa. Hec eſtiſtorū dierū quos in hac mortalitate agimꝰ malos: qͣꝫuis inea diligamꝰ videre dies bonos. Flenda quidē ſed nō reprehendēda conditio. Uenit em̄ de ira dei iuſta: de qua ſcriptuij. ra loquens: Homo inquit natus ex muliere breuis vite ⁊ plenus ire: cū ira dei nō ſit vt hoīs: id eſt ꝑturbatio cōcitati anixvj mi: ſed tranquilla iuſti ſupplicij ꝯſtitutio. In hac ira ſua deꝰnō continens: ſicut ſcriptū eſt miſerationes ſuas/ preter aliaſolatia miſerorū que generi humano prebere nō ceſſat: in plenitudinē tꝑis quo ipſe ſciebat hoc eſſe faciendū: miſit filiumſuum vnigenitū per quē creauit vniuerſa vt manens deꝰ fieret homo: ⁊ eſſet mediator dei ⁊ hominū homo xp̄s ieſus: inquē credētes per lauachrū regenerationis: ſoluto reatu oīmpeccatorū: ⁊ originalis videlicet qd̓ generatio trahit. contraquā maxime regn̄atio eſt inſtituta: ⁊ ceterorū que male agendo cōtracta ſunt liberarent̉ a dānatione ꝑpetua: ⁊ viuerēt infide ⁊ ſpe ⁊ charitate: ꝑegrinantes in hoc ſeculo atqꝫ in eiustētationibꝰ laborioſis ⁊ periculoſis: ꝯſolationibꝰ autē dei ⁊corꝑalibꝰ ⁊ ſpūalibꝰ ābularent ad ꝯſpectū eiꝰ viā tenētes qꝛeis factus eſt xp̄s. Et qꝛ in ipſaqͦꝫ via ābulantes nō ſunt ſinepeccatis q̄ de huius vite infirmitate ſurrepūt: dedit elemoſinarū remedia ſalutaria: quibꝰ eorum adiuuaret̉ oratio: vbieos dicere docuit. Dimitte nobis debita nr̄a: ſicut ⁊ nos dimittimꝰ debitoribꝰ nr̄is. Hoc agit eccleſia ſpe beata in hacvita erūnoſa: cuiꝰ eccleſie petrus apl̓s ꝓpter apl̓atus ſui primatū: gerebat figurata generalitate perſonā. Qd̓ em̄ ad ip̄mꝓprie ꝑtinet: natura vnꝰ homo erat: gr̄a vnus xp̄ianꝰ: abunvj. dantiore gr̄a vnus idēqꝫ primꝰ apl̓s. Sed qn̄ ei dictuꝫ eſt: tibi dabo claues regni celoꝝ. Et quodcūqꝫ ligaueris ſuꝑ terrā erit ligatū ⁊ in celis: ⁊ quodcūqꝫ ſoluerꝭ ſuꝑ terrā erit ſolutū ⁊ in celis. vniuerſam ſignificabat eccl̓iam: q̄ in hoc ſeculodiuerſis tentationibꝰ velut imbribꝰ fluminibꝰ tēpeſtatibusvij. qꝫ quatit̉ ⁊ nō cadit: qm̄ fundata eſt ſuꝑ petrā: vnde ⁊ petrꝰ nōmen accepit. Non em̄ a petro petra: ſed petrꝰ a petra: ſicut nōxp̄s achriſtiano ſed xp̄ianꝰ a chriſto vocat̉. Ideo quippe aitdn̄s: ſuꝑ hanc petrā edificabo eccl̓iam meā: qꝛ dixerat petrtu es xp̄s filiꝰ dei viui. Suꝑ hanc ergo inqͥt petrā quam confeſſus es: edificabo eccl̓iam meā. Petra em̄ erat xp̄s. ſuꝑ qd̓ij. fundamentū etiā ipſe edificatꝰ eſt petrꝰ. Fundamentū quippe aliud nemo poteſt ponere preter id qd̓ poſitum eſt: qd̓ eſtxp̄s ieſus. Eccleſia ergo que fundat̉ in xp̄o: claues ab eo regni celorū accepit in petro: ideſt: poteſtatē ligandi ſoluēdiqꝫpeccata. Qd̓ em̄ eſt per ꝓprietatē in xp̄o eccl̓ia: hoc eſt per ſignificationē petrꝰ in petra. Qua ſignificatiōe intelligit̉ xp̄spetra: petrus eccl̓ia. Hec igit̉ eccleſia quā ſignificabat petrꝰqͣꝫdiu degit in malis: amando ⁊ ſequendo xp̄m liberat̉ a malis. Magis autē ſequit̉ in eis qui certāt pro veritate vſqꝫ admortē. Sꝫ vniuerſitati dicit̉: ſequere me: pro qua vniuerſitari. ij. te paſſus eſt xp̄s. De quo dicit idē petrus. Chriſtꝰ pro nobispaſſus eſt relinquēs nobis exēplū vt ſequamur veſtigia eiꝰ.Ecce ꝓpter qd̓ ei dictum eſt. Sequere me. Eſt aūt alia vitaimmortalis que nō eſt in malis: ibi facie ad facieꝫ videbimꝰquod hic per ſpeculū ⁊ in enigmate videtur: quādo multū in

ī euageſm ſcd̓m Iohan.conſpicienda veritate proficit̉. Duas itaqꝫ vitas ſibi diuintus predicatas ⁊ cōmendatas nouit eccl̓ia: quarū eſt vna infide altera in ſpecie. Una in tꝑe ꝑegrinationis: altera in eternitate māſionis. Una in labore: altera in requie. Una in viaaltera in patria. Una in opere actionis: altera in mercede cōtemplationis. Una declinat a malo ⁊ facit bonū: altera nullūhabet a quo declinet malū: ⁊ magnuꝫ habet quo perfruat̉ bono. Una cū hoſte pugnat: altera ſine hoſte regnat. Una fortꝭeſt in aduerſis: altera nihil ſentit aduerſi. Una carnales libidines frenat: altera ſpiritualibus delectationibus vacat.Una eſt vincendi cura ſollicita: altera victorie pace ſecura.Una in tētationibꝰ adiuuat̉: altera ſine vlla tētatione in ip̄oadiutore letat̉. Una ſubuenit indigenti: altera ibi eſt vbi nullum inuenit indigentē. Una aliena pctā vt ſua ſibi ignoſcantur ignoſcit: altera nec patit̉ qd̓ ignoſcat: nec facit quod ſibipoſcat ignoſci. Una flagellatur malis ne extollat̉ in bonis: altera tanta plenitudine gratie caret om̄i malo vt ſine vlla tentatione ſuꝑbie cohereat ſummo bono. Una bona et mala diſcernit: altera que bona ſunt cernit. Ergo vna bona eſt ſed adhuc miſera: altera melior ⁊ beata. Iſta ſignificata eſt ꝑ apl̓mpetrū: illa per iohannē. Tota hic agit̉ iſta vſqꝫ in huiꝰ ſeculifinē: ⁊ illic inuenit finem: differtur illa complēda poſt huiusſeculi finē: ſꝫ in futuro ſeculo nō habet finē. Iō dr̄ huic: ſeq̄reme. de illo aūt ſic eū volo manere donec veniā qͥd ad te tu meſeq̄re. Quid em̄ eſt hoc. Quantū ſapio qͣꝫtuꝫ capio qͥd eſt hocniſi tu meſequere. per imitationē perferendo temꝑalia mala: ille maneat donec ſempiterna venio redditurꝰ bona? Qd̓apertius ita dici poteſt. Perfecta me ſequat̉ actio/ informata mēe paſſionis exemplo: inchoata vero contemplatio maneat donec venio/ perficienda cū venero. Sequitur em̄ chriſtum perueniēs vſqꝫ ad mortem plenitudo patientie: manetaūt donec veniat chriſtus tunc manifeſtanda plenitudo ſcientie. Hic quippe tollerātur mala huius mūdi in terra morientiū: ibi videbuntur bona dn̄i interra viuentiū. Qd̓ enimait. Sic eum volo manere donec veniā. Inō ſic intelligendūeſt quaſi dixerit: remanere vel manere ſed expectare: qm̄ qd̓per eū ſignificat̉ non vtiqꝫ nūc ſed cum venerit chriſtus implebitur. Quid aūt per hunc ſignificat̉ cui dictū eſt: Tu meſequere) niſi nūc agatur: nō peruenietur ad illud quod expectat̉. In hac aūt actiua vita qͣꝫtomagis xp̄m diligimꝰ: tantofacilius liberamur a malo. Atipſe nos minus diligit qualesnunc ſumus ⁊ hinc ideo liberat ne ſemꝑ tales ſimus. Ibi ꝟoamplius nos diligit: qm̄ qd̓ ei diſpliceat ⁊ quod a nobis auferat nō habebimꝰ: nec ob aliud nos hic diligit: niſi vt ſanet ettranſferat ab his que nō diligit. Hic ergo minus vbi nō vultremaneamꝰ. ibi amplius quo vult trāſeamus: ⁊ vnde nō vultpereamus. Amet ergo eū petrus vt ab iſta mortalitate liberemur: amet̉ ab eo iohāneſ vt in illa īmortalitate ſeruemur. Sꝫiſta ratione illud oſtendit̉: cur ampliꝰ iohannē qͣꝫ petrū amauerit xp̄s: nō cur ampliꝰ petrus qͣꝫ iohannes amauerit xp̄mNeqꝫ em̄ ſi plus nos diligit xp̄s in futuro ſeculo vbi cū illoſine fine viuemꝰ qͣꝫ in iſto vnde eruimur: vt illic ſemper ſimusꝓpterea nos tunc eū minus dilecturi ſumus quando meliores erimus: cū meliores vtiqꝫ niſi amplius eū diligendonullo modo eſſe poſſumus. Cur ergo iohannes minus eū diligebat qͣꝫ petrus: ſi eaꝫ vitā ſignificabat in qua eſt multo ampliꝰdiligendꝰ: niſi qꝛ ꝓpterea dictū eſt: volo eū manere: id eſt expectare donec veniā: qm̄ ⁊ ip̄m amorē qͥ tunc multo ampliorerit nondū habemꝰ ſed futurū expectamꝰ: vt cum ipſe venerit habeamus? Nam ſicut in epiſtola ſua idē dicit iohannesapl̓s. Nondū apparuit qd̓ erimus: ſcimꝰ qm̄ cum apparue­ j.rit ſimiles ei erimꝰ: qm̄ videbimꝰ eum ſicuti eſt. Tunc ergoamplius qd̓ videmus diligemꝰ. Ip̄e autē dominꝰ illam quefutura eſt vitā noſtrā qualis in nobis futura ſit ſciens predeſtinatiōe plus amat: vt ad eā nos amādo ꝑducat. Quocircaqm̄ vniuerſe vie dn̄i mīa ⁊ veritas: miſeriā noſtrā preſentemnouimus qꝛ ſentimꝰ. Et iō mīam dn̄i quaꝫ nobis de miſerialiberandis exhiberi volumꝰ plus amamꝰ: eāqꝫ quotidie maxime ꝓ pctōꝝ remiſſione poſcimꝰ ⁊ habemꝰ. Hoc ꝑ petruꝫ ſignificatū eſt plus amantē ſꝫ minꝰ amatū: qꝛ minꝰ nos amatxp̄s miſeros qͣꝫ beatos. Ueritatꝭ aūt contēplationeꝫ qualistūc futura eſt minꝰ amamꝰ: qꝛ nondū nouimꝰ nec habemus.Hec ergo ꝑ iohannē ſignificata eſt minꝰ amantē atqꝫ iō ⁊ adipſaꝫ ⁊ ad eiꝰ in nobis amorē qͣlis ei debet̉ īplendū donec ve-

Ro. viij.

Iob. vij.Matth̓. v.

Iob. xiij.Psͣ. lxxvj.

9b iij

Psͣ. lxxvj.

Mat. xv.

Pat. xxij

Pat. xvij

Ubi. sͣ.

j. Cor. x.j. Cor. iij.

j. Petri i

2

.j. Iohā. lij.

E