Expoſitio diuī Au guſtini in euāgeliū ſcd̓m Iohar

rpoſitio diuī Auguſtini indomini ſui ſi exēploſufficeret debuit imitari: ſuccubuit̉ ⁊ negauit: non vtiqꝫ ferēs quod illū ferre cernebat. Cū vero accepit donū ſpūſſancti quem negauerat predicauit: ⁊ quē confiteri timuerat nō timuit profiteri. Prius enī exēplo quidemfuerat edoctus: vt qd̓ fieri ꝯuenerat noſſet: ſed nondū fueratvirtute fultus vt qd̓ nouerat faceret: inſtructꝰ erat vt ſtaret:ſed nō erat firmatus ne c̓aderet. Quod poſtea qͣꝫ per ſpirituꝫſanctū factū eſt annunciauit vſqꝫ ad mortē: quem negauerattimens mortē. Ideo dn̄s in hoc conſequēti capitulo de quonūc nobis loquendū eſt. Hec inquit locutus ſum vobis: vtij. non ſcādalizemini. anitur quippe in pſalmo. Pax multadiligētibus legem tuā dn̄e: etnon eſt illis ſcandalū. Meritoitaqꝫ promiſſo ſpūſancto quo in eis operāte fierēt teſtes eiꝰv. ſubiunxit: hec locutus ſum vobis vt noſcandalizemini. Cūenim charitas dei diffunditur in cordibus noſtris ꝑ ſpiritūſanctū qui datus ē nobis: fit pax multa diligētibus legē dei:et nō ſit eis ſcādalū. Deinde q̄ paſſuri eſſent: iā exprimēs aitſqꝫ f¶ Extraſynagogas facient vos. Quid aūt mali erat apois ſtolis expelli deſynagogis iudaicis? quaſi non inde fuerantſe ſeparaturi: etiā ſi eos nullus expelleret? Sed nimirū hocvoluit denūciare: quia iudei xp̄m non fuerant recepturi: a qͦiſti non fuerant recepturi. Et ideo futurū erat vt foras mitterentur cū illo ab eis qui eſſe nollēt in illo: hi qͥ eſſe nō poſſentxj. ſine illo. Nam ꝓfecto qꝛ non erat vllus alius populus dei qͣꝫillud ſemē abrae: ſi agnoſcerēt et reciperent xp̄mtanqͣꝫ raminaturales inoliua permanerēt: nec alie fierent eccleſie xp̄i:alie ſynagoge iudeorū: eedem quippe eſſent: ſi in eodem eēvoluiſſent. Quod quia noluerūt: quidreſtabat: niſi vt remanentes extra xp̄m: extra ſynagogas facerēt eos qui nō relinquerēt xp̄m? Accepto quippe ſpirituſancto teſtes eiꝰ effecti.ij. non vtiqꝫ vt tales eſſent de quibus dicit̉: multi principes iudeorū credider̄t ī eū: ſed ꝓpter mētū iudeoꝝ ne repellerent̉de ſynagogis: nō audebant cōfiteri eū. Dilexerūt enī gl̓iamhoīm magis qͣꝫ dei. Crediderūt ergo in eū: ſed nō ſic quomō.v. eos volebat credere qͥ dicebat. Quomodo poteſtis crederegloriam ab inuicem expectantes: et gloriā que a ſolo deo eſtnon querētes? Diſcipulis ergo ſic in eū credētibꝰ vt impletix. ſpūſancto: hoc eſt dono gratie dei non ſint de numero eoꝝ qͥignorātes dei iuſticiā: ⁊ ſuā volentes cōſtituere: iuſticie deinon ſunt ſubiecti: nec de illorū de quibus dictū eſt: dilexerūtgloriam hoīm magis qͣꝫ dei: illa cōgruit prophetia q̄ de ip̄isinuenitur impleta. Dn̄e in lumine vultus tui ambulabuūt: ⁊in nomine tuo exultabūt tota die et in tua iuſticia exaltabūt̉qm̄ gloria virtutis eorū tu ēs. Merito eis dicitur: extra ſynagogas faciēt vos: illi ſcilicet qui zelū dei habent: ſed non ẜmx. ſcientiā. Propter quod ignorantes dei iuſticiā ⁊ ſuam volētes cōſtituere eos expellunt qͥ nō in ſua ſed in dei iuſticia exaltabūtur: nec expulſi ab oībus erubeſcunt: qm̄ gloria virtutis eorū ipſe eſt. Deniqꝫ cū hoc eis dixiſſet adiecit. Sed venithora vt omnis qui interficit vos arbitretur obſequium ſepreſtare deo: et hec facient vobis: quia non cognouerunt patremneqꝫ me.Hoc eſt non cognouerunt deū nec eius filiuꝫcui ſe in vobis occidendis preſtare arbitrantur obſequium.Que verba dn̄s ita ſubiunxit: tanqͣꝫ ex hͦ conſolaretur ſuos q̄de ſynagogis iudaicis expellerētur. Prenunciās enim quemala eſſent ꝓ eius teſtimonio ꝑpeſſuri: extraſynagogas inquit faciēt vos: nec ait: et venit hora vt oīs qui interficit vosarbitretur obſequiū ſe preſtare deo. Quid ergo ait? Sꝫ venithora: quemadmodū diceret: ſi aliqͥd boni poſt iſta mala predicaret. Quid ſibi ergo vult extra ſynagogas faciēt vos. Sꝫvenit hora. Tanqͣꝫ hoc dicturus fuiſſet. Separabūt quidemilli vos: ſed ego vos colligā. Autſeparabūt quidem illi vos:ſed venit hora leticie veſtre. Quid ergo ibi facit hoc verbuꝫqd̓ ait: ſed venit hora: quaſi conſolationē eis ꝓmitteret poſttribulationē: cū magis dicere debuiſſe videatur indicatiuomodo: et venit hora? Sed non ait et venit: cū tribulationē ſuper tribulationem: non conſolationē poſt tribulationem venturam illis eſſe prediceret. Anforte ſic eos illa de ſynagogisſeparatio fuerat turbatura: vt mori mallēt qͣꝫ in hac vita ſineiudeorum congregationibus immorari? Abſit vt ſic turbarentur qͥ dei nō hoīm gloriā requirebāt. Quid eſt ergo extraſynagogas facient vos ſed venit hora: cum potius dicere debuiſſe videatur et venit hora: vt omnis qui interficit vos arbi tretur obſequiū ſe preſtare deo. Neqꝫ enim ſaltem dictū ē:

ſed venithora vt interficiant vos: quaſi vt eis mors pro conſolatione illius ſeparationis accideret. Sed venit hora inqͥtvt omīs qui interficit vos arbitret̉ obſequiūſe preſtare deo.Prorſus nō mihi videtur aliud ſignificare voluiſſe: niſi vtintelligerent atqꝫ gauderēt tam multos ſe xp̄o acquiſituroscum de iudeoꝝ congregationibus pellerentur vt eos quidēnon ſufficerent pellere ſed non ſinerent viuere: ne omnes adnomen xp̄i ſua predicatiōe cōuerterēt et ab obſeruatione iudaiſmi tanqͣꝫ diuine veritatis auerterent. Hoc enī de iudeisdictū debemus accipere: de quibꝰ dixerat: extraſynagogasfacient vos. Nā teſtes: id eſt martyres xp̄i etiā ſi occiſi ſunta gentilibus: non tn̄ illi arbitrati ſunt deo ſed dijs ſuis falſisobſequiū ſe preſtare cū hec facerent. Iudeorū autē omnis qͥoccidit predicatores xp̄i deo ſe putauit preſtare obſequiumcredens ꝙ deſererēt deū iſraelquicunqꝫ cōuerterent̉ ad deūxp̄m: vt enim et ip̄m xp̄mocciderēt: iſta ratione cōmoti ſuntNam eorū de hac re etiā verba cōſcripta ſunt. Uidetis quia Itotus mundus poſt eū abijt? Si dimiſerimus eū viuere: venient romani ⁊ tollant nobis ⁊ locū et gentē. Et qͥd cayphasdixit. Expedit vt vnus homo moriatur ꝓ populo ⁊ nō totagens pereat. Et in hoc ergo ſermone ſuo diſcipulos ſuos erexit exemplo: quibus dixerat. Si me ꝑſecuti ſunt: ⁊ vos perſe Iquentur: vt quēadmodū illū occidendo deo ſe preſtitiſſe obſequium putauerūt: ſic etiā illos. Iſte itaqꝫ ſenſus eſt in hisverbis extra ſynagogas facient vos. Sed nolite ſolitudineꝫformidare. Separati quippe a cōgregatione eorū tā multosin noīe meo cōgregabitis: vt illi metuentes ne templū quoderat apud eos et oīa legis veteris ſacramēta deſerātur interficient vos: ſic fundentes ſanguinē veſtrū vt deo ſe preſtarearbitrētur obſequiū. Ecce eſt illud qd̓ de his dicit apoſtolꝰZelum dei habēt ſed non ẜm ſcientiā: obſequium ſe putant ffpreſtare deo interficiendo famulos dei. O error horrendusItane vt placeas deo: percutis placentē deo? Et templumdei viuū te feriente ꝓſternitur: ne dei templū lapideū deſeratur? Oexecrabilis cecitas. Sed ex parte in iſrael facta eſt Fvt plenitudo gētiū intraret: ex parte inqͣꝫ facta eſt nō ex toto.Non enim oēs ſed aliqui ex ramis facti ſunt: vt inſerereturoleaſter. Nam ſpūſancto implēte diſcipulos xp̄i cū linguisoīm gētium loquerētur: cū per eos diuina miracula frequētarentur ⁊ diuina eloquia ſpargerentur: etiā occiſus ita dilectus eſt xp̄s: vt eius diſcipuli expulſi a congregationibꝰ iudeorum: ex ipſis quoqꝫ iudeis ingentem multitudinem congregarent: ⁊ nullā ſolitudinē formidarent. Hinc ergo accēſiceteri reprobi ⁊ ceci zelū dei habentes ſed non ẜm ſcientiam⁊ obſequiū ſe preſtare deo credētes: occidebant eos. Sed ꝓillis occiſus colligebat eos: qͥ de his futuris anteqͣꝫ occideretur inſtruxerat eos: ne ignaros atqꝫ imparatos aīmos malainopinata et improuiſa qͣꝫuis cito tranſitura turbarent / ſedprecognita et patienter accepta ad bona ſempiterna perducerent. Hanc enim fuiſſe cauſam vt hec eis prenūciaret: etiāipſe demōſtrauit adiungens. ¶ Sed hec locutus ſum vobis:vt cum venerit hora eoꝝ reminiſcamini qꝛ ego dixi vobis.)Hora eorum / hora tenebroſa / hora nocturna. Sed ī diemā­ Idauit dominus miſericordiam ſuam: et in nocte declarauit:quando nox iudeorum ſeparatum a ſe diem chriſtianorumnulla confuſione fuſcauit: et quando carnem occidere potuitfidem tenebrare non potuit.Tractatus. xciiij.¶ Hec aūt vobis ab inicio nō dixi quia vobiſcūeram et nūc vado ad eum qui miſit me ⁊ nemo exvobis interrogat me quo vadis: ſed quia hec locutus ſum vobis triſticia impleuit cor veſtrū ſedego veritatē dico vobis: Expedit vobis vt ⁊ egovadam: Si enim nō abiero paraclitus nō venietad vos Si aūt abiero mittā eum ad vos: et cumvenerit: ille arguet munduꝫ de peccato: ⁊ de iuſticia et de iudicio. De pctō quidē quia nō crediderunt in me. De iuſticia vero qꝛ ad patrem vado:et iam nō videbitis me. De iudicio autem quiaprinceps huius mundi iam iudicatus eſt.

23

psͣ. cxviii.

Pſal.lxxxviij.

Roma. v

Roma. vi

Roma. 5

Roma. v

xAl̓. ab ſgꝫſynagogis

Iohā. xj.

Iohan. v

B

Roma xj

Roma. x

Iohan. xij.

Iohā. xiij

Psͣ. xlj.

C