Tractatꝰ. lxxx.Capitulū. xv. Fo. ccxii

uentem et ad patrem aſcendentem. Quo viſo illud fuerantcredituri/ ꝙ ipſe eſſet chriſtus filius dei viui: qui potuit hocfacere cum predixiſſet: et predicere anteqͣꝫ faceret. Creditur autem hoc non fide noua ſed aucta/ aut certe cum mortuus eſſet defecta: cum reſurrexiſſet refecta. Neqꝫ eniꝫ eumdei filium non et ante credebant: ſed cum in illo factum eſſetquod ante predixit: fides illa que tunc quando illis loquebatur fuit parua: et cum moreretur pene iam nulla: et reuixit etcreuit. Deinde quod dicit. Iam non multa loquar vobiſcū.Uenit enim princeps mundi huius. PQuis niſi diabolus:Et in me non habet quicqͣꝫ: Iulluꝫ omninoſcilicet peccatūSic enim oſtendit non creaturarum ſed peccatorum principem diabolum: quos nunc nomine mundi huiꝰ appellat. Etquotienſcunqꝫ mundi nomē in mala ſignificatione ponitur:non oſtendit niſi mundi iſtius amatores. De quibꝰ alibi ſcrilj. ptum eſt. Quicunqꝫ voluerit amicus eſſe ſeculi huius: inimicus dei conſtituetur. Abſit ergo vt ſic intelligatur diabolusprinceps mundi: tanqͣꝫ gerat vniuerſi mundi: id eſt celi ⁊ terre atqꝫ omnium que in eis ſunt principatum: de quali mundo dictum eſt cum de chriſto verbo ſermo eſſet: et mundus ꝑeum factus eſt. Uniuerſus itaqꝫ mundus a ſummis celis vſqꝫ ad infimam terram creatori eſt ſubditus non deſertori: redemptori non interēptori: liberatori non captiuatori: doctori non deceptori. Quemadmodum autem ſit intelligendusprinceps mundi diabolus: euidentius aperuit paulus apoſtolus. Qui cum dixiſſet/ non eſt nobis colluctatio aduerſuscarnem et ſanguinem: id eſt aduerſus homines: ſubiecit atqꝫ ait: ſed aduerſus principes et poteſtates et rectores mundi tenebrarum harum. Sequenti enim verbo expoſuit quiddixiſſet mundi: cum ſubiecit/ tenebrarum harum: ne quiſqͣꝫmundi nomine intelligeret vniuerſam creaturam: cuius nurlo modo ſunt rectores angeli deſertores. Tenebraruꝫ inquitharum: id eſt mundi iſtius amatorum. Ex quibus tamen electi ſunt non per ſuum meritum: ſed per dei gratiam: quibusdicit. Fuiſtis enim aliquando tenebre: nunc autem lux in domino. Omnes enim fuerūt ſub rectoribus tenebrarum harūid eſt hominū impiorum tanqͣꝫ tenebre ſub tenebris: ſed gratias deo qui eruit nos / ſicut dicit ideꝫ apoſtolus: de poteſtate tenebrarum: et tranſtulit in regnum filij charitatis ſue. Inquo princeps huius mundi / hoc eſt tenebrarum harum: nonhabebat quicqͣꝫ: quia neqꝫ cuꝫ peccato deus venerat/ nec eiꝰcarnem de peccati propagine virgo pepererat. Et tanqͣꝫ eidiceretur: cur ergo moreris ſi non habes peccatuꝫ cui debeatur mortis ſuppliciū: continuo ſubiecit. ¶ Sed vt cognoſcatmundus quia diligo patrem: et ſicut mandatum dedit mihipater ſic facio. Surgite eamus hinc. Diſcumbens enim diſcumbentibus loquebatur. Eamus autem dixit: quo niſi adillum locum vnde fuerat tradendus ad mortem: qui nullumhabebat meritum mortis: ſed habebat vt moreretur mandaij. tum patris. Tanqͣꝫ ille de quo predictuꝫ erat: que non rapuitunc exoluebam: mortem ſine debito ſoluturus: ⁊ nos a morte debita redēpturus. Rapuerat autem adam peccatū: quādo manum in arborem preſumptione deceptus extendit: vtincommunicabile nomen inconceſſe diuinitatis inuaderet.quā filio dei natura contulerat non rapina.Tractatus. lxxx.¶ Ego ſum vitis vera et pater meus agricola ēomnē palmitem in me non ferentem fructum tollet eum: et omnem qui fert fructuꝫ purgabit eum

Capitulū. . Fo. ccxiieſſe poſſimus? Quid ergo eſt. ¶ Ego ſum vitis vera. Nunquid vt adderet vera hoc ad eam vitem retulit: vnde iſta ſimilitudo tranſlata eſt? Sic enim dicitur vitis per ſimilitudinem non per proprietatem: quemadmodum dicitur ouis:agnus: leo: petra: lapis angularis et cetera huiuſmodi q̄ magis ipſa ſunt vera: ex quibus ducuntur iſte ſimilitudines nōproprietates. Sed cū dicit/ ego ſum vitis vera: ab illa ſe vtiqꝫ diſcernit cui dicitur. Quomodo conuerſa es in amaritudinem vitis aliene? Nam quo pacto eſt vitis vera que expectata eſt vt faceret vuam fecit auteꝫ ſpinas? Ego ſum inquit vitis vera: ſet pater meus agricola eſt. Omnem palmitē in menon ferentem fructum tollet eum: et omnem qui fert fructuꝫpurgabit eum: vt fructuꝫ plus afferat. Munquid vnum ſuntagricola et vitis. Secundum hoc ergo vitis chriſtus: ẜm qd̓ait: pater maior me eſt. Secundum autem id quod ait: ego ⁊pater vnum ſumus et ipſe agricola eſt: nec talis quales ſuntqui extrinſecus operando exhibent miniſteriuꝫ: ſed talis vtdet etiam intrinſecus incrementum. Nam neqꝫ qui plantat j.eſt aliquid: neqꝫ qui rigat: ſed qui incremētū dat deus. Sed3vtiqꝫ deus eſt chriſtus: quia deus erat verbum. Unde ipſe ⁊pater vnum ſunt: et ſi verbum caro factum eſt quod non eratmanet quod erat. Deniqꝫ cum de patre tanqͣꝫ de agricola dixiſſet quod infructuoſos palmites tollat/ fructuoſos autempurget vt plus afferāt fructum: continuo etiam ſeipſum mūdatorem palmitum oſtendens: ſiam vos (inquit) mūdi eſtispropter ſermonem quem locutus ſum vobis. Ecce et ipſemundator eſt palmitum/ quod eſt agricole non vitis officiū:qui etiam palmites operarios ſuos fecit. Nam et ſi non dātincrementum impediunt tamen aliquod adiumentuꝫ. Sednō de ſuo: quia ſine me inquit nihil poteſtis facere. Audi etiam ipſos confitentes. Quid autem eſt appollo? Quid autempaulus? Miniſtri per quos credidiſtis / et vnicuiqꝫ ſicut dominus dedit. Ego plātaui: apollo rigauit. Et hoc ergo ſicutvnicuiqꝫ dominus dedit. Non itaqꝫ de ſuo. Iam vero quodſequitur: ſed deus incrementum dedit/ non per illos ſed perſeipſum facit. Excedit hoc humanam humilitatem: exceditangelicam ſublimitateꝫ nec omnino pertinet niſi ad agricolam trinitatē. Iam vos mundi eſtis: mundi ſcilicet atqꝫ mundandi. Neqꝫ enim niſi mūdi eſſent: fructum ferre potuiſſentEt tamen omnem qui fert fructum purgat agricola: vt fructum plus afferat. Fert fructū quia mundus eſt: atqꝫ vt plusafferat purgatur adhuc. Quis enim eſt in hac vita ſic mundus: vt non ſit magis magiſqꝫ mundādus? Ubi ſi dixerimꝰ j.quia peccatum non habemus / noſipſos ſeducimus/ et veritas in nobis non eſt. Si autem confeſſi fuerimus peccata no.ſtra: fidelis eſt et iuſtus qui dimittet nobis peccata et mūdetnos ab omni iniquitate. Mundet itaqꝫ mundos hoc eſt fructuoſos: vt tanto ſint fructuoſiores: qͣꝫto fuerint mundiores.Iam vos mundi eſtis: propter verbum qd̓ locutus ſum vobis. Quare non ait: mundi eſtis propter baptiſmum quo loti eſtis: ſed ait: propter verbum quod locutus ſum vobis: ni­ 11ſi quia et in aqua verbum mundat. Detrahe verbum: et quid ceſt aqua niſi aqua? Accedit verbum ad elemētum et fit ſacra j.mentum: etiam ipſum tanqͣꝫ viſibile verbum. Nam ⁊ hoc vti tiqꝫ dixerat: quando pedes diſcipulis lauit. Qui lotus eſt non 1indiget niſi vt pedes lauet: ſed eſt mundus totus. Unde iſta d̓tanta virtus aque vt corpus tangat et cor abluat: niſi facien­ Ite verbo? Non quia dicitur: ſed quia creditur. Nam et in ipſo verbo: aliud eſt ſonus tranſiens: aliud virtus manēs. Hoceſt verbum fidei quod predicamus ait apoſtolus: quia ſi cōfeſſus fueris in ore tuo quia dominus eſt ieſus: et crediderisin corde tuo quia deus illū ſuſcitauit a mortuis: ſaluus eris.Corde enim creditur ad iuſticiam: ore auteꝫ confeſſio fit adſalutem. Unde in actibus apoſtolorum legimus. Fide mun­ 3dans corda eorum. Et in epiſtola ſua beatꝰ petrus: ſic ⁊ vos īinquit baptiſma ſaluos facit non carnis depoſitioſordium:ſed conſciētie bone interrogatio / hoc eſt verbum fidei quodpredicamus: quo ſine dubio vt mundare poſſit conſecraturet baptiſmus. Chriſtus quippe nobiſcum vitis: cum patreagricola: dilexit eccleſiam: ⁊ ſeipſum tradidit pro ea. Legeapoſtolum et vide quid adiungat: vt eā ſanctificaret inquitmundans eam lauacro aque in verbo. Mundatio igitur nequaqͣꝫ fluxo et labili tribueretur elemento: niſi adderetur inverbo. Hoc verbum fidei tantum valet in eccleſia dei: vt

Ca. xv.

Col̓. j.

psͣ. lxviij.

Ephe. v.

Ephe. vi.

Iaco. iiii.

jTim̄. ij.

B

A

Eſaie. liij.Ioh̓ .j.Apoca. v.Ephe. ij.j. Cor. j.Eſaie. v.

Eſaie. liij.Ioh̓ .j.

vbi. sͣ.

j. Ioh̓. j.

Ioh̓. xv.

Ioh̓. xv.

De ꝯſe. di.iiij. illudcirca finē.j. q. j. Retrahe.Et. iiij. ſē.diſ. iij. c. j.Ioh̓. xiij.

j. Cor. iij.Ioh̓. x.Iohan. j.

i Cor. iii.Ioh̓. x.Iohan. j.

Ioh̓. xiiij.Iohā. ix.

Rom̄. x.Actuū. xv.j. Pet̓. iij.

Ephe. v.

B