eExpoſitio diui AuguſtiniIn euāgeliū ſcd̓m

Expoſitio dim̄ AuguitiniNeqꝫ enī omnia cōmemoranda ſunt tanqͣꝫ rudibus et imperitis. Denarius qui accepit nomē a numero decē redditur: ⁊coniunctꝰ quadragenario fit quinquagenarius. Unde cū labore celebramus quadrageſimā ante paſcha. Nā huic tanqͣꝫſalutari labori boni operis: qui ꝑtinet ad quadragenariū numerum: addit̉ quietis ⁊ felicitatis denariꝰ: vt quinquagenarius fiat. Significauit hoc et ipſe dn̄s ieſus multo apertiusquādo poſt reſurrectionē: quadraginta diebꝰ conuerſatꝰ eſtin terra cū diſcipulis ſuis: quadrageſimo autē die cum aſcēdiſſet in celū: peractis decē diebus miſit mercedemſpiritusſancti. Significata ſunt iſta: ⁊ quibuſdā ſignificationibꝰ resipſe preuente ſunt. Significationibꝰ paſcimur: vt ad res ipſas durātes peruenire poſſimus. Operarij enī ſumus: et adhuc in vinea laboramus. Finito die/ finito opere: merces reſtituet̉. Sed qͥs operarius perdurat ad percipiendā mercedem: niſi qui paſcit̉ ad laborē? Non enim ettu operario tuomercedē ſolam daturꝰ es. Non enim afferes illi: vnde viresreparet. In labore paſcis: vtiqꝫ cui mercedē daturꝰ es. Proinde et nos dn̄s in iſtis ſignificationibus laborantes paſcit.Nam ſi iſta intelligendorū ſacramētorum leticia ſubtrahat̉a nobis: deſiſtimus in labore: et non erit qui ꝑueniet ad mercedem. Quō ergo quadragenario numero perficitur opus?Fortaſſe ideo qꝛ lex in decē preceptis data eſt: ⁊ per totū mūdum predicāda erat lex: qui totus mūdus quattuor partibꝰcōmendatur oriēte et occidēte: meridie ⁊ aquilone. vn̄ denarius per quattuor multiplicatꝰ ad qͣdragenariū peruenit. vl̓qꝛ per euāgeliū quod qͣttuor libros habet/ impletur lex qꝛ ineuangelio dictū eſt: non veni ſoluere legē ſed adimplere. Siue ergo illa: ſiue iſta cauſa: ſiue alia aliqͣ probabiliore q̄ noslatet/ doctores nō latet: certum eſt tamē quadragenario numero ſignificari quandā perfectioneꝫ in operibꝰ bonis: quemaxime opera bona exercent̉ in abſtinētia quadā ab illicitꝭcupiditatibꝰ ſeculi: hoc eſt: generali ieiunio. Audi ⁊ apoſto.ij. lum dicentem: plenitudo legis charitas. Charitas vn̄? Pergratiam dei: per ſpiritū ſanctuꝫ. Non enī habemus illam exnobis quaſi faciētes illam nobis. Donū dei eſt et magnū donum: quō charitas dei inquit diffuſa eſt in cordibus noſtrisper ſpiritum ſanctū qui datus eſt nobis. Charitas ergo implet legem: et veriſſime dictuꝫ eſt: plenitudo legis charitas.Queramꝰ hanc charitatē: quēadmodum cōmendatur a domino. Memēto quid propoſuerim: numerū trigintaocto annorū in illo languido. Uolo exponere quare numerus trigeſimus et octauus: languoris ſit potius qͣꝫ ſanitatis. Ergo vtdicebā charitas implet legē. Ad plenitudinē in oībus operibus: pertinet quadragenariꝰ numerus. In charitate autemduo precepta nobis cōmendant̉. Intuemini obſecro ⁊ figitememorie quod dicone ſitis contēptores verbi: ne fiat aīa veſtra via vbi grana iactata nō germinēt: ⁊ venient īquit volatilia celi ⁊ colligēt ea. Percipite ⁊ recōdite cordibꝰ veſtris.Charitatis precepta duo ſunt a dn̄o cōmēdata. Diliges doxij. minū deum tuū ex toto corde tuo/ ⁊ ex tota aīa tua / ⁊ ex totamente tua. Et diliges proximū tuum ſicut te ipſum. In hisduobus preceptis tota lex pendet ⁊ ꝓphete. Merito ⁊ illa vidua oēs facultates ſuas: duo minuta: miſit in dona dei. Merito ⁊ pro illolāguido a latronibꝰ ſauciato: ſtabulariꝰ duosnūmos accepit vn̄ ſanet̉. Merito apud ſamaritanos biduuꝫfecit dn̄s: vt eos charitate firmaret. Binario ergo iſto numero cum aliqͥd boni ſignificat̉: maxime bipartita charitas cōmendatur. Si ergo quadragenariꝰ numerus habet ꝑfectionem legis: ⁊ lex non implet̉ niſi gemino precepto charitatis.Quid miraris quia languebat qui quadraginta duo minushabebat? Uideamus proinde iā quoſacramēto iſte languidus curetur a dn̄o. Uenit enī ipſe dominꝰ charitatis doctorcharitate plenus: breuians ſicut de illo predictū eſt verbumſuper terrā: oſtendit in duobus preceptis charitatis pēderelegem et ꝓphetas. Inde ergo pepēdit moyſes quadragenario ſuo: inde helias cū ſuo. hunc numeruꝫ attulit dn̄s in teſtimonio ſuo. Curatur iſte languidus a preſente dn̄o: ſed priusquid ei dicit? Uis ſanus fieri? Reſpōdit ille hominē ſe nōhabere a quo in piſcinā mittat̉. Uere neceſſarius erat illi homo ad ſanitatē. Sed homo ille qui ⁊ deꝰ eſt. Unus enī deus:vnus mediator dei et hominū: homo chriſtꝰ ieſus. Uenit ergo hō qui erat neceſſariꝰ: quare ſanitas differret̉? ¶ Surge)inquitI tolle grabatum tuum ⁊ ambula. ITria dixit. Surge-

In euāgeliū ſcom Iohārtolle grabatum tuum: ⁊ ambula. Sed ſurge nō operis imperium fuit: ſed operatio ſanitatis. Sano autē duo imperauit:tolle grabatū tuum: et ambula. Rogo vos cur non ſufficeret/ambula? Aut certe cur nō ſufficeret/ ſurge? Neqꝫ enī cum illeſanus ſurrexiſſet: in loco remāſiſſet. None ad hoc ſurrexiſſetvt abiſſet? Mouet ergo me etiā quod duo precepit: qui illuꝫiacentē duobus minus inuenit. Tanqͣꝫ enī duo quedā iubendo: quod minus erat impleuit. Quō ergo inueniamus in hisduobus dn̄i iuſſis: duo illa precepta ſignificata eſſe charitatis? Tolle inquit grabatū tuum ⁊ ambula. Que ſunt illa duoprecepta/ fratres recolite mecū. Notiſſima eniꝫ eſſe debent:nec modo tantū venire in mentē cum cōmemorātur a nobis:ſed deleri nunqͣꝫ debēt de cordibꝰ veſtris. Semper oīno cogitate: diligendū deum et proximū. Deumex toto corde: extota anima: et ex tota mente: et proximū tanqͣꝫ teipſum. Hecſemper cogitāda: hec meditāda: hec retinenda: hec agēda:hec implenda ſunt. Dei dilectio prior eſt ordine precipiēdi:proximi aūt dilectio prior eſt ordine faciendi. Neqꝫ enī quitibi preciperet dilectionem iſtam in duobꝰ preceptis: priustibi cōmēdaret proximū et poſtea deū: ſed prius deū poſteaproximū. Tu autem quia deū nondū vides: diligendoproximum ꝓmereris quem videas. Diligēdo purgas oculū advidendum deū: euidēter iohanne dicēte. Si fratrem quē vi­ j. 3des non diligis deū quem nō vides quomodo potes diligere? Ecce dicitur tibi dilige deū. Si dicas mihi: oſtēde mihiquem diligā: quid reſpōdebo niſi ꝙ ait ipſe iohānes? Deumnemo vidit vnqͣꝫ. Et ne te alienū omnino a deo videndo eſſearbitreris. Deus inquit charitas eſt: ⁊ qui manet in charitate in deo manet ⁊ deus in eo. Dilige ergo ꝓximū ⁊ intuere inte: vnde diligis proximū: ibi videbis vt poteris deū. Incipeergo diligere proximū: frange eſuriēti panem tuū: ⁊ egenos Eiſine tecto induc in domū tuam. Si videris nudū veſti: et dojͣmeſticos ſeminis tui ne deſpexeris. Faciens auteꝫ iſta quidconſequeris? Tunc erūpet quaſi matutina lux tua. Lux tuadeus tuus eſt. Tibi matutina: quia poſt noctē ſeculi tibi veniet. Nam ille nec orit̉ nec occidit: quia ſemper manet. Erittibi matutinus redeunti: qui tibi occaſumfecerat pereunti.Ergo tolle grabatū tuum/ mihi videtur dixiſſe: dilige ꝓxi-mum tuū. Sed clauſum eſt adhuc ⁊ expoſitione indiget quātum arbitror: quare intollēdo grabato/ dilectio proximi cōmendet̉: niſi forte hoc nos offendit: qꝛ per grabatū rem quādam ſtolidam ⁊ inſenſatā proximus comendat̉. Non iraſcat̉proximus: ſi cōmendat̉ nobis per rē que ſine aīa et ſenſu eſt.Ipſe dn̄s ⁊ ſaluator noſter ieſus chriſtus lapis angularis dictus eſt: vt duos cōderet in ſe. Dictꝰ eſt ⁊ petra: vnde aqua ꝓfluxit. Petra autē erat xp̄s. Quid ergo mirū ſi petra xp̄s: lignum ꝓximus? Non tamē qualecūqꝫ lignū/ quo nec illa nonqualiſcūqꝫ petra. ſed vnde aqua ꝓfluxit ſitiētibus. Nec qualiſcunqꝫ lapis ſed angularis: qͥ in ſe copulauit duos parietese diuerſo veniētes. Sic nec qualecunqꝫ lignū proximū acceperis: ſed grabatū portās. Quid ergo in grabato obſecrote?Quid niſi quia ille languidus grabato portabat̉? Sanatusautē/ grabatum portat. Quid dictum eſt ab apoſtolo? Inui­ O.cem onera veſtra portate: ⁊ ſic adīplebitis legeꝫ chriſti. Lexergo chriſti charitas eſt. Nec charitas impletur: niſi inuicēonera noſtra portemus. Sufferentes inquit inuicem in dilectione: ſtudētes ſeruare vnitatem ſpiritus in vinculo pacis.Cum eſſes languidus/ portabat te proximꝰ tuus. Sanus factus es: porta proximū tuum. Inuicem onera veſtra portate: et ſic adimplebitis legem chriſti. Sic imples o homo qd̓tibi deerat. Tolle ergo grabatū tuum: ſed cū tuleris noli remanere: ambula. Noli remanere/ diligendo proximū et curam agendo de proximo tuo/ iter agis. Quo iter agis? ad do Eminum deū tuum. Et ad eū quem diligere debemꝰ/ ex toto ncorde/ extota anima/ ex tota mēte. Ad deum enī nondū per­ houenimus ſed proximū nobiſcum habemꝰ. Porta ergo eum tucum quo ambulas: vt ad deum peruenias cum quo manere tudeſideras. Tolle grabatū tuum et ambula. Fecit hoc ille: et arſcandalizati ſunt iudei. Uidebant enim hominē die ſabbati beportantem grabatū ſuum: nec calūniabantur domino qd̓ ſa­ alnum fecerat ſabbato/ vt eis reſpōdere poſſit/ quia ſi cuiuſqꝫ tueorum iumentū in puteū cecidiſſet: vtiqꝫ die ſabbati erueret loillud ⁊ ſaluaret iumentū ſuum. Non vtiqꝫ iam illi obijciebat erqd̓ die ſabbato ſanus factꝰ eſſet hō: ſed ꝙ portabat grabatuꝫ illtꝰ

Rom̄. xiii.Rom̄. v.

Mat. xxij.

C

Eſa. lviij.DX

Gal̓. vj.

j. Ioh̓. iiij.

D