Expoſitio diui Auguſtini In euāgeliū ſcd̓m Iohānē

Expoſitio diui Auguſtinviri dicti ſūt? Quia legitimi. A deo quippe facti: ⁊ a deo donati anime. Infirma eſt adhuc que iſtis quinqꝫ ſenſibus regit̉: ⁊ ſub iſtꝭ quinqꝫ virꝭ agit. At vbi venerit ad annos exercēde rationis: ſi eaꝫ ſuſceperit optima diſciplina ⁊ doctrina ſapientie: quinqꝫ illis viris ad regendum nō ſuccedit/ niſi virverus legitimꝰ ⁊ illis melior: ⁊ qui meliꝰ regat ⁊ qui ad eternitatē regat: ad eternitateꝫ excolat: ad eternitatem inſtruat.Nam iſti quinqꝫ ſenſus nō ad eternitatē nos regūt: ſꝫ ad iſtatꝑalia vel appetēda vt fugienda. Ubi vero intellectꝰ ſapiētia imbutꝰ regere ceperit animā: ſcit iam nō ſolum fugere foueā ⁊ ambulare in equali qd̓ oculi oſtendūt anime infirme:nec tantū canoras voces ſuauiter audire diſſonaſqꝫ repellere: vel blandis odoribꝰ delectari: putoreſqꝫ reſpuere: aut dulcedine capi: aut amaritudine offendi: aut lenibus mulceri ⁊aſperis ledi. Iſta em̄ oīa infirme aīme ſunt neceſſaria. Quidergo regiminis adhibet̉ per illū intellectū? Nō alba ⁊ nigradiſcreturus eſt: ſed iuſta ⁊ iniuſta: bona ⁊ mala: vtilia ⁊ inutilia: caſtitatē ⁊ impudicitiā: hanc ⁊ illam: illā vt amet: iſtam vtvitet: charitatē ⁊ odiū: vt diligat charitatē ⁊ vitet odium: inhac vt ſit: in illo vt nō ſit. Hic vir quinqꝫ illis viris in iſta muliere nō ſucceſſerat. Ubi em̄ nō ſuccedit ille: error dn̄at̉. Nācum ceperit aīa capax eſſe rationis: aut a ſapiente mēte regitur: aut ab errore. Sed error nō regit ſꝫ perdit. Poſt iſtos eigo quinqꝫ ſenſus mulier illa adhuc errabat: ⁊ error eam ventilabat. Error aūt iſte nō erat legitimus vir ſed adulter. Iōei dn̄s ait. Bene dixiſti: qꝛ nō habeo virum. Quinqꝫ em̄ viros habuiſti. Quinqꝫ te ſenſus carnis primo rexerūt: veniſtiad etatē vtende rationis nec ad ſapientiā perueniſti: ſꝫ in errorē incidiſti. Ergo poſt illos quinqꝫ viros iſte queꝫ habesnō eſt tuus vir. Et quid erat ſi vir nō erat niſi adulter? Uoca inquit. Uoca itaqꝫ nō adulterū ſed virū tuū: vt intellectume capias/ nō errore de me aliqͥd falſum ſapias. Adhuc em̄errabat mulier que aquā illam cogitabat: cū iam dn̄s de ſpirituſancto loqueret̉. Quare errabat niſi qꝛ adulterū nō viruꝫhabebat? Tolle ergo iſtū adulterū qui te corrumpit: ⁊ vocavirum tuum. Uoca ⁊ veni: vt intelligas me. Dicit ei mulier.Domine vt video propheta es tu. Tūc cepit venire vir: nōdum plene venit: ꝓphetam dn̄m putabat. Erat quidem ⁊ ꝓpheta. Nam de ſeipſo ait. Non eſt propheta ſine honorē: niſiviij inpatria ſua. Itē de illo dictū ē ad moyſen. Prophetaꝫ eisſuſcitabo de fratribus eoruꝫ: ſimilē tui. Similem ſcilicet adformā carnis: nō ad eminentiam maieſtatis. Ergo inuenimus dn̄m ieſum dictū prophetā. Proinde nō multum erratmulier iſta. Uideo inqͥt quia propheta es tu. Incipit vocare virum: adulterū excludere: video qꝛ propheta es tu. ⁊ incipit querere qd̓ illā ſolet mouere. Contētio quippe fuerat inter ſamaritanos ⁊ iudeos: qꝛ iudei in templo a ſalomone edificato adorabāt deū. Samaritani longe inde poſiti nō in eoadorabāt: Et iudei meliores ſe eſſe iactabāt qꝛ in templo adorabant deum: Nō em̄ contūtur iudei ſamaritanis: qꝛ dicebant eis. Quomodo vos iactatis ⁊ ideo vos meliores nobiseſſe perhibetis: qꝛ templuꝫ habetis quod nos nō habemus:Nunquid patres noſtri qui deo placuerunt in illo tēplo adorauerūt? Nōne in mōte iſto adorauerūt vbi nos ſumꝰ? Melius ergo nos inquiunt in hoc monte deum rogamꝰ: vbi patres noſtri adorauerunt. Contendebant vtiqꝫ ignari quia virum nō habentes: illi pro templo: illi pro monte inflabanturaduerſus inuicē: Dn̄s tamē modo quid docet mulierē: tāqͣꝫcuius vir ceperat preſens eſſe. Dicit ei ieſus. Mulier credēmihi. Uenietem̄ eccleſia ſicut dictū eſt in canticis canticorum: veniet ⁊ pertranſi et: Abinitio fidei veniet vt pertrāſeat⁊ pertranſire nō poteſt niſi ab initio fidei. Merito etiaꝫ preſente viro: audit mulier: credemihi. Iam em̄ eſt in te qui credat qꝛ preſens eſt vir tuus. Cepiſti adeſſe intellectu quandome prophetam appellaſti. Mulier crede mihi: quia niſi credideritis nō intelligetis. Ergo mulier credemihi: Cquia veniet hora: quando neqꝫ in mōte hoc neqꝫ in hieroſolymis adorabitis patreꝫ. Uos adoratis quod neſcitis: nos adoramꝰenit quod ſcimus: qꝛ ſalus ex iudeis eſt. Sedveniet hora Qn̄ꝫ¶ Et nunc eſt. Que ergo hora? Quādo veri adoratores adorabunt patrem: inſpiritu ⁊ veritate. Non in monte iſto: nonin templo iſto: ſed in ſpiritu ⁊ veritate. ¶Nam ⁊ pater tales q̄rit qui adorent eum. Quare pater tales querit qui adorenteū nō in monte nō in tēplo: ſed in ſpiritu r veritate? ¶ Spiritꝰ

In euāgeliū ſcd̓m Iohāeſt deus. Si corpus eſſet deꝰ oportebat eū adorari in mōtequia corporeus mons. Oportebat euꝫ adorari in templo: qꝛcorporeum eſt templum. Spiritus eſt deus: ſ⁊ eos qui adorant eum inſpiritu ⁊ veritate oportet adorare. Audiuimus⁊ manifeſtū eſt: foris eramus: intromiſſi ſumus. Oſi inuenirem dicebas montē aliquem altum ⁊ ſolitarium. Credo em̄quia in alto eſt deus: magis me exaudit in alto. Quia in mōte es: propquumte deo putas ⁊ cito te exaudiri: quaſi deproximo clamantē. In excelſis habitat: ſꝫ humilia reſpicit. IPrope dominꝰ. Quibus? Forte altis? His qui obtriue virunt cor. Mira res eſt: ⁊ in altis habitat ⁊ humilibus propinquat. Humilia reſpicit: excelſa autē a longe cognoſcit. Suꝑbos longe videt: eo illis minus propinquat: quo ſibi vident̉altiores. Querebas ergo montem: deſcende vt attingas. Siaſcendere vis aſcende: noli mōtē querere. Aſcenſiones inqͥtin corde eius. Hoc pſalmus dicit: in ꝯualle plorationis. Cōuallis em̄ humilitatem habet: ergo intus age totū. Et ſi forte queris aliquem locuꝫ altuꝫ: locuꝫ ſanctū: intus exhibe tetemplum deo. Templū em̄ dei ſanctum eſt: quod eſtis vos. .j.In templo vis orare: in te ora. Sed prius eſto templum deiquia ille intemploſuo exaudiet orantem. Ueniet ergo hora⁊ nunc eſt: quando veri adoratores adorabunt patrem in ſpiritu ⁊ veritate. Nos adoramus quod ſcimus: vos adoratisquod neſcitis: qm̄ ſalus ex iſrael eſt. Multum dedit iudeis:Sꝫ noli iſtos reprobos acciꝑe. Parietē illuꝫ accipe cui adiunctus eſt alius: vt pacati in lapide angulari quod eſt chriſtus cōpularentur. Unus em̄ paries a iudeis: vnus a gentibus. Longe aſe iſti parietes: ſed donec in euangelio coniungantur. Alienigene autem hoſpites erant ⁊ peregrini a teſtamento dei. Scd̓m hoc ergo dictum eſt: nos adoramus quodſcimus. Ex perſona quidem iudeorum dictū eſt: ſed nō oīmiudeorum: Non reproborum iudeorum ſed de quibus fuerant apoſtoli: quales fuerunt ꝓphete: quales fuerunt illi oēsſancti: qui omnia ſua vendiderunt: et precia rerum ſuarumad pedes apoſtoloruꝫ poſuerunt. Non em̄ repulit deus plebem ſuā quam preſciuit. Audiuit hoc mulier iſta ⁊ addiditIam dudum prophetā dixerat. Uidit talia dicere eum cuꝫquo loquebatur que iam plus eſſent qͣꝫ propheta: ⁊ quid reſpondit vidēte. ¶ Dicit ei mulier. Scioquia meſſias venit: qͥdicitur chriſtus. Cū ergo venerit: ille omnia nobis ⁊ demō Iſtrabit. Quid eſt hoc? Modo inquit de templo contempto cicontendunt iudei: et nos de monte contendimus. Cum illevenerit ⁊ montem contēnet ⁊ templum euertet: docebit nosiſte omnia vt inſpiritu ⁊ veritate nouerimus adorare. Sciebat enim quis eam poſſet docere: ſed iam docentem nonduꝫagnoſcebat. Iam ergo digna erat cui manifeſtaretur. Meſſyas autem vnctus eſt. vnctꝰ grece chriſtus eſt: hebraice meſyas eſt. Unde ⁊ punice/ meſſe dicitur vnge. Cognate quippe ſunt lingue iſte ⁊ vicine: hebraica punica ⁊ ſyra. Ergo dicit ei mulier. Scioquia meſſyas venit: qui dicit̉ chriſtꝰ. Cuergo venerit: ille nobis annunciabit omnia. ¶Dicit ei ieſus.Ego ſum qui loquor tecum. Uocauit ergo virumſuum. Factus eſt vir eius caput mulieris: factus eſt chriſtus caput viri. Iammulier ordinat̉ in fide ⁊ regitur bene victura. Poſtea qͣꝫ audiuit hoc: ego ſum qui loquor tecum. Iaꝫ vltra quiddiceret: quando dominꝰ ieſus manifeſtari ſe voluit muliericui dixerat crede mihi. ¶ Et continuo venerūt diſcipuli eiuset mirabantur: quia cum muliere loquebatur: Iquia querebat perditam qui venerat querere quod perierat. Hoc enimilli mirabantur: bonum em̄ mirabantur: non malum ſuſpicabantur. ¶ Nemo tamen dixit quid queris: aut quid loqueriscuꝫ ea. Reliquid ergo mulier hydriam ſuam Mulier audito: ego ſum qui loquor tecum: ⁊ recepto in corde chriſto domino: quid faceret niſi iam hydriam dimitteret ⁊ euangelizare curreret: Proiecit cupiditateꝫ: ⁊ properauit annunciare veritatem. Diſcant qui volunt euangelizare: et proijcianthydriam ad puteum. Recordamini quid ſuperius dixerimde hydria: vas erat vnde aqua hauriebatur. Greco nomineappellatur hydria: quomodo grece hydor aqua dicit̉: tanqͣꝫſi aquariuꝫ diceretur. Proiecit ergo hydriam ſuam: q̄ iamnō vſui ſꝫ oneri fuit. Auida quippe deſiderabat aqua illa ſatiari: ⁊ vt nunciaret chriſtum onere abiecto Cucurrit ad Tciuitatē ⁊ dicit illis hominibꝰ. Uenite ⁊ videte hominē qui ijdixit mihi omnia quecunqꝫ feci. Pedetentim: ne illi quaſi te

Deū. xviij

Al̓. video qꝛ.

Al̓. video qꝛ.

Al̓. venit

Al̓. annūciabit.

Psͣ. cxxx.viij.

.j. Coꝝ. iij

Al̓ et abijt ī ciuita

C