Expoſitio diui Auguſtini In euāgeliū ſcd̓m Iohānē.

Expoſitio diui Auguſtiniptizabat? Baptizabat em̄ qꝛ ipſe mundabat: nō baptizabatqꝛ non ipſe tingebat. Prebebant diſcipuli miniſterium corporis prebebat ille adiutoriuꝫ maieſtatis. Quādo em̄ ceſſaret a baptizando: quando non ceſſat a mundando? De quodictū eſt ab eodem iohanne: per iohannis baptiſte perſonādicētis. Hic eſt qͥ baptizat. Ergo ieſus adhuc baptizabat ⁊qͦuſqꝫ baptizādi ſint qͥ baptizādi ſūt: ieſus baptizat. Securꝰhō accedit ad inferiorem miniſtrum. Habet em̄ ſuperioreꝫmagiſtrū. Sed forte ait aliquis: Baptizabat quidem chriſtus in ſpiritu nō in corpore. Quaſi vero alterius dono qͣꝫ illius quiſqͣꝫ etiā ſacramento corporalis ⁊ viſibilis baptiſmatis imbuatur. Uis noſſe qꝛ ipſe baptizat: non ſoluꝫ ſpiritu ſꝫ.v. etiam aqua: Audi apoſtolū. Sicut chriſtus inquit dilexit eccleſiam ſuam ⁊ ſeipſum tradidit pro ea mundans eam lauacro in verbo: vt exhiberet glorioſam eccleſiam nō habenteꝫmaculā aut rugam: aut aliquid huiuſmodi. Mundans eam.Unde? Lauacro aque in verbo. Quid eſt baptiſmū chriſtiLauacrum aque in verbo. Tolle aquam: nō eſt baptiſmum.Tolle verbum: ⁊ nō eſt baptiſmū. Iam em̄ his peractis: perque peruenit ad collocutionem cum illa muliere videamus.Que reſtant plena myſterijs: ⁊ grauida ſacramētis. ¶ Oporr̄a tebat autem inquit eum tranſire per Fſamariam: Uenit inliā. quit in ciuitatem ſamarie que dicitur ſychar: iuxta prediumr̄a qd̓ dedit iacob filioſuo ioſebh: Erat autē ibi fons iacobPuteus erat. Sed omnis puteus fons: non omnis fons puteus. Ubi ergo aqua de terra manat ⁊ vſui prebetur hauriē.tibus fons dicitur: Sed ſi in prōptū ⁊ ſuperficie ſit: fons tm̄dicitur. Si autem in alto ⁊ profundo ſit: ita puteus vocatur4vt fontis nomen non amittat. ¶Ieſus ergo fatigatus ex itim. nereſedebat: ſic ſuper fontem: Hora erat quaſi ſexta. Iaꝫa ſu incipiunt myſteria. Non em̄ fruſtra fatigatur ieſus: nō enimfruſtra fatigatur virtus dei. Non eniꝫ fruſtra fatigatur: perqueꝫ fatigati recreantur. Non em̄ fruſtra fatigatur: quo deſerente fatigamur quo preſente firmamur. Fatigatur tamenieſus ⁊ fatigatur ab itinere: ⁊ ſedet ⁊ iuxta puteum ſedet: ethora ſexta fatigatus ſedet. Omnia iſta innuunt aliquid ⁊ indicare volunt aliquid: intentos faciunt: vt pulſemus hortātur. Ipſe ergo apperiat ⁊ nobis ⁊ vobis: qui dignatus eſt itacj. hortari vt diceret: Pulſate: ⁊ aperietur vobis. Tibi fatigatus eſt ab itinere ieſus. Inuenimus autem virtutem ieſum:⁊ inuenimꝰ infirmū ieſum: fortem ⁊ infirmum. Fortem qꝛ inprincipio erat verbū: ⁊ verbum erat apud deuꝫ: ⁊ deus eratverbum. hoc erat in principio apud deum. Uis videre: qͣꝫ.j. iſte filius dei fortis ſit? Omnia per ip̄m facta ſunt: ⁊ ſine ip̄ofactuꝫ eſt nihil ⁊ ſine labore factaſunt. Quid ergo illo fortiꝰper quem ſine labore facta ſunt omnia? Infirmuꝫ vis noſſe:Uerbuꝫ caro factū eſt: ⁊ habitauit in nobis. Fortitudo chriſti te creauit: infirmitas chriſti te recreauit. Fortitudo chriſti fecit vt quod nō erat eſſet: infirmitas chriſti fecit vt quoderat nō periret. Cōdidit nos fortitudine ſua: queſiuit nos infirmitate ſua. Nutrit ergo ip̄e infirmus infirmos: tanqͣꝫ galxiij lina pullos ſuos. Huic em̄ ſe ſimilem fecit. Quotiens voluinquit ad hieruſalem: congregare filios tuos ſub alas tanqͣꝫgallina pullos ſuos: ⁊ noluiſti. Uidetis autem fratres: quēadmodum gallina infirmetur in pullis ſuis. Nulla em̄ aliaauis quod ſit mater agnoſcit̉. Uidemus nidificare paſſeresquoſlibet ante oculos noſtros: hyrundines: ciconias: colūbas quotidie videmus nidificare. Quas niſi quando in nidis videmus: parentes eſſe non agnoſcimus. Gallina veroſic infirmatur in pullis ſuis: vt etiā ſi ipſi pulli nō ſequantur⁊ filios nō videas: matrem tn̄ agnoſcas. Ita fit alis demiſſis plumis hyſpida voce rauca: omnibus membris demiſſa ⁊ abiecta: vt quēadmodum dixi vt ſi etiam filios non videas: matrem tamen intelligas: Sic ergo infirmus ieſus fatigatur ab itinere: Iter ipſius eſt: caro pro nobis aſſumpta.Quomō em̄ iter habet qui vbiqꝫ eſt: qui nuſqͣꝫ deeſt? Quo it:aut vnde it? Niſi qꝛ nō ad nos veniret: niſi formam viſibiliscarnis aſſumeret? Quia ergo venire ad nos eo modo dignatus eſt / vt infirma dei aſſumpta carne apparerent: ipſa carnis aſſumptio eſt iter ipſius. Ideofatigatꝰ ab itinere: quideſt aliud qͣꝫ fatigatus in carne? Infirmus in carne ieſus: ſednoli tu infirmari. In illius infirmitate tu fortꝭ eſto. Quia qd̓infirmum eſt dei: fortius eſt hominibus. Sub hac rerū imagine adam qui erat forma futuri: prebuit nobis magnum in

In euāgeliū ſcd̓m Iohādicium ſacramenti: īmo deus in illo prebuit. Nam et adamdormiens meruit accipere vxorem: ⁊ de coſta eius facta eſtvxor: quomodo chriſto in cruce dormiente futura erat eccleſia de latere eius: de latere ſcilicet dormientis: quia ⁊ de latere in cruce pendentis lancea percuſſo ſacramenta eccleſia ꝓfluxerunt. Sed quare hoc dicere volui fratres? Quia infirmitas chriſti nos facit fortes. Magna ibi magno preceſſit.Potuit deus carnem detrahere homini vnde faceret feminam: ⁊ magis videtur quaſi congruere potuiſſe. Fiebat em̄ſexꝰ infirmior: ⁊ magꝭ de carne infirmitas fieri debuit qͣꝫ deoſſe. Oſſa enim in carne firmioraſunt. Non detraxit carnemvnde faceret mulierem: ſed detraxit os. Et detracto oſſe formata eſt mulier: ⁊ in locum oſſis caro adimpleta eſt. Poterat pro oſſe os reddere: poterat ad faciendam mulierem noncoſtam ſed carnem detrahere. Quid igitur ſignificabat? Facta eſt mulier in coſta tanqͣꝫ fortis: factus eſt adam in carnetanqͣꝫ infirmus. Chriſtus eſt ⁊ eccleſia. Illiꝰ infirmitas: noſtra eſt fortitudo: Quare ergo hora ſexta? Quia etate ſeculiſexta. Computa in euangelio tanqͣꝫ vnam horam: vnam etaꝫtem ab adam vſqꝫ ad noe: Secundam a noe vſqꝫ ad abraamTertiam ab abraam vſqꝫ ad dauid. Quartam a dauid vſqꝫad tranſmigrationem babylonis. Quintam a tranſmigratione babylonis vſqꝫ ad baptiſmum iohannis: Inde ſexta agitur. Quid miraris? Uenit chriſtus: ⁊ humiliādo ſe venit. adputeum fatigatus venit: quia infirmam carnē portauit. Hora ſexta: quia etate ſeculi ſexta. Ad puteum: quia ad profunditatem huius habitationis noſtre. Unde dicitur in pſalmis. De profundis clamaui ad te domine. Sedit. vt dixi qꝛhumiliatꝰ eſt. ¶ Et venit ⁊mulier: IForma eccleſie: non iam 7ªiuſtificate ſed iuſtificande. Nam hoc ait ſermo. Uenit igna­ aura: inuenit eum: ⁊ agitur cum illa. Uideamus: Quid videamus? Quare venit mulier (de ſamaria haurire aquam) Samaritani ad iudeorum gentem non pertinebant: alienigenefuerunt: qͣꝫuis vicinas terras incolerent. Longum eſt originem ſamaritanorum retexere: ne nos multa teneant ⁊ neceſſaria non loquamur. Sufficit ergo vt ſamaritanos inter alienigenas deputemus. Et ne hoc audaciꝰ me arbitremini dixiſſe qͣꝫ verius. Audite dominum ieſum: quid dixerit de illoſamaritano vno de decem leproſis quos mundauerat: qui ſolus redijt vt gratias ageret. Nonne decem mundati ſunt: etnouem vbi ſunt? Non erat alius qui rediret ⁊ daret gloriamdeo: niſi alienigena iſte. Pertinet ad imagineꝫ rei quod abalienigenis venit iſta mulier: que typū gerebat eccleſie. Uētura erat eccleſia de gentibus: alienigena non de genere iudeorum. Audiamus ergo in illa nos: et in illa agnoſcamusnos: et in illa gratias deo agamus pro nobis. Illa enim figura erat non veritas: quia ⁊ ipſa premiſit figuraꝫ ⁊ facta eſt veritas. Nam credidit in eum: qui de illa figuram nobis pretēdebat. Uenit ergo haurire aquā. Simpliciter venerat haurire aquam: ſicut ſolent vel viri vel femine. ¶ Dicit ei ieſus.Da mihi bibere. Diſcipuli enim eius abierant in ciuitatemvt cibos emerent: Dicit ergo F mulier illa ſamaritana. Quo Zmodo tucum ſis iudeus bibere a me poſcis que ſum mulierſamaritana? Non enim contuntur iudei ſamaritanis Uidetis alienigenam. Omnino vaſculis eorum iudei non vtebātur: et quia ferebat mulier ſecum vaſculum vnde aquam hauriret: eo mirata eſt quia iudeus petebat ab ea bibere: quodnon ſolebant facere iudei. Ille auteꝫ qui bibere querebat: fidem ipſius mulieris ſitiebat. Deniqꝫ audi quis petat bibere. ¶ Reſpondit ieſus ⁊ dixit ei. Si ſcires donum dei et quiseſt qui dicit tibi damihi bibere: tu forſitan petiſſes ab eo etdediſſet tibi aquam viuam. ¶ Petit bibere ⁊ promittit bibere. Eget quaſi accepturus: ⁊ affluit tanqͣꝫ ſatiaturus. Si ſcires inquit donuꝫ dei. Donum dei eſt ſpirituſſanctus. Sꝫ adhuc mulieri recte loquitur: ⁊ paulatim intrat in cor. Fortaſſis iam docet. Quid enim iſta hortatione ſuauiꝰ et benigniSi ſcires donum dei ⁊ ſcires quis eſt qui dicit tibida mihibibere: tu peteres ⁊ daret tibi aquam viuam. Hucuſqꝫ ſuſpēdit. Uiua aqua dicitur vulgo: illa que de fonte exit. Illa em̄ Fque colligitur de pluuia in lacunas aut ciſternas: aqua viuanon dicitur. Et ſi de fonte manauerit et in loco aliquo collecta ſteterit: nec ad ſe illud vnde manabat admiſerit ſed irrupto meatu tanquam a fontis tramite ſeparata fuerit: non dicitur aqua viua. Sed illa aqua viua dicitur: que manans ex

Alia lr̄shꝫ mediā.Alia lr̄ahꝫ ergo.

Alialr̄ahꝫ autem.Al̓. lr̄a ſupra.

Luce. xi.

Epheẜ

1. Cor. j.

Mat. xxjſ.

Iohan. j.

ergo.

S

Al̓. venitautem.C

Al̓. venitauten

Al el.

Geſt. j.