Expoſitionis ſancti Auguſtini

ad vnū locum: ⁊ nō potiꝰ donū xp̄i venit ad omnes linguasaudi quid ſequit̉: In omneꝫ terrā exijt ſonus eoꝝ: ⁊ in finesorbis terre verba eoruꝫ. Quare hoc? Ꝙꝛ in ſole poſuit tabernaculū ſuum: id eſt in manifeſto tabernaculū eiꝰ: caro eiꝰ: tabernaculū eiꝰ: eccleſia eiꝰ in ſole repoſita eſt: Nō eſt in nocteſed in die. Sꝫ quare illi nō agnoſcunt? Redite ad lectioneꝫ:quo heri finis factꝰ ē: ⁊ videte quare nō agnoſcūt. Qui oditfratrē ſuum in tenebris ambulat: ⁊ neſcit quo eat: qm̄ tenebreexcecauerūt oculos eiꝰ. Nos ergo ſequētia videamꝰ: ⁊ nō ſimus in tenebris. Un̄ nō erimꝰ in tenebris? Dei amemus fratres. Unde probat̉? Ꝙꝛ amamꝰ fraternitatē: qꝛ nō ſcindimꝰvnitatē: qꝛ tenemꝰ charitatē. ¶ Scribo vobis filioli: qꝛ remittunt̉ vobis pctā per nomē eius. Ideo filioli: qꝛ dimiſſis peccatis naſcimini. Sed ꝑ cuiꝰ nomē remittunt̉ peccata? Nunquid auguſtini? Ergo nec per nomē donati. Uideris qͥs auguſtinꝰ: aut quis donatꝰ? Nec per nomē pauli nec per nomēpetri. Nā diuidētibꝰ ſibi eccl̓iam: ⁊ partes facere de vnitatecupiētibus: parturiēs paruulos mater charitas: in apoſtoloexponit viſcera ſua: cōſcindit quodāmodo verbis vbera ſuaplorat filios quos videt efferri: reuocat ad vnū nomen eos qͥmulta noīa ſibi facere volebāt: repellit ab amore ſuo: vt xp̄samet̉: ⁊ dicit: Nunqͥd paulus pro vobis crucifixus eſt: aut innoīe pauli baptizati eſtis? Quid dicit? Nolomei ſitis: ſꝫ mecum ſitis. Mecū eſtote: oēs illiꝰ ſumꝰ qui pro nobis mortuꝰeſt: qͥ pro nobis crucifixꝰ eſt. Un̄ ⁊ hic: dimittunt̉ vobis peccata per nomē eiꝰ: nō per hominis alicuiꝰ. ¶ Et ſcribo vobispatres Quare primo filij? Qꝛ remittunt̉ vobis peccata ꝑ nomē eiꝰ: ⁊ regeneramini in nouā vitam. Ideo filij. Patres qͣre? Qꝛ cognouiſtis eū qui a principio eſt Principiū enimad paternitatē pertinet. Nouus xp̄s in carne: ſꝫ antiquus indiuinitate. Ꝙantiquus putamꝰ? Quot annorū? Putamꝰne maior qͣꝫ mater ſua? Maior plane qͣꝫ mat̓ ſua: Maior plane qͣꝫ mater. Oīa em̄ ꝑ ipſum facta ſunt. Si oīa: ⁊ ipſaꝫ matrēantiquus fecit: de qua naſceret̉ nouus. Putamꝰ ne ante matremſolā ⁊ ante auos matris? Ante quos auos matris ipſiꝰ:ij. Abraam. Et dn̄s dicit: Ante abraam egoſuꝫ. Ante abraā dicimus: celū ⁊ terra anteqͣꝫ eſſet homo: facta ſūt. Ante ip̄a fuitdn̄s: immo eſt. Optime em̄ nō ait ante abraam ego fui: ſꝫ ante abraam ego ſuꝫ. Quod em̄ dicit̉ qꝛ fuit: nō eſt: ⁊ qd̓ dicit̉ qꝛerit: nondū eſt: Ille non nouit niſi eſſe. Scd̓m qd̓ deꝰ eſt: eſſenouit: fuiſſe ⁊ futurꝰ eſſe nō nouit. Dies eſt ibi vnus: ſed ſempiternꝰ. Nō ponūt illum diē in medio heſternꝰ et craſtinus.Heſterno em̄ die finito: incipiens hodiernꝰ vēturo craſtinofinit̉. Ille vnꝰ dies ibi eſt: ſine tenebris: ſine nocte: ſine menſura: ſine horis. Quod vis illū dic. Si vis dies eſt: Si vis annus eſt. Si vis anni ſunt. Dictū eſt de ipſo: Et anni tui nō deficient. Quō autē dictꝰ eſt dies: quādo dictū eſt dn̄o: Ego hodie genui te? Ab eterno patre genitus: ex eternitate genitusNullo initio: nullo fine: nullo ſpacio latitudinis: qꝛ eſt qd̓ eſteſt: qꝛ ipſe eſt qui eſt. Et nomen ſuuꝫ dixit moyſi: Dices eis:Qui eſt miſit me ad vos. Quid ergo. Ante abraaꝫ? Quid ante noe? Quid ante adam? Audi ſcripturā: Ante luciferum genui te. Poſtremo ante celū ⁊ terrā. Quare? Ꝙꝛ omnia ꝑ ip̄mfacta ſunt ⁊ ſine ipſo factum eſt nihil. Ideo patres agnoſcitePatres em̄ fiunt agnoſcēdo qd̓ eſt ab initio. Scribo vobisiuuenes. FFilij ſunt: patres ſunt: iuuenes ſunt. Filij: qꝛ naſcūtur. Pr̄es qꝛ pͥncipiuꝫ agnoſcūt. Iuuenes qͣre? Qꝛ viciſtismalignū. ¶ In filijs natiuitas: ī patribꝰ antiqͥtas: in iuuenibꝰfortitudo. Si malignꝰ a iuuenibꝰ vincit̉: pugnat nobiſcum.Pugnat: ſed nō expugnat. Quare? Qꝛ nos ſumꝰ fortes. Anqꝛ ille eſt fortis in nobis: qui inter manꝰ ꝑſequētiuꝫ infirmusinuentꝰ eſt? Ille nos fortes fecit: qui ꝑſequētibꝰ nō reſiſtit.Crucifixꝰ eſt em̄ ex infirmitate: ſꝫ viuit ex virtute dei. ¶ Scribo vobis pueri: qꝛ cognouiſtis patrē. Scribo vobis patres)Cōmendat ⁊ repetit. Qꝛ cognouiſtis eū qui a principio ē. IMemētote vos patres eſſe. Si obliuiſcimini eū qui a principio eſt: ꝑdidiſtis paternitatē. ¶ Scribo vobis iuuenes Etiam atqꝫ iam ꝯſiderate qꝛ iuuenes eſtis. Pugnate vt vincatis. Uincite vt coronemini. Humiles eſtote ne cadatis in pugna. ¶ Scribo vobis iuuenes: qꝛ fortes eſtis: ⁊ verbum dei invobis manet: qꝛ viciſtꝭ malignū. Hec oīa fratres qꝛ cognouimꝰ id quod a principio eſt: quia fortes ſumus: quia cognouimus patrem: oīa iſta quaſi cognitionē cōmendant: charitatem cōmendāt. Si cognouimꝰ: amemꝰ. Naꝫ cognitio ſine

charitate nō ſaluos facit. Scientia inflat: charitas edificat. .j. ixSi confiteri vultis ⁊ nō amare: incipitis demonibus ſimileseſſe. Confitebant̉ demones filiū dei: ⁊ dicebāt: Quid nobis ꝓ⁊ tibi? Et repellebant̉. Cōfitemini ⁊ amplectemini. Illi eniꝫtimebāt de iniquitatibꝰ ſuis: vos amate dimiſſorē iniquitatum veſtrarū. Sed quomō poterimꝰ amare deum ſi amamꝰmundū? Si amamꝰ mundū: ſeꝑat nos a charitate dei. Duoſunt amores: mundi ⁊ dei. Si mundi amor habitat: non eſtqua intret amor dei. Recedat amor mūdi: ⁊ habitet dei. Melior accipiat locū. Amabas mundū: noli amare mundū. Cuꝫexhauſeris cor tuū amore terreno: hauries amorē diuinū: etincipit habitare iam charitas de qua nihil mali poteſt ꝓcedere. Audite ergo verba purgantis mō. Quaſi agrum inuenit corda hoīm. Sꝫ quō inuenit? Si ſiluaꝫ inuenit: extirpat.Si agrū purgatū īuenit: plantat. Plātare ibi vult arboremcharitatē. Et quā ſiluā vult extirpare. Amorē mundi. Audiextirpationē ſilue. ¶Nolite diligere mundū. Hoc em̄ ſequit̉Neqꝫ ea que ſunt in mūdo. Si qͥs dilexerit mundū: dilectiopatris nō eſt in eo. Audiſtis: qꝛ ſi qͥs dilexerit mundū: dilectio patris nō eſt in eo. Ne quis dicat in corde ſuo falſuꝫ eſſehoc: Fratres: deꝰ dicit per apoſtoluꝫ. Spūſſanctꝰ locutꝰ eſt.Nihil veriꝰ: Si quis dilexerit mūduꝫ: dilectio patris nō eſtin ipſo. Uis habere dilectionē patris vt ſis coheres filij: noli diligere mundū. Exclude malū amorē mundi: vt implearis amore dei. Uas es: ſed adhuc plenū es: funde qd̓ habes:vt accipias qd̓ non habes. Certe iam renati ſūt ex aqua ⁊ ſpirituſancto fratres noſtri: ⁊ nos ante aliquot annos renati ſumus ex aqua ⁊ ſpirituſancto. Bonū eſt nobis: nō diligamusmundū: ne remaneāt in nobis ſacramenta ad dānationē: nōfirmamenta ad ſalutē. Firmamētuꝫ ſalutis eſt habere radicē charitatis: habere virtutē pietatis: nō formā ſolaꝫ. Bonaforma: ſancta forma. Sed quid valet forma ſi nō habeat radicē? Sarmentuꝫ preciſum: nōne in ignē mittit̉? Habe formā: ſed in radice. Quomō autē radicamini vt nō eradicemini? Tenendo charitatē: ſicut dicit apoſtolꝰ: Incharitatera Epdicati ⁊ fundati. Quomō ibi radicat̉ charitas inter tanta ſiluoſa amoris mundi? Extirpate ſiluas: magnū ſemē poſituri eſtis. Nō ſit in agro qd̓ ſuffocet ſemē. Hec ſunt verba extirpātia que dixi: Nolite diligere munduꝫ: neqꝫ ea q̄ in mundoſunt. Si quis dilexerit mundū: nō eſt charitas patris in eo:Ꝙꝛ omne qd̓ in mundo eſt: deſideriū eſt carnis: ⁊ deſideriūoculorū ⁊ ambitio ſeculi. Tria dixit: Que nō ſunt a patre:ſed ex mundo. Et mundꝰ tranſiet ⁊ deſideria eiꝰ. Qui auteꝫfecerit voluntatē dei: manet in eternuꝫ: ſicut ⁊ ipſe manet ineternū. Quid vis? Utrū amare temporalia ⁊ tranſire cū tēpore: anmundū nō amare ⁊ in eternū viuere? Reruꝫ temꝑalium fluuiꝰ trahit: ſed tanqͣꝫ circa fluuium arbor nata eſt: dn̄snoſter ieſus xp̄s: aſſumpſit carnē ⁊ reſurrexit: aſcendit in celum. Uoluit ſe quodāmodo circa fluuium temporuꝫ plantare: Raperis in preceps: tene lignum. Uoluit te amor munditene chriſtum. Propter te factus eſt temporalis: vt tu fiaseternus: quia ⁊ ille ſic factus eſt temporalis vt maneret eternus. Acceſſit illi aliquid ex tempore: nō deceſſit ex eternitate: Tu auteꝫ temꝑalis natus es: ⁊ per peccatum temporalisfactus es. Tu factus es temporalis per peccatū: ille factustemporalis per miſericordiā dimittendi peccata. Quantuminter eſt cū duo ſunt in carcere inter reū ⁊ viſitatorē eiꝰ? Homo em̄ aliquādo venit ad amicum ſuuꝫ: ⁊ intrat viſitare eū: ⁊ambo in carcere vident̉. Sed multū diſtant: ⁊ diſtincti ſunt.Illuꝫ cauſa premit: illū humanitas adduxit. Sic in iſta mortalitate nos reatu tenebamur: ille miſericordia deſcēdit. Intrauit ad captiuum redemptor: nō oppreſſor. Dn̄s pro nobisſanguinē fudit: redemit nos: mutauit ſpem noſtram. Adhucportamus mortalitatē carnis: ⁊ de futura immortalitate p̄ſumimꝰ: ⁊ in mari fluctuamus: ſed ancoram ſpei in terra iamfiximus. Sed non diligamus mundū: neqꝫ ea que in mundoſunt. Que eniꝫ ſunt in mundo: deſiderium carnis eſt: ⁊ deſiderium oculoꝝ: ⁊ ambitio ſeculi. Tria ſunt iſta. Ne quis forte dicat. Que in mundo ſunt deus fecit: id eſt celum ⁊ terraꝫmare: ſolem: lunam: ſtellas: omnia ornamenta celorum: queſunt ornamenta maris? Omnia repentia. Que terre? Animalia: arbores: volatilia. Iſta ſunt in mūdo: deꝰ illa fecit. Quare ergo non amem quod deus fecit? Spiritus dei ſit inte: vtvideas qꝛ hec oīa bona ſunt. Sed ve tibi ſi amaueris cōdita

1. Cor. j.

Exo. iij.Psͣ. cix.Ioh̓. j.

Ioh̓. j.

Psͣ. cj.Psͣ ij.

Ioh̓. viij.

ij. Cor. xi

E

D

Ephe. iij.

j. Cor. viij.Mat. viij.

Mat. viij.

Cor. viii.