Sancti AuguſtiniSermo. xlviii

grandi audacia: oēs tales interficiet ſpū oris ſui. Ueniat etloth nepos ſancti abrae cum nepotibus ſuis: et omnes talesexpellant deterra viuentium. Ueniant omnes ſancti angeliet comburant omnes qui operantur iniquitatem gomorreorum. Eia ergo quieſcite iam agere peruerſe: diſcite cuꝫ lothEet ioſeph benefacere: anteqͣꝫ adimpleantur que diximꝰ. Mementote frequenter et nolite obliuiſci: quid fecerit illa femina romana tarpeia. Quid enim fecit? Namluxuria magnaregnabat in ea: tamē ip̄a pagana caſte viuere volebat. Quidenim fecit? Oculos ſibi erui voluit et precepit: et delitijs cūctis depoſitis panē tantum cum aqua ſumere voluit ad mēſuram. Ofratres mirabilis conditio mulieris: mirabilis bonitas: mirabilis fortitudo: quia per hoc non paradiſum expectat: nec per hoc laudari deſiderat: nec beatam predicariaffectat: nam propter quid hoc fecerit ignoramus: quia paganam eam fuiſſe predicamus. Unum tamen ſcio ꝙ ſi conſilium ab auguſtino petiſſet: ego tanqͣꝫ fidelis nihil aliud dicere potuiſſem: niſi ꝙ tantum panem et aquā ſumpſiſſet determinato pondere et menſura. Nos ergo fratres ſcire debemꝰet nullatenus dubitare: ꝙ caſtitas cuꝫ abundantia et fertilitate ſtare non poteſt. Sed ſi mihi nō creditis: gomorrēſibuscredite. Abundabant enim valde in cunctis bonis: et poſtqͣꝫcomederant et biberant: ſurrexerunt ludere. Sic et vos operantes video: namfertilitatem habetis: pane vino ⁊ cunctisbonis omnibus quibus indigetis: ideo timeo ne pereatis.Quare? Quia non eſt malum quod in vobis non regnet. Nūquid ſuperbi? nūquid auari? nunquid guloſi? nunquid puerorum concubitores? Omiſeri membra diaboli: cur nō erubeſcitis? cur non deſiſtitis talia operari? Cōfundor ego epiſcopus talia loqui: confundoret talia enarrare. Sed et ſi tacuero mors mihi eſt: et ſi hoc predicauero: non effugiam lingͣuas veſtras. Audacter igitur predicabo: quia ⁊ vos publi-ce operari non erubeſcitis. Emendate igitur vitam et emendabo verba: quieſcite agere peruerſe: et egoquieſcam malaveſtra vobis improperare. Sic etiam dominus facit: qꝛ mutata vita mutat ſententiam: bene operantibus promittit gloriam: male vero penam eternam. Erudiamus igitur fratresnoſmetipſos in ſcientia et caſtitate: vt ſtudentes et intelligētes ſimus ſuaues: affabiles et mites incharitate non ficta.Nam ſi luxuriari volueritis: nunqͣꝫ charitatem habere poteritis. Charitas enim eſt virtus que conſummatio et ꝑfectioaliarum virtutum dicitur: ſic et luxuria deſtructio. Nā nulla virtus: nulla bonitas: nulla ſapientia cum luxuria ſtarepoteſt: nulla iuſticia: nulla laus: ſed omīs peruerſitas: ⁊ perſonarum acceptio in ea regnat. Ideo attendite: qͣꝫ neceſſariaeſt ipſacaſtitas. Nam ſi caſte vixerimus: rixe intꝰ nō erunt:non verbamala. Et ſi mihi non creditis: quid loth accideritlegite. Nam ſancti angeli domum eius intrauerunt: quo facto ſodomite domum eius circundederunt: et forſitan nō ſolum per oſtium: ſed per feneſtras intrauerunt. Nunquid etlothcum nepotibus ſuis verberauerunt? Omnino vt arbitror non ſolum verba: ſed verbera receperūt. Et forſitan fratres: ideo vxor loth conuerſa fuit in ſtatuam ſalis: quia ſodomitis non procurabat reſiſtere. In ſimili etiam ſcelere: ī eodem crimine mulieres etiam erat: et forſitan in maiori: quiaprincipium tanti criminis in illis ciuitatibus mulieres fuerunt: ⁊ homines poſtmodum ipſe peſſime docuerunt. Omulieres luxurie matres: non ſufficiebat primum hominem decepiſſe. Ideo conuertamur ad dominum: ſimus penitentesvnanimes in dilectione dei: et vt membra vnita ſimul laboremus. Nam ſicut odium diſſipat eccleſiam: ita vinculuꝫ dilectionis edificat eam. Odium enim generat detractionemet inuidiam: que peſtilentia et pernities eſt eccleſie. Perodium amittitur illaſancta vtilitas et iocunditas de qua diij citur. Ecce qͣꝫ bonum et qͣꝫ iocundum habitare fratres ī vnūPer odium expellitur chriſtus qui eſt vera ſapientia: quiain maliuolam animaꝫ non introibit ſapientia. Et ideo rogovos vt vitam veſtram emendetis docentes filios veſtros etfilias quomodo caſte viuant et mature incedant: abſtineanta cibo et potu: ſit eorum ſermo pudicus: inceſſus honeſtus:vultus inclinatus: lingua affabilis: mens plena dilectione:manus plena operatione: vt ſi ſic feceritis fratres: cumſancto lothliberamini de inferno fugientes et volantes per gratiam ad gloriam. Amen.

Sermo. xlviii¶ De cura anime: in quo participem omniumcreaturarum animam ad dei imaginem creatameſſe demonſtrat. et cetera:Sermo. xlviij.Nima humana fratres chariſſimi omnium creaIturarum naturam participat: ambit et capit: ⁊ tāIto amplius qͣꝫto glorioſiꝰ eſt dei imagine inſigni-Ita. Omne enim ſpiritaleſuum eſt: quia celum habet ad manendum: angelos ad congaudendum: gloriam adhabendum: et trinitatem ad fruendum. In ipſo deniqꝫ homine repoſita erat etiam corporalis creatura: et omniū corporalium natura inſe et ad ſe ⁊ per ſe: ⁊ tanto perfectius qͣꝫtomirabilius erat oī corporeo. Omnia enim poſſidebat: om̄iaſibi obediebant: quia omnia ei ſubiecta erat: aſtra ſcilicet vtlucerent: elementa vt alerent: animalia vt ſubirent: et cibaria vt nutrirent: oues et boues: leones et aues omnia obediebant homini ſine vlla rebellionē. Et quid plura? Etiamhoc quod maius eſt. Quid eſt quod maius eſt: niſi quoddiuinum eſt? Quid enim in homine diuinum eſt: niſi quodimagine ſancte trinitatis ipſe homo decoratus eſt? Facia-mus (inquit ſancta trinitas) hominē ad imaginem et ſimilitudinem noſtram. Que eſt imago dei in nobis: niſi id quodmeliꝰ reperit̉ in nobis? Quid ē qd̓ meliꝰ reperit̉ ī nobis: niſiratio: intellectꝰ: memoria ⁊ volūtas? Ohō audiuiſti tuā gloriā: audi nūc tuā miſeriā. Ohō natꝰ de muliere: breui viuēstꝑe repletus multis miſerijs: qͥ quaſi flos campi egrederis ⁊contereris: et fugis velut vmbra: nec in eodem ſtatu permanens: nunc diues: nunc pauper: nunc ſanus: nunc languidusnunc gaudens: nunc triſtis: nunc ſciens: nunc ignarus: nuncvidens: nunc cecus: nunc ciuis: nunc exul: nunc bonus: nūcmalus: ecce quomodo ſtabilis: ecce quomodo permanens.O homo an ignoras quia potuiſſes non mori? Utraqꝫ enimpotentia in manutua erat: poſſe et non poſſe mori. Contempſiſti primam et elegiſti ſecundā: contepſiſti vitam et elegiſti mortē. Contēpſiſti dulce et elegiſti amaꝝ. Cōtēpſiſti vitāeternam ⁊ mortem eternaꝫ eligere voluiſti. Et vnde hoc hōNunquid bonus: rectus: ſanctus: et deo dilectus creatꝰ es?Et tamen miſerrime incraſſatus: impinguatus: dilatatus:recalcitraſti contra deum factorem tuum. Et ecce elatus in xiſuperbia: ignarus dei gratia: inſcius de iuſticia cecidiſti in placum miſerie: in luto fecis: et in vmbra mortis. Ideo attende quid ſequitur. Putas ꝙ deus mentiatur: vel vt filiushominis mutetur? Statuit enim ipſe et ſententiam poſuit:vt quotienſcunqꝫ comederes ex ligno: mori debuiſſes. Nunquid ludendo hoc edixit: vel ridendo hoc aſſeruit? Omnino hoc tamen mihi non apparet. Quare non apparet: niſi qꝛexperientia didici: et oculata fide probaui? Nunquid experior ꝙ poſt peccatum elementa que in ſumma ⁊ optima qualitate erant: mox propter peccatum pugnare ceperunt: Eſt Lenim ratio terre in carne: ratio humoris in ſanguine: ratio qaeris in ſpiritu: ratio ignis in calore. Et hec quattuor mox cͦpoſt peccatum ad inuicem preliari ceperunt: et ſic noſtri primi parentes infirmitatibus aggrauantur: et dolore capitis:ſtomachi: epatis: omniumqꝫ membrorū vexantur: ſicqꝫ moriuntur: ſicqꝫ ad ſepulchra deducuntur. Sed dicet quis.Quid eſt homo poſt mortem? Certum eſt ꝙ non eſt homo: ettamen eſt aliquid qͣꝫtum ad duas partes. Que ſunt ille par­ x.tes niſi anima et corpus: materia et forma? Anima enim nō acmoritur: nec ſuccumbit per mortem cum omnino ſit immor­ xtalis: nec corporis materia cū ſit vna numero: quia licet corpus reſoluatur: non tamen deuenit ad tantam reſolutionemꝙ omnino nihil ſit: et quod cedat in non ens. Manet eademanima ſemper et tanqͣꝫ quid diuinum: deficit tamen homoquantum ad eſſe. Omnes enim anime ſpiritus ſunt: et om̄iacorpora terra ſunt et erunt quouſqꝫ anima induet ſe ſuo corpore vt totus homo glorificetur corpore videlicet et animaSi ergo petis quid eſt homo mortuus: quid aliud dicerepoterimus niſi ꝙ terra: putredo cadauer et fetor eſt? Si petis deſuo eſſe: vides ꝙ deficit. Si petis de corpore: interroga terram. Euntes vos o iuuenes et potentes ad ſepulchrapatrum veſtrorum: conſiderate quid fuerunt et quid ſunt.Monumenta eorum aperiamus et videamus quis dominus et quis ſeruus: quis pulcher: quis turpis: quis rectus:

Gen̄. xix

Exodi.xxxij.

psͣ. cxxxi.Sap̄. j.

I

G

F

De animequātitatecap̄. j.

Deutero.xxxijpsͣ. xxxix

Gen̄. j.

x. de Gen̄.ad lit. ca.xxij.

ij: de li. ar.ca. iiij.

Iob. xiiij.

C

A