Sermo. xx. et. xxj.Sancti Auguſtini.
Exodi. iij dei viui in bethleē iude. Dumenim venerit videbimꝰ rubūardere ſed non cōſumi: virgā aaronfrondentē ⁊ fructum faNum̄. xvij cientē. Accingimini ergo filij potētes et eſtotē parati: vt viEze. xliiij dere poſſimus cū ezechiele portā ſacratiſſimā ꝑpetuo clauDaniel̓. ij. ſam. Craſtina enim die videbimꝰ etiā cū danielepuero ſctōlapidem angularē. Craſtina die videbimus regē regū mentalibus oculis ⁊ humanis ſub forma panis viſibilis paneminuiſibilē: alimoniā celeſtē: refectionem beatā: cibū eternevite: pignꝰ noſtre redēptionis: hoſtiam ſalutarē: quam diecraſtinatoto affectu māducare debemus. Iſte eſt ille panisExo. xvj. ⁊ cibus datꝰ iſraeliticopopulo: māna dulciſſimū habens inſe omne delectamentū ⁊ ſaporis ſuauitatē. Iſte eſt ille cibusGen̄. xlj.quē vidit pharao: in quoſpice pulchre et formoſe erāt. Iſteiij. Reguꝫ eſt illepanis datꝰ helie: in cuius fortitudine ambulauit quadraginta diebus et quadraginta noctibus: ⁊ ꝑuenit vſqꝫ adxix.montem dei. Iſte eſt ille panis quocibant̉ angeli: quo ſaginantur apoſtoli: quo reficiuntur martyres: quo paſcunt̉ cōfeſſores: quo nutriūtur ꝟgines ⁊ ſatiantur electi oēs. Panēaūt hunc ſi quis digne māducauerit nō morietur in eternūqm̄ ſpūs vite ⁊ ipſa vita eſt. Hic eſt panis qͥ de celo deſcēdit:Ioh̓. vj.quē virgo nobis cras preſentabit: quē in gremio portabit:quem in ventrebaiulauit ſine grauamine: quē ⁊ peperit ſinecorruptione. Cuius mater inuēta eſt virgo anteꝑtū: virgo īpartū: virgo poſt partū: Ipſa quē genuit adorauit: ſed primente qͣꝫ vētre: ⁊ prius qͣꝫ filius in vtero cōciperet̉. LeuateCergofratres mei: leuate ī hac vaſta ſolitudine capita veſtraEcce enimiā eſt inporta redēptio veſtra. O qͣꝫ magnamagnalia deus ꝓpter nos operat̉: ecce enim quō nos amauitIpſe enī deus factꝰ eſt hō: creator creatura: ditiſſimꝰ paucōditor legis deſtructor legis ꝓpter nos appellatur. Amauit enim nos vt reciperet nos: huīliauit ſe vt exaltaret nos īſe. Inclinauit ſe: vt erigeret nos ad ſe: Ecce enī quomō nosamauit: qꝛ deſcendit vt nos exaltaret: exinaniuit ſe vt nobispoteſtatē donaret. Accingimini ergo o filij potētes ⁊ eſtoteparati: qꝛ die craſtina videbimus irreuerberata acie fidei īvno eodēqꝫ deo et hoīe diuinitatē incarnatā: maieſtatē ſubiugatam: libertatem captiuatā: virtutem infirmatā: eternitatem terminatā: virginitatem fecūdatā: vitam infirmatāAccingimini ergo ⁊ eſtote parati: mente pura: fide integra:charitate ſincera: vt dū venerit ille ſctūſſctōꝝ et pulſauerit:cōfeſtim aperiatis ei. Non igitur tēdeat vos modico tēporecarnem veſtrā domare ieiunijs ⁊ abſtinētia eſce ⁊ potus: qꝛecce remunerator adueniet: reddēs vnicuiqꝫ ſecūdū operaſua. Saluatorem igit̉ expectantes: ſobrie iuſte ⁊ caſte viuaRom̄. ij.mus in hoc ſeculo: expectantes beatam ſpem ⁊ aduentū dn̄ivt digne cum eo gloriari poſſimus in celis. Amen.¶ De natiuitate dn̄i: et ad quid homo factus ſitet verbū / caro. panis. ⁊ cetera. Sermo. xx.Ratres dilectiſſimi hō non ſolū ꝑ ſapiētiam deiAfactus erat vt eſſet: ſed etiā ad ſapientiā dei factꝰerat vt eſſet: ſed etiā ad ſapientiā dei factus eratvt beatus eſſet: vt illa videlicet frueret̉ eo ſenſu:quo ꝑcipi ſapiētia poterat. Sed qꝛ peccādo ſenſum amiſit:quo ſapiētia frui debuiſſet: qꝛ oblitus eſt comedere panemPſal. cxſuū: ⁊ refectionem illā qua viuūt aīe: ī corporalē cōmutauitdelectationē. Terrenis igit̉ ⁊ corporalibus ſenſu et affectuimmerſus: non potuit ſe ad ſpiritaliū cognitionē ſine amore erigere: ſedſola ea q̄ carnis ſunt agnoſcens: ſpiritaliū iocunditatē nō agnouit. Ideo ip̄a dei ſapiētia cū ſurſum eſſetdeorſum hodie venit vbi hō erat: vt eū reuocaret vnde ceciderat. Et ecce verbū caro factū eſt: vt deus ⁊ hō inter hoīesIohā. j.☞ eſſet: ⁊ ſic ꝯuerſus eſt panis ille in lac: vt a paruulis hoībusſumi poſſet. Sapientia ipſa ſurſum panis erat: ⁊ eadē ip̄a ſapientia deorſum lacerat. In diuinitate ip̄a ſapientia paniserat: ⁊ in hūanitate panis de celo deſcendēs hodie lac̄ factūeſt: vt tanqͣꝫ infantes ꝑ lacͣ nutriti hoīes roborati ad panemdeitatis accedere poſſent: vt idē ipſe reficeret: et reficiendolanguidos ad incorruptionē repararet. Dedit ergo reparādis ad incorruptionē alimentū incorruptionis. ꝑuulis qͥdēimmaculatā carnē quā ſumpſerat de virgine matre: perfectis vero incorruptibilē diuinitatem quā habuit de eternopatre. Iſtis ne interim deficerēt in via: ſed illis vt reficerēt̉⁊ ꝑficerent̉ in patria. Iſtis ad cōſolationē: ſed illis ad glori-
ficationem. Propter hoc ergo dei filius ꝓ redēptione hoīꝫBhomo hodie factus ē: vt caro ꝑ carnēliberaret̉: ⁊ hūano generi de ſuo ſumeretur preciū redēptionis: vtinde remediuꝫfieret: vnde vitiū cōtractū fuerat: ⁊ in eodem monſtraretur⁊ peritia medici: ⁊ iuſticia redēpti: qn̄ deſuo ⁊ ſanādo inuenitur remediū ⁊ preciū redimēdo. Quia vero acorruptioneliberandū erat: qꝛ remediū: iccirco preciū redemptiōis incorruptum eſſe debuerat. Propter ea maria mater electa ē:⁊ ſuꝑ oēs creaturas preelecta: oībus gratijs fecūdata: om̄ivirtute ⁊ ſanctitate ī vtero repleta: vt de mundiſſima matremūdiſſimus filiꝰ naſceret̉. Et ſicut in celo filius habuit patrē immortalē ⁊ eternū: ſic ⁊ interra haberet matrē om̄i corruptione carentē. Igitur in celo qualis eſt pater: talis ē filiꝰ⁊ interra qualis ē mater: talis eſt ẜm carnem filius. Incelocū patre eternus eſt ⁊ immēſus ⁊ in terra cūmatre tēporaliseſt ⁊ māſuetus. In celo cū patre ſublimis eſt ⁊ incorruptus:et interra cū matre hodie in p̄ſepio humilis ⁊ corruptibilis Luce. ij.apparet. In celo imago patris apparet: ⁊ in terra marie filius oſtendit̉. In celo ſyderū et cūctoꝝ factor oſtendit̉: ſed interra hodie ꝑ matrē inter bouē etaſinū collocat̉. Mater virgo eſt: et in humilitatē exultat: ſed eiꝰ hodie filiꝰ humilitatēfacto cōmēdat. Per virginē hodie venit ad nos: et ꝑ virginem p̄ceſſit nos. Per incorruptionē venit vt pctm̄ tolleret:et ꝑ incorruptionē preceſſit vt virtutē demonſtraret. Uenuad nos hodīe ille nazarenꝰ ieſus vt cōferret remediū: preceſſit vt daret exemplū. Non enī potuit arbor bona malum fructum facere: qm̄ omīs arbor ex fructu ſuo cognoſcit̉. Radixintegra/ etramus/ fructuſqꝫ incorruptꝰ eſt. Saluatoris igit̉nr̄i aduētus gabriel nūcius miſſus eſt: vtnouā in carnenati Luce .j.uitatē filij dei predicaret: in qͣ forma ſerui dn̄o ſociata hoſtēpotēter deuinceret: fortis in illo: nō tn̄ violēta ad inferendāiniuriā: ſed efficax ad iuſtitiā obtinēdā. Proptereagabrielmiſſus eſt vnꝰ de maioribus celoꝝ angelis: ſed ideo gabrieldicit̉: qꝛ fortior cūctis erat. Gabriel enī fortitudo interp̄tat̉:qꝛ ipſa etiā infirmitas fortitudo fuit: qm̄ in ea ſuperatꝰ fuitinimicꝰ: ⁊ capta preda a violēto reducta eſt. Tres enī perie 8rant: et ſubſecutꝰ eſt qͣrtus: redēptor eoꝝ deꝰ. Primus ſine Gen̄. j.maſculo et ſine femina: vt adam. Secūdꝰ de maſculo ſine fe Gen̄. ij.mina: vt eua de adam: qꝛ tulit vnā de coſtis eius: etrepleuitcarnē ꝓ ea. Tertiꝰ de maſculo et femina: vt abel. Quartꝰ de Gen̄. iiijfemina ſine maſculo: vt ſaluator mūdi: qͥ de beata maria vir Luce. ij.gine hodie ꝓ nobis naſci dignatꝰ eſt. Et qꝛ primꝰ aucͣtor culpe deiectꝰ eſt ꝑ feminā: ideo auctorē gratie ſine maſculo cōcepit et peperit hodie femina maria ꝟgo. Hec eſt femina totius mūdi mater et dn̄a: q̄ virgo ꝑmanes peperit hodie filiūſtella ꝓtulitſolē: creatura genuit creatorē: filia ꝯcepit patrēet filiū: ſimul in vnū diuitē et pauperē. Ipſa filia eſt: ipſa eſtet mater: ipſa ancilla et dn̄a: ipſa genitrix ⁊ genita: ip̄a cū integritate peperit: cū ꝟginitate ꝯcepit: ⁊ poſt partū (vt ſupradiximꝰ) ꝟgo ꝑmāſit: ipſum quē genuit mox adorauit. Cuiꝰadorationis ⁊ gratie participes nos faciat ille qui cū patreet ſpirituſancto viuit et regnat inſecula ſeculorum. Amen.¶ De triplici genere monachorū in egypto. Inquo Auguſtinꝰ oſtēdit tria incepiſſe monachoꝝgenera in egypto/ et quo etiā tꝑe: vitā qͦꝫ ſuā paulo ante baptiſmū incipiens: regulā (cuiꝰ caput ſenoīat) ſcd̓m apoſtolorū vitā. Sermo. xxj.AT nobis ꝑ litteras declarauit ſanctꝰ pater Hieronymus fratres dilectiſſimi: tria ſunt in egyptogenera monachoꝝ: qͦrū duo optima ſunt: ſꝫ tertiū¶ oīno tepidū ⁊ oī affectu vitādū. Que ſūt illa duoq̄ optima p̄dicant̉: niſi heremitaꝝ atqꝫ cenobitaꝝ genꝰ ⁊ ordo: quorū vita clariſſima et ſctā cōgregatio tꝑe p̄dicationisapl̓ice ſumpſit exordiū? Iſtiſunt illi viri perfecti: qͥbus frequenter adheſi tēpore erroꝝ meorum: per quos etiā illuminari merui: quoꝝ etiaꝫ ſanctitatis fama ad aures meas perueniens baptizari nō diu diſtuli. Et pia matre me inſtigante apud mediolanū: vt ad patriā remearē: et cupiēs eos habere in viſceribus charitatis: etcū eis pariter viuere: ad virum illū ſimplicianū qui a iuuētute ſua deuotiſſime deo vixerat in omni charitate perrexi: deprecās eum cū fletu ⁊ gemitu vt mihi quoſdā ſeruos dei de ſuis donaret. Et donauiteos mihi paterne. Quare paterne eos mihi donauit? Quia