Sancti Auguſtini.
vobis. Nemo cū ſecularibus extra monaſteriū manducareniſi panē: vel bibere niſi aquā preſumat: vel aliquid etiā intus māducare extra horā prandij: niſi caſus infirmitatis acciderit. Qui vero infirmātur ex vobis cū om̄i diligētia pertractentur: etiā ſi de humillima ſeculi paupertate venerint.Nec debet ſanis moleſtū eſſe ſi aliter tractētur in victu: ſedmagis cōgratulētur: deo gratias agētes: quia valent quodnō valēt illi. Si vero (vt fieri ſolet) ab hereticis ſuꝑueneritDincurſio repentina: vel ab infidelibus: aut hoſtilitas: ita vtneceſſe ſit fratribꝰ fugam arripere: ſi deo fauente euaſerint:iij. Re. xix mox adnemus cū helia redire feſtinent: cogitantes ꝙ nullomodo poterint ſeparari quos dei charitas ſociauit. Si qͥsautē cōtumaci animo hec obſeruare cōtempſerit: capiatur ⁊ſubijciat̉ monaſterij diſcipline. Hec autem que dico vobis:ſepe per vos legātur ne obliuioni tradant̉. Et vbi hec om̄iaſeruaueritis: nobis non parua letitia de filiorum ſalute erit.Hec igit̉ ſunt que obſeruetis precipimꝰ in monaſterio conſtituti: ꝓpter qd̓ in vnū eſtis in heremo cōgregati: vt vnaniActuū. iiij mes habitetis in domo: ⁊ ſit vobis aīa vna ⁊ cor vnū in deoet domino ieſu chriſto: qui vos dirigat ad perficiendum mirabilia de lege ſua. Amen.¶ Sermo ſecūdus de pace. In quo que/ et qͣꝫtaſit virtus pacis Auguſtinus varijs indicat teſtimonijs: eāqꝫ multis exhortationibꝰ (adiunctistamen iuſtitia ⁊ pauꝑtate) monachis ſuadet eſſeneceſſariā: que ſit etiā iuſtorū/ iniquor ūqꝫ cōcordia finaliter apperit.ARatres chariſſimi. Oſi ſciretis quāta ſit virtuspacis: et quātū vobis inſolitudine demorantibꝰSneceſſaria ſit. Tanta enī eſt virtus pacis ꝙ in eiꝰdignitate apoſtolus omēs ſuas epiſtolas ſcribẻIIRom̄. j.bat dicēs. Pax vobis et gratia a dn̄o deo noſtro. Hāc autēſalutandi formam nobis primitus donauit chriſtus dicēs:Lu. xxiiij. Pax vobis. Hanc pro teſtamēto chriſtꝰ apoſtolis dereliqͥtIoh̓. xiiij. tanqͣꝫ ſummū bonū: ſine quo nullus viuere debet. Sicētiampater celeſtis elemēta et pianetas ceteraqꝫ inuiſibilia ordivahꝰanauit: vt vinculo pacis ſimul cōplecterent. Sic etiā ordinauit glorioſos exercitus angelorum: vt poſt eorū deſcenſumIlonulla eſſet īter eos diſcordia: ſed pax plena atqꝫ ꝑfecta. Heceſt illa glorioſa pax que fructus malaꝝ cogitationū eructat:mentē fluctuantē illeſam reſeruat: cōſcientiam purgat. QuiO qv̓. vpacē cordis: oris et operis nō habet: chriſtianꝰ dici non deuli5 or¶ Fo. bet. Qui in hac nō ſperat: in lubrico vita et pedē ponit: in tēpeſtate nauem collocat: in precipitio ſe illaqueat: in harenaſemen ſeminat. Hec eſt illa perfecta pax que mētem a vitijspurgat: vermem cōſcientie rodit. Opax heremitaꝝ mater:cenobitarū pater: monachorūſoror. Tu patriarcharū vin-culū: tu ꝓphetarū vehiculū: tu apoſtolorū refugiū: tu martyrū ſolatiū: tu cōfeſſorū balteū: tu virginū tripudium: tu vi7duarū ſpeculū: tu cōiugatorū ſpectaculū: tu maloꝝ preſidium: tu tyrannorū odiū: tu latronū ſuſpendiū. O pax dei edificium: te nō poſſunt deſtruere principū fulmina: inſultꝰ demonum te in nullo ledere poſſunt. Tu pauperē diuitē facistu diuitē mendicantē ꝑducis: tu cōtenta in cūctis: tu ditiorvniuerſis: tu hoīes dei filios facis. O pax ſine te reges non5Lc.regūt: ſine te regna nō valent. Nunqͥd ſine te ieiunia: orationes: elemoſine: ceteraqꝫ bona nobis ꝓdeſſe poſſunt? Abſit.O monache habeto pacē in cunctis: nam ſi fratri iraſcerisſi proximū odis: tibi cōtradicis in oratione dn̄ica. Clamatenī monachus: Dimitte nobis debita noſtra: ſicut et nos diMatth̓. V mittimꝰ debitoribꝰ noſtris. Omonache ſi pacē nō diligis:ſi ꝓximū odis: quo iure: quo pacto: qua fronte tibi petis dimitti: qui ꝓximo rancorē nō dimittis? Habete ergo pacemcū om̄ibꝰ: oīm tamen vitia odiētes. Habete in corde: in ore:Gen̄. iiijet in opere pacē. Nā ſi cayn pacem habuiſſet in corde: nō irij. Reg. xv ruiſſet infratrē ſuū. Si abſalon pacē habuiſſet in ore: nō imMatthei pugnaſſet patrē. Si iudas habuiſſet pacē in opere: nō fugiſxxvijſet ad laqueū. Oqͣꝫ bonū: oqͣꝫ iocundū: oqͣꝫ diuinū eſt habitare fratres in vnū: vt vnū ſit cor: vna volūtas: vna oīm aīa:Get vna forma viuēdi. Nā diabolus intrare nō pōt domū velPſalm̄.mētem in qua pax dominat̉. Oqͣꝫ ergo iocundū eſt habitarecxxxij.fratres in vnū. Tanta enī eſt eminētia iſtius virtutis: ꝙ de
ea ꝓpheta prius miraret̉: qͣꝫ oſtēderet quid eſſet: vel qͥd vtilitatis haberet. Oqͣꝫ grandē admirationē prepoſuit quādodixit Ecce. Oqͣꝫ mirabilē vtilitatē predicauit qn̄ ſubiūxit:Ꝙ bonū et qͣꝫ iocundū. Sed ſcire debetis fratres mei ꝙ q̄dam ſunt bona que nō ſunt iocūda: quedā iocūda q̄ non ſuntbona. Uerbi gratia. Bonaſunt ieiunia: vigilie: macerationes et ſimilia. Hec enī bona ſunt ſed nō iocūda: quia caro inhis nō iocūdatur ſed ledit̉. Iocūda quippe ſunt comeſſationes: ebrietates: ſed nō bona. Hec agentes letātur cū malefe Prouerb.cerint: et exultant in rebꝰ peſſimis. Omonache vix poteris ijinuenire in preſenti vnū qd̓ ſit bonū et iocundum. Cupis tn̄illud vnū inuenire? Perquire pacē: et amplectere ¶. Hec Pſaim̄.eſt enī ſola virtus: q̄ bonū habet et iocundū. Hec eſt illa bo xxxiij.nitas: que nos habitare facit vniꝰ moris in domo: vt ſimul Psͣ. lxvii.viuere/ ſimulqꝫ mori ſemper optemꝰ. In preſenti enī ſimulhabitamus: et in futuro capiemꝰ brauiū iocūditatis eterneOpax tu mētis ſerenitas: animi trāquillitas: cordis ſimplicitas: amoris vinculū: charitatis cōſortiū. Hec eſt illa ſumma felicitas que ſimultates tollit: bella cōpeſcit: iras cōprimit: ſuperbos calcat: humiles amat diſcordes ſedat: inimicos cōcordat: cūctis placet: a cūctis optat̉: ſed a cūctis malis illa q̄ bona eſt pax fugit̉ et oditur vt mors. O pax tu nonſcis extolli: ignoras inflari. Beatꝰ qui te habet: maledictusqui teodit/ et qui te īpedit et fragit inter hoīes: qm̄ anti chriſtus eſt et filius perditionis. Opax qui te habet: teneat: quite nō habet te perquirat: qui te perdit te requirat ſi filiꝰ deieſſeperoptat. Opax tale bonū es inrebus creatis: tā mirificum: tā glorioſum ꝙ nil dulcius ſolet audiri: nil delectabiliꝰcōcupiſci: nil vtilius poſſideri. Spiritꝰ enī humanus ſicutnunqꝫ viuificat membra niſi fuerint vnita: ſic ſpirituſſanctꝰnunqꝫ nos viuificat niſi pace vniti fuerimꝰ. Nemo enim eſt(vt diximꝰ) qͥ non velit pacē habere. Interroga oēs ſi pacēdeſiderēt: om̄es vna voce dicent. Hoc amamus: hoc optaTXmus: hoc ꝯcupiſcimus: hoc volumꝰ. Si ergo fratres hoīespacē amant: ament et iuſtitiā: quia due ſunt amice chariſſime. Iuſtitia enī et pax ipſe ſe oſculantur: ſed ſi amicā pacis Pſalm̄.nō amaueris: nūquid ipſa pax te amabit: ⁊ tecum habitare lxxxiiijvolet? Abſit. Amate igit̉ pacem diligētes iuſtitiā. Hec enīpax hominibꝰ bone volūtatis dat̉ ab angelis. Nūquid pra Luce. ij.ue volūtatis pacem offerūt angeli hominibus? Abſit. Et qͥſunt praue voluntatis tantū quātū illi qui ſuperbo oculo etinſatiabili corde nunqͣꝫ dicūt: ſufficit: tales nūqͣꝫ poſſunt habere pacē. Propterea fratres mei ex quo mundū calcare ceCpimus: et terrena cuncta deſpicere: diuitias nō appetamꝰ:nec nos qui pauperes in heremo ſumꝰ: ad ſuperbiā diuitiarum extollamur. Nullo enī modo decet nos vt in hac vita ſolitaria vbi ſenatores fiunt laborioſi: fiant opifices ocioſi: etqui venimꝰ relictis diuitijs: qui fuimꝰ prediorū dn̄i: hic ſimus ruſtici delicati. Ille deniqꝫ fratres vere pacē habet: qͥnil appetit de ſeculo poſſidere. Hic trāquillus eſt: hic gaudet de bonis cunctis: pagano illo dicēte. Quietiſſimā vitā Thagerēt hoīes in terra: ſi hec duo verba anatura rerum oīmtollerētur: ſcꝫ meū et tuū. Obeata paupertas: vberibus pacis plena: vbiqꝫ ſecura: vbiqꝫ illeſa: vbiqꝫ cunctorum amicaNā qui te amat: verā pacē amat: qui te nō amat: trāquillitatem oēm ignorat. Sed dicet quis ſeruoꝝ dei: Ecce diuitesvideo: ſuperbos: elatos: impios: et om̄i bonitate ꝑfecta carentes: vnū tamen apparet: qꝛ pacē habent adinuicē. Quidergo? Nunquid gaudere debeo de eorum nequā concordianeſcio vel triſtari? Omonacheſcias ꝙ ſicut multum nocetdiſcordia inter bonos: ita valde dolendū eſt dū vel quandopax eſt īter malos. Tūc enī augētur om̄ia peſſima que fierivel cogitari poſſunt inter homīes: qn̄ mali pacifice viuunt.Quādo vero diſcordant: tūc mūdus aliqualiter trāquillat̉.Nā ſicut cōcordia malorū cōtraria eſt cōcordie bonorū: itaoptandū eſt ꝙ boni pacē habeant: ⁊ mali diſcordes ſint. Nāper diſcordia mali aliqn̄ optimi efficiūtur: cognoſcētes qͥdſint/ ⁊ quid erūt. Nam dū tribulātur: et eorū facies ignomi psͣ. lxxxij.nia replētur: aliqn̄ querūt nomen dn̄i: qd̓ tamē tēpore pacisnunqͣꝫ amabile erat in corde eorū. Orandum tamen eſt: vt etboni in bono teneātur vſqꝫ ad finē: et mali ꝯuertātur anteqͣꝫad finē perueniant. Uos aūt fratres adinuicē pacē amate: q̄ Phil̓. iiij.quidē pax cuſtodiat corda veſtra: et intelligentias veſtrasque exuperat omnem ſenſum: Amen.