Druckschrift 
2 (1499) Opera mathematica
Entstehung
Seite
55v
Einzelbild herunterladen
 

eſt maius latere. b. c. Quod eſt contra hypotheſim.Quare aſtruitur propoſitum.

nꝰ ī priore theoremate: qd̓ ī datū atqꝫ qͣſitū īꝑite ſecuiſſet: demōſtratiōe vti ad incōmodū ducēte. qꝛ illud putabat principale: poſterius: quod ad ipſū cōmearet: alia collectiōe. qͣꝫ ad incōmodū ducēte aſtruxit. Atqꝫ ita nullā demonſtrationē rectā aſſertoriāqꝫad ea: que dicimus theoremata colligēda cāpanusadhibuit. quod tamen oportuit: cum ipſa ſit ad incōmodū ducēte potior. Hec ſunt mi donate: que quātūad propoſita theoremata attinet: in campano reprehendenda cenſuimꝰ: ſed hec: que ſtricti diſputauimꝰillos: non exacte ſubtiliterqꝫ ītellecturos certo ſcio:poſtremos. Analyticos ariſtotelis non diligentiſſimelegerint. Reliquum igitur eſt: vt illa ipſa theoremata (quēadmoduꝫ polliciti ſumus) demonſtremus traducta tamen prius: vt traducenda erant. Soluemusigitur ſeparabimus theorema principale in datumatqꝫ queſitum: vt oportet: ad ipſum aſtruendum aſſertoria demonſtratione vtemur. Poſteriuſ v̓o theorema: quod ad principale recurrit: cum predicationēpreter naturam ſortiatur demonſtratione ad incommodum perducente breuiter colligemus. Demōſtrationes igitur ipſas aggredimur: intende. Omnis trianguli maius latus ſub maiore angulotenditur.It enim triangulum. a. b. c. habens latus: qd̓s eſt. a. c. maius eo latere quod eſt. a. b. aio an-gulum quoqꝫ. a. b. c. ſub quo latus. a. c. protenditur: maiorem eſſe angulo. b. c. a. cui contra reſpondet latus. a. b. nam qꝛ maius eſt latus. a. c. qͣꝫ. a. b. conſtituatur ipſi. a. b. equale ipſum. a. d. protrahat̉ ip̄mb. d. latus quoniam trianguli. quod eſt. b. d. c. exterior angulus eſt. is: qui eſt. a. d. b. maior vtiqꝫ erit interiore ex aduerſo conſtituto āgulo. d. c. b. equalis v̓oeſt angulus. a. d. b. ipſi. a. b. d. angulo. nam latus quoqꝫ. a. b. lateri. a. d. equum erat. Maior itaqꝫ eſt angulus. a. b. d. ipſo. a. c. b. angulo. multo igitur maior eritangulus. a. b. c. angulo. a. c. b. Omnis igitur trianguli maius latus ſub maiore angulo protenditur. Quodoportebat demonſtrare.

Sic campanus. Sed vt in quo nobis minus recteſenſiſſe videatur: facilius parcipias: pauca quedā exdialectica facultate partim prenotare: partim intermiſcere oportet. Sūt igitur in omni queſtiōe (vt philopono in poſtremis Analyticis placet) duo: quorumalterum datum eſt: queſitum alterum: vt ſi poſitum īqueſtione fuerit: An celū rotundū ſit: celum datum ēſed an rotundum ſit queritur. At campanus propoſiſita Theoremata in datum atqꝫ queſitum nequaqͣꝫrecte ſoluiſſe videtur. ī priore Theoremate maiorem angulum ſibi dari poſtulat: ſubīde querit: anilli maius latus ſit e regione conſtitutum. Cōtraqꝫ inpoſteriore maiꝰ quidē latus dari vult: an vero ſit maiori angulo obuerſū: querit. Quod contra faciendū ēNam quiuis in dialectica mea quidem ſententia velmediocriter eruditus facile videre poteſt in eo Theoremate: quo omnis Trianguli longiꝰ latus maiori angulo cōtra reſpondere proponit̉: longius quidē latustriāguli dari ſubijciqꝫ oportere: an v̓o maiori anguloſit ē regione poſitū: queri ac p̄dicari. Contraqꝫ in conuerſo Theoremate maiorem quidem angulum concedi. lōgius vero latus īꝗri. Ob hoc vero peccatum conſecutū eſt aliud longe maius. Nullū enim ex propoſitis theorematis aſſertoria demonſtratione capanusaſtruxit: ſed vtrūqꝫ ad īcōmodū ducente oſtendit. qd̓in geometria: vbi fieri poteſt: vel maxime vitandumeſt ī qua ſolent demonſtrationes afferri ex prioribusnotioribuſqꝫ nature: nobis modo. Quales ſunt:aſſertorie: recteqꝫ appellant̉. Huiꝰ vero errati origoatqꝫ initium huiuſmodi fuit. campanꝰ priori theoremati predicationē preter naturam dedit Maioreꝫenī angulū triāguli ſubijcit: predicat longius latus:ſi ꝗdem in queſtione ſubiectus terminus eſt: quoddatur predicatus: quod querit̉. Eſt autem prius naturam Triangulū latera hēre: quaqꝫ angulos. exlaterū cōitiōe anguli ꝓficiſci: ꝓcreariqꝫ ītelligūt̉.igit̉ ſubijcit angulū trianguli: latus p̄dicat: is illudquod alteri accidit: eiꝰ p̄dicatōi ſubijcit: cui accidit: acob id predicationem prepoſterā: nature contrariāfacit. Quā ariſtoteles aut predicationē cenſet appellādā. aut predicationē quidē non ſimpliciter: ſꝫaccidens. vbi igit̉ p̄dicatio p̄ter naturā hētur: aut difficile: aut certe īpoſſibile ē aſſertoriā demōſtrationeꝫaccommodare. In huiuſcemodi nāqꝫ demōſtratiōeneceſſe ē maioris extremitatis ī ꝯcluſione p̄dicat̉: minori extremitati: que in eadem ſubijcitur cauſaꝫeſſe mediū. At fieri nullo pōt. vt ei qd̓ accidit: eiꝰcui accidit: ꝗppiā ſtatuat̉. Hīc coactus ē cāpa-

Omnis trianguli ſub maiore angulo maius latustenditur.It triangulum. a. b. c. maiorem habens. a.Sb. c. angulum eo: qui eſt. b. c. a. Aio latꝰ quōqꝫ. a. c. ipſo. a. b. latere maius eſſe. naꝫ ſi maius non ſit: aut equale erit ipſum. a. c. ipſia. b. aut minus. equale. ſane non eſt ipſum. a. c. ipſi. a.b. equalis enim foret etiam angulus. a. b. c. angulo. a.c. b. atqui non erat: Non igit̉ eqͣle ē ipſū. a. c. latꝰ ipſi.a. b. lateri. Neqꝫ v̓o minꝰ ē ip̄m. a. c. ip̄o. a. b. mīor enīforet angulus. a. b. c. angulo. a. c. b. atꝗ erat. igit̉min