Seometrie
pta differentia ⁊ primis articulis diuidendo: vel ſecūdatis appoſitis auctis aūt diuidendo ſuppoſitis diuidi poſſe ꝑnoſcet. Centenus aūt. M. ſingulis cōpoſitꝰcētenū vel millenū hoc pacto diuidere cognoſcit̉. Sūpto igitur vno diuidendoꝝ qd̓ reſiduū fuerit: diuiſori ē coequādū: ⁊ qd̓ ſuꝑabūdauerit: ſepoſitis reſeruādū. Singularis aūt vel vt alij volunt munitū ꝑ coeqͣtionē maiorū ē multiplicandū. Et digitis ꝗdē ꝓfectadifferentia ſupponēda: articulis aūt īꝑfecta ē preponēda: ⁊ priꝰ ſe moto itegra adiūgēda. Et hec differētia ⁊ ſi forte aliquiſ ſecluſus ſit ſignificauit qd̓ reſiduūſit ex diuidēdis. ¶ Hec v̓o breui ītroductione p̄libantes: ſiqua obſcure ſunt dicta: ne tedio forent pretermiſſa: diligentis exercitio lectoris cōmittimus terminū huiꝰ libri facientes. Et quaſi ad vlteriora ſequentium nos cōuertentes.¶ Explicit liber primus.¶ Incipit liber ſecundus geometrice: RubricaUperioris vero tractatu volumīs oīageometrice artꝭ theorēata quāuis ſuccite tamen ſunt dicta. Sꝫ podiſmoꝝnoticiā hic liber qͣſi q̄ſtionarius ⁊ oīuꝫpodiſmaliū queſtionū ſcrupuloſitatesUAHincūctanter abſoluet enodādo vetereſ⁊ enī agrimēſores oēm menſure quadraturā dimidio lōgiorē latiorem ve facere conſuerūt. Et qd̓ ī latitudine lōgius fuerit: ſcānū. Et qd̓ ī longitudine longius appellare voluerūt vt ſubiecta docet formula.Scānū¶ De menſuris rubrica.Riſci igitur podiſmatici cautiſſimi diſpectores duodecī menſurarū genera ꝯſtituerūt: quibus cū vellent: formarū agrorūqꝫIemetirētur areas. Quorū hec ſunt nomīamiliariū ſtadiū: actꝰ decē peda: que eadē ⁊ pertica paſſus: gradus: cubitus. pes ſemipes: palmꝰ: vncia: digitus. miliariū v̓o: v. milia pedū protēſioneſ habere ſancitū ē. Stadiū autē de. xxv. pedes habere ꝯſtat actuſtrifariā diuidit̉ ī minimū ī qͣdratū. ī duplicatū actuſminimꝰ qͣtuor tm̄ pedibꝰ ī latitudine. ⁊. c. xx. pedibꝰ īlōgitudīe ꝓtēdit̉ actꝰ v̓o qͣdratꝰ ex oī latere. c. xx. pedibꝰ ꝯcludit̉. actꝰ aūt duplicatꝰ. cc. xl. pedes explicat.¶ Decēpeda pedes decē colligit. paſſus. v. gradꝰ. ii. 8.cubitꝰ .i. §. pedes habere dinoſcit̉. Pes aūt palmoshꝫ qͣttuor ſemipes. ii. palmꝰ v̓o qͣtuor digitoꝝ protēſione cōplet̉. De vnciali vero ⁊ digitali mēſura melius cū de vncialibꝰ ⁊ notis ⁊ noībꝰ in ſequentibꝰ diſputauerimus. dicemꝰ. Enodatiuſqꝫ cū dempnentoꝝminutorūqꝫ ſubtilitatibꝰ p̄miſerimꝰ: eloquemur. nūcad ſequētis tractatꝰ enarrationē redire nos ꝯuenit. ſipriꝰ quid pes porrectus: ꝗd cōtractꝰ: ꝗdqꝫ ſit qͣdratuſdemōſtrauerimꝰ. Pes aūt porrectꝰ dr̄. Uhi tm̄ pedalis menſura ī longo ꝑnoſcit̉. Cōtractꝰ aūt pes illediiudicat̉: ī quo lōgitudo latitudoqꝫ cōſiderat̉. Quadratꝰ v̓o pes habet̉. Ubi trine dimēſiōis cōſideratioīeqͣlitate cēſet̉. ſꝫ iā tp̄s ē ad id qd̓ īſtituimꝰ accedere¶ De menſura ⁊ tribꝰ dimēſionibus rubrica.Uāuis etiam in ſuperioris libri principio quidq mēſura deſignaremus: libet tn̄ ſpāliter huiꝰ ar
tis ſpeculatoribus ſatiſfaciendo ſecūdū iuliū frōtinūgeometrice artis inſpectorem prouidiſſimum quid ſitmenſura definire.Enſura ꝗppe eſt cōpluriū. ⁊ inter ſe eqͣliūīteruallorum longitudo finita. geometriceāt artis menſuralis ſpeculatio trine dimenIſiōis. id eſt lōgitudinis. latitudinis craſſitudinis conſideratione colligitur Et vt enucleatiꝰ Reſoluatur. Recto plano ſolidoqꝫ dinoſcit̉. rectū eſt quod lōgitudine ſolū menſurando cēſetur: vtlinee porticꝰ. ſtadia miliaria. Fluminū latitudines: ⁊alia quāplura longa protenſione directa: vt linee infra depicte deſcriptio notat.Rectum¶ Plenū eſt quod a grecis dr̄ epipedon: a nobis autēcōſtracti: pedes: qd̓ ꝑ lōgitudinē latitudinēqꝫ cōſideratur: vt agroꝝ planities: ⁊ edificioꝝ aree abſqꝫ tectorijs operibus ⁊ laquearibꝰ ac tabulatis ⁊ his ſimilibus: vt ſubiecta formula docet.Planuꝫ¶ Solidum ēt ē: quod greci ſtereon vocāt nos aūt qͣdratos pedes: quod ⁊ longitudinē ⁊ latitudinē craſſitudinēqꝫ habere cōprobatur. Ut edificiorū: pilarū: piramidūqꝫ: nec nō etiam macerie lapidū: aliaqꝫ multavt ſubiecte notant formule.Solidum¶ De podiſmis rubrica.Ed iā tēpus ē ꝓdiſmaliū notitiā queſtionū vipromiſimꝰ. narrādo attīgere: ⁊ de īueſtigandapedature ſpeculatiōe: protinꝰ dicere. De trigonis v̓o ꝗ ſic̄ ternariꝰ naͣliter p̄cedit qͣternariū ita ſūtp̄ponēdi tetragonis: ⁊ pētagonis ceteriſqꝫ īprimis dicēdū eē cēſeo. ¶ De trigonis rubrica.Unt aūt trigonoꝝ genera principalia ſex. iſcs pleurum. Iſoſceles ſcalenū orthogoniū. ambligoniū. oxigoniū: quoꝝ oīum in ſeq̄ntibus formas ⁊ pedaturas explanabimus.¶ De Iſopleuro rubrica.Rigonus igitur iſopleurus: qui precedentis libri pene prīcipio equilaterus triangulus dictus ē: paria latera habere cōprobaIEtur. Ponat̉ ergo iſopleurus ī ſingulis habēs lateribꝰ pedes. xxx. huiꝰ embadū ideſtarea tali modo ē īueſtigāda. Sūma ⁊ enī vniꝰ laterisꝑ ſe multiplicata. dcccc. numerum complet. ex. i1s. Siꝗngenta. ⁊ .x. ſubtrahantur relinquūt̉. cccxc. tot pedeſhuiꝰ trigoni iſopleuri embadum colligit. Nā cathetūpedib