Muſices

¶ Quomodo architas tetracorda diuidat eorumqꝫ deſcriptio.Capitulum. 16.Rchitas vero cuncta in ratione conſtituēſnon modo ſenſum aurium in primis conſonantijs obſeruare neglexit: verum etiamſmaxime in te tracordorum diuiſione rationem ſecutus eſt. Sed ita. vt neqꝫ eaꝫ quāquerebat efficaciter expediret: neqꝫ ſenſui propoſitaab eo ratio conſentiret. Ille enim tria eſſe genera arbitratur: enarmonium. diatonicum. cromaticum. Inquibus eoſdem grauiſſimos ſtatuit atqꝫ acutiſſimosſonos in omnibus quidem generibus grauiſſimos ſonos faciēs. ii. xvi. acutiſſimos vero. M. drii. inter hosin tribus generibus neruum grauiſſimo proximumcollocat eum .ſ. qui ſit. ī. dccccxliiii. vt ad euꝫ. ii. xvi. ſequiuiceſimam ſeptimam obtineant proportionem.Poſt hec vero infra acutum neruum. Tertiuꝫ veroa grauiſſimo eum collocat in enarmonio genere: ꝙ

ſit. i. dcccxc. ad quem. .i. dccccxliiii. ſeſquitriceſima quita proportione iungantur. Idemqꝫ. ī. dccxc. ad acutiſſimum .i. M. dxii. In ſeſquiquarta proportione ſit cōſtitutus. Item in diatonico genere tertium quidema grauiſſimo neruo: ſecundū v̓o ab acutiſſimo eā ponit: qui ſit. ī. dcci. ad quos. ī. dccccxliiii. ſeſquiſeptimaproportione coniuncti ſunt. Ipſi autem. ī. dcci. ad acutiſſimum. ī. dxii. ſe ſquioctaua. in cromatico vero genere tertium a grauiſſimo: ⁊ ſecunduꝫ ab acutiſſimoenim ponit: qui ad. ī. dcci. qui eſt tertius a grauiſſimoin diatonico genere: eam obtineat proportioneꝫ. quāobtinet. cclvi. ad ccxliii. hic autem eſt. ī. dccxcii. ꝗ eſtſecundus ab acutiſſimo appoſitus: habetqꝫ ꝓportionem. Secundus ab acutiſſimo in diatōico genere .i.i. dcci. ad ſecūdū ab acutiſſimo in chromatico genereideſt. ī. dccxcii. eam quā habent. ccxliii. ad. cclvi. eorūqꝫ tetracordorum ſecundum archite ſententiam diuiſorum formam monſtrat ſubiecta deſcriptio.

oEnarmoniumDiatonicumI. i. dxii.Chromaticum.i. dxii.I. i. dxii..i. deccxc.i. dcci..i. dccxcii.i. dccccxliiii..ī. dccccxliiii..i. dccccxliiii.I ii. xvi.I. ii. xvi.LlII. ii. xvi.

¶ Quemadmodum ptolomeus ⁊ ariſtoxeni ⁊ architetetracordorum diuiſiones reprehendat. Cap. 17.Ed vtraſqꝫ tetracordorum diuiſionesptolomeus ita reprehendit. Architamquidem primo: quoniam ſecundus abacutiſſimo neruus in cromatico genere ideſt. ī. dccxcii. ita eſt collocatus: vtA nec ad acutiſſimum. i. dxii. nec ad proximum grauiori. ī. dccccxliiii. vllam ſuper particulareꝫefficiat proportionem. cum architas tantam ſuꝑparticularibus comparationibus habuit dignitatem: vteas etiam in conſonantiaruꝫ ratione ſuſceperit. Dehinc ꝙ primam a grauiſſimo proportioneꝫ in cromatico quidem maiorem ſenſus deprehendat: quam fecit architas. hic nāqꝫ in crōatico genere. ī. dccccxliiii.ad. ii. xvi. diſtare fecit ſeſquiuiceſimam ſeptimaꝫ proportionem: cum ſecundum conſuetam cromatici generis modulationem ſeſquiuiceſima prima eſſe debuerit. Item enarmonium genus ea proportio: quaꝫprimam a grauiſſimo ſecundum archite retinet diuiſionem talis eſt: vt longe minor eſſe debat: quaꝫ in ceteris generibus inuenitur. hic autem equam eam ceteris generibus ſtatuit: dum primas a graui proportiones in tribus generibus ſeſquiuiceſimas ſeptimasponit. Ariſtoxenum vero culpat: quoniam in cromatemolli ⁊ cromate hemiolio tales poſuerit primas ſecūdaſqꝫ a graui neruo proportiones: que a ſe a minimo

⁊ quantum ſenſus non poſſit internoſcere: diſtarent.Eſt quippe proportio prima ī cromatis mollis primadiuiſione ſecundum ariſtoxenum octo. at in cromatehemiolio nouem. Sꝫ octo ad nouem vnitatis differētia diſtant. Eſt autem tonus totus. xxiiii. vnitatibusſecundum poſitionem: quorum vnitas. xxiiii. eſt. Prime igitur a graui inter ſe proportiōes cromatis mollis: ⁊ cromatis hemiolii. xxiiii. parte toni diſtant. qd̓propter breuitatem differentie nullo modo ſentit auditus. Idem etiam ariſtoxenum reprehendit. cur diatonici generis duas tantum fecerit diuiſiones. vt inmolle incitatumqꝫ diuideret: cum poſſint alie quoqꝫdiatonici generis ſpecies īueniri.¶ Quemadmodum ptolomeus tetracordorum diuiſionem fieri dicat oportere. Capi. 18.Tolomeus tetracorda diuerſa ratiōe partitur illud ī prīcipio ſtatuēs: vt inter duosaltrinſecus ſonos tales vocule aptentur: q̄ſe ſuper particularibus proportionibus exIcedant inequalibus: tamen: quoniam ſuꝑparticularis proportio non poteſt in equa diuidi. Dehinc vt omnis comparatio: que ſit ad eum neruumqui eſt grauiſſimus in tribus: minor ſit ceteris: qͣ acutis vocibus cōiungūtur. Sed in his: ea q̄ ſpiſſa nominamus talia eſſe debent: vt due proportiones: q̄ grauitati ſunt proxime: minores ſint ea proportione: querelinquintur ad acutum. in non ſpiſſis vero ut in diatonicis generibus nuſqͣꝫ vna.¶ Nicolaus