Muſica

23

¶ Cur multiplicitas: ⁊ ſuper particularitas conſonātijsdeputentur.Capitulum. vi.Anamqꝫ probantur comparationi conſentanea que ſunt natura ſimplicia Et quoniāgrauitas ⁊ acumen in quantitate conſiſtūtea maxime videbuntur ſeruare naturamIconcinentie que diſcrete proprietatem quātitatis poterunt cuſtodire. Nam cum ſit alia quidemdiſcreta quantitas: alia vero continua: ea que diſcreta eſt. in minimo quidem finita eſt: ſed in infinitumper maiora procedit. Namqꝫ in ea minima vnitas eademqꝫ finita eſt. In infinitum vero modus pluralitatis augetur: vt numerus qui cum a finita incipiat vnitate: creſcendi non habet finē. Rurſus que eſt continua: tota quidem finita eſt: ſed per infinita minuiturLinea eniꝫ que continua eſt: infinita ſemper partitione diuiditur. Cum ſit eius ſumma vel pedalis vel quecunqꝫ alia definita menſura. Quocirca numerus ſemper in infinita creſcit: continua vero quantitas in infinita minuitur. Multiplicitas igitur quoniam creſcendi finem non habet: numeri maxime ſeruat naturamSuper particularitas autem: quoniam in infinitumminorem minuit proprietatem ſeruat continue quantitatis. Minuit autem minorem: cum ſemper euꝫ cōtinet. ⁊ eius vel dimidiam partem: vel tertiaꝫ: vel qͣttam. vel quintam. Nam ſemper pars a maiore numero denominata ipſa decreſcit. Nam cum tertia a tribus denominata ſit: quarta vero a quatuor: cum qutuor tres ſuperent: quarta potius qͣꝫ tertia minutior īuenitur. Superpartiens vero iam quodāmodo a ſimplicitate diſcedit. Duas enim vel tres vel quatuorhabet inſuper partes: ⁊ a ſimplicitate diſcedens exuberat ad quandam partium pluralitatē. Rurſus multiplicitas omnis in integritate ſe continet. Nam duplum bis habet totum minorem. Triplum item tertio continet totum minorem: atqꝫ ad eundem moduꝫcetera. Super particularitas vero nihil integruꝫ ſeruat: ſed vel dimidio ſuperat: vel tertia: vel quarta: vl̓quinta. Sed tamen diuiſionem ſingulis ac ſimplicibpartibus operatur. Superpartiens autem inequalitas nec ſeruat integrum: nec ſingulis adimit partes.Atqꝫ ideo ſecundum. Pythagoricos minime muſiciſconſonātijs adhibetur. Ptolomeus tamen etiā hācpportionē īter conſonātias ponit: vt poſteriꝰ oſtēdā.¶ Que proportiones quibus conſonātijs muſicis aptētur.Capitulum. vii.Llud tamen eſſe cognitum debet: ꝙ omneſmuſice conſonantie aut in duplici. aut in triplici: aut ī quadrupla: aut ī ſeſqualtera: autin ſeſquitertia proportione cōſiſtant. Et vocabitur quidem que in numeris ſeſquitertia eſt: diateſſaron. Que in numeris ſeſqualtera: Diapente appellatur in vocibus. Que in proportionibusdupla eſt: diapaſon in conſonantijs. Tripla vero diapente: ac diapaſon. Quadrupla autem biſdiapaſonEt nunc quidem vniuerſaliter: atqꝫ indiſcrete dictuꝫſit. Poſterius vero omnis ratio proportionū lucebit¶ Quid ſit ſonus: quid interuallum: quid concinentia.Capitulum. viij.Onus igitur eſt vocis caſus emmeleſ ideſtaptus melo in vnam intenſionem. Sonuꝫvero non generalem nunc volumus diffinire. Sed eum qui grece dicitur phthongus dictus a ſimilitudine loquēdiφoξγγ g

σo gι. Interuallum vero eſt ſoni acuti grauiſqꝫ diſtātia. Conſonantia eſt acuti ſoni grauiſqꝫ mixtura ſuauiter vniformiterqꝫ auribus accidens. Diſſonātia vero eſt duorum ſonorum ſibimet permixtorum ad aurem veniens aſpera: atqꝫ iniocunda percuſſioj. Namdum ſibimet miſceri: nolunt: ⁊ quodammodo ītegervterqꝫ nititur peruenire: cunqꝫ alter alteri officit: adſenſum vterqꝫ inſuauiter tranſmittitur.¶ Non omne iudicium dandum eſſe ſenſibus: ſed amplius rationi eſſe credendum: in quo de ſenſuum fallacia.Capi. ix.Ed de his ita proponimus: vt nō omne iudicium ſenſibus demus: quāqͣꝫ a ſenſu auſrium huiuſce arti ſumatur omne principiūNam ſi nullus eſſet auditus: nulla omninodiſputatio de vocibus extitiſſet. Sed principium quodammodo: ⁊ quaſi admonitionis vicem tenet auditꝰPoſtrema vero perfectio: agnitioniſqꝫ vis in ratione conſiſtit: que certis regulis ſeſe tenens nullo vnqͣꝫerrore prolabitur. Nam quid diutius dicendum eſt d̓errore ſenſuum: quando nec omnibus eadem ſentiendi vis: nec eidem homini ſemper equalis eſt. Fruſtraautem vario iudicio quiſqͣꝫ committet: quod veraciter affectat inquirere. Iccirco Pythagorici medioquodam feruntur itinere. Nam nec omne iudiciū dedunt auribus: ⁊ quedam tamen ab eis nō niſi auribꝰexplorantur. Ipſas ⁊ enī conſonātias aure mētiūtur.Quibus vero inter ſe diſtantijs conſonantie differātid iam non auribus: quarum ſunt obtuſa iudicia: ſedregulis rationiqꝫ permittunt: vt quaſi obediens quidam. famuluſqꝫ ſit ſenſus. Iudex vero atqꝫ imperāsratio. Nam licet omniū pene artium atqꝫ ipſius vitemomenta ſenſuum occaſione producta ſint: nullum tamen in his iudicium certum: nulla: veri comprehenſio: ſi arbitrium rationis abſcedat. Ipſe enim ſenſuseque maximis minimiſqꝫ corrumpitur. Nam neqꝫ minima ſentire propter ipſorum ſenſibilium paruitateꝫpoteſt: ⁊ maioribus ſepe confunditur. Ut in vocibusque ſi minime ſint: difficilius captat auditꝰ: ſi ſint maxime: ipſius ſonitus intentione ſurde ſcit.¶ Quemadmodum Pythagoras proportiones conſonantiarum inueſtigaueritCapitulum. x.Ec igitur maxime cauſa fuit: cur relicto auSarium iudicio. Pythagoras ad regularummomenta migrauerit: qui nullis humanisauribus credens: que partim natura: partīetiam extrinſecus accidentibus permutantur: partim ipſis variantur etatibus: nullis etiam deditus inſtrumentis: penes que ſepe multa varietasatqꝫ inconſtantia naſceretur: dum nunc quideꝫ ſi neruos velis aſpicere: vel aer humidior pulſus obtundere vel ſiccior exciearet: vel magnitudo corde grauiorem redderet ſonum: vel acumen ſubtilior tenuaret:vel alio quodammodo ſtatum prioris conſtantie mutaret: ⁊ cum idem eſſet in ceteris īſtrumētis: oīa hecinconſulta mīmeqꝫ eſtimans fidei diu eſtuans inꝗrebat: qua nam rōne firmiter ⁊ conſtanter conſonantiarū momēta ꝑdiſceret. Cū īterea diuino quodā nutu p̄teriēs fabroꝝ officinas pulſos malleos exaudiuitex diuerſis ſonis vnam quodāmodo concinentiā perſonare. Ita igitur ad id quod diu inquirebat. attonitus acceſſit ad opꝰ. Diuqꝫ conſiderans arbitratus eſtdiuerſitatē ſonoꝝ ferientiū vires efficere. Atqꝫ vt idapertius colliqueret: mutarent inter ſe malleos imꝑe