Muſica
rauit. Sed ſonorum proprietas non in hominum ſacertis herebat: ſed mutatos malleos comitabat̉. Ubiigitur id animaduertit: malleorum pondus examinatEt cum quinqꝫ eſſent ſorte mallei: dupli reperti ſuntpondere: qui ſibi ſecundum diapaſon conſonantiamreſpondebant. Eundem etiam qui duplus eſſet alioſeſquitertium alterius comprehendit ad quem ſcilicꝫdiateſſaron ſonabat. Ad alium vero quendam: qui eidem diapente conſonantia iungebatur. eundem ſuperioris duplum reperit eſſe ſeſqualterum. Duo verohi: ad quos ſuperior duplex ſeſquitertius ⁊ ſeſqualtereſſe probatus eſt. ad ſe inuicem ſeſquioctauaꝫ proportionem perpenſi ſunt cuſtodire. Quintus vero eſt reiectus: qui cunctis erat inconſonans. Cum igitur antePythagoram conſonantie muſice partim diapaſon:partim diapente: partim diateſſaron: que eſt conſonantia minima: vocarentur. Primus Pythagorashoc modo reperit: qua proportione ſibimet hec ſonorum corda iungeretur. Et vt ſit clarius. quod dictumeſt. Sint verbi gratia malleorum quattuor ponderaque ſubter ſcriptis numeris contineantur. 12.9. 8. 6Hi igitur mallei: qui. 12. ⁊. 6. ponderibusⁱ vergebāt:diapaſon in duplo concinentiam perſonabant. Malleus vero. 12. ponderum ad malleum. 9. Et malleus.8. ponderum ad malleum. 6. ponderum ſecundū epitritam proportionem diateſſaron conſonantia iungebatur. Nouem vero ponderum ad. 6. ⁊. 12. ad. 8. diapente conſonantiam permiſcebant. Nouem vero adS. in ſeſquioctaua proportione reſonabant tonum.SuplaDiapaſonſeſater. ſeſuotā eſtiter.Tonusdiateſa.diateſaV12Diade uxe 1ſeiqlt̓a ſeſalter.¶ Quibus modis varie a Pythagora proportionesconſonantiarum perpenſe ſint.Capitulum. xi.Inc igitur domuꝫ reuerſus varia examinaAAtione perpendit. an in his proportionibusratio ſymphoniaꝝ tota conſiſteret. HuncIquidem equa pondera neruis aptans. Eorumqꝫ conſonantias aure diiudicans. Nūcvero in longitudine calamorum duplicitatem medietatemqꝫ reſtituens: ceteraſqꝫ proportiones aptans inregerrimam fidem diuerſa experientia capiebat. Sepe ⁊ pro menſurarum modo cyathos equoruꝫ ponde
rum acetabulis immitens. Sepe ipſa quoqꝫ acetabula diuerſis formata ponderibus virga erea ferreauepercutiens nihil eſſe diuerſum inueniſſe letatus eſt.Hic etiam ductus longitudinem craſſitudinemqꝫ cordarum vt examinaret aggreſſus eſt. Itaqꝫ inuenit regulam: de qua poſterius loquemur: que ex re vocabulum ſumpſit: non ꝙ regula ſit linea: per quam magnitudines cordarum ſonumqꝫ metitur: ſed ꝙ regula q̄dam ſit huiuſmodi inſpectio fixa firmaqꝫ: vt nullum īquirentem dubio fallat iudicio.¶ De diuiſione vocū: earumqꝫ explanatione.Capitulum. xii.Ed de his hactenus. Nunc vocum differētias colligamus. Omnis eniꝫ vox aut ſyneches eſt: que continua: aut diaſte matice q̄dicitur cum interuallo ſuſpenſa. ⁊ contīuaA quidem eſt. qua loquentes: vel proſam orationem legentes verba percurrimus. feſtinat enī tūcvox non herere in acutis ⁊ grauibus ſonis: ſedqꝫ velociſſime verba percurrere expediendiſqꝫ ſenſibus: exprimendiſqꝫ ſermonibus continue vocis impetꝰ oꝑātur. Diaſtematice autem eſt ea: quam canendo ſuſpēdimus: in qua non potius ſermōibus: ſed modulis inſeruimus. Eſtqꝫ vox ipſa tardior: ⁊ per modulandasvarietates quoddam faciens interuallum: nō taciturnitatis: ſed ſuſpenſe ac tarde potius cantilene. His(vt albinus autumat) additur tertia differentia: quemedias voces. poſſit includere: cum ſcꝫ heroum poemata legimus: neqꝫ continuo curſu: vt proſam: neqꝫſuſpenſo ſegnioriqꝫ modo vocis: vt canticum:¶ Quod infinitatem vocum humana natura finierit.Ed que continua vox eſt: ⁊ ea rurſusqua decurrimus cantilenam: naturaliter quidem infinite ſunt. Conſideratione enim accepta nullus modus veleuoluendis ſermonibus ſit: vel acumi18Anibus attollendis: grauitatibuſqꝫ laxandis. Sed vtriſqꝫ natura humana fecit ꝓprium finem. Continue enim voci terminum humanus ſpiritus fecit: vltra quem nulla ratione valet excedere. tātū enim vnuſꝗſqꝫ loquitur continue: quantum naturalis ſpiritus ſinat. Rurſus diaſtematice voci natura hominum terminum facit que acutam eorum vocem grauemqꝫ determinat. Tm̄ eniꝫ vnuſquiſqꝫ velacumen valet extollere: vel deprimere grauitatem:quantū vocis eius naturaliter patit̉ modꝰ.¶ Quis modus ſit audiendi.Capitulum. xiiii.Unc quis modus audiendi ſit: diſſeramusTale enim quiddam fieri conſueuit in vocibus: quale cū paludibus vel quietis aꝗsiactum eminus mergitur ſaxuꝫ. Prius .n.in paruiſſimum orbem vndam colligit. deinde maioribus orbibus vndarum globos ſpargit atqꝫ eo vſqꝫ. dum fatigatus motus ab eliciendis fluctibus conquieſcat. Semperqꝫ poſterior. ⁊ maior vndula pulſu debiliore diffunditur. ꝙ ſi quid ſit: quod creſcentes vndas poſſit offendere: ſtatim ille motus reuertitur: ⁊ quaſi ad centrum. vnde profectus fuerat:eiſdem vndulis rotundatur. Ita igitur cum aer pulſus fecerit ſonum: pellit alium proximum: ⁊ quodammodo rotundum fluctum aeris ciet. Itaqꝫ diffundit̉⁊ omnium circunſtantium ſimul ferit auditum. atqꝫilli eſt obſcurior vox: qui longius ſteterit quoniaꝫ adeum debilior pulſi aeris vnda peruenit.
¶ De