Titulus.X.

que ad principiū reꝝ .ſ. deuꝫ ſubtiliter ſpeculatur. Innouo teſtamento figurantur ꝑ Martham ⁊ Mariaꝫ.Martha actiuam inſinuans. que ſollicita erat turbata erga plurima. Maria contēplatiuā q̄ ſedens ſecuspedes domini audiebat verbum illius Lu. x. ¶ Ꝙ iſtaſit ſufficiens diuiſio ⁊ ꝓpria ſic declarat Tho. ſecundaſecunde. q. clxxix. Unumquodqꝫ viuens oſtenditur viuere ex operatione ſibi maxime propria. ad quam maxime inclinatur. ſicut plantarū vita dicitur in hoc cōſiſtere. ꝙ nutriuntur et generantur. animalium v̓o inhoc. ꝙ ſentiunt ⁊ mouentur. hominū v̓o in hoc. ꝙ intelligunt ⁊ ẜm rationem agunt. Unde in hominibusvita vniuſcuiuſqꝫ videtur eſſe id in quo maxime delectatur. ⁊ cui maxime intendit. Et in hoc vult quilibꝫprecipue conuiuere amico ſuo. Quia igitur quidā homines ꝑmaxime intendūt contemplationi veritatis.Quidā v̓o principaliter intendūt exterioribꝰ actionibus. Inde eſt ꝙ conuenienter vita homīs diuiditur īcōtemplatiuā ⁊ actiuam. Nam vita voluptuoſa quāph̓us ponit terciā. non conuenit homini inqͣꝫtum ē rationale animal agēs ẜm rationē. Eſt em̄ beſtialis talis vita ꝯmunis nobis ⁊ brutis. Uita autē mixta quāponit Aug. tercia poſt predictas duas. virtute ꝯtinetur in eis. ſicut media in extremis ex quibus cōficiturvt tepidum in calido ⁊ frigido. Uita ꝟo incipientiūqui reſiſtunt paſſionibus ſpectat ad actiuam. ⁊ etiamꝯmuniter ꝓficientium. ꝑfectorum ad contemplatiuāDatur em̄ iſta diuiſio de vita homīs ẜm intellectuꝫ. qͥvtiqꝫ eſt aut practicus. aut opus intendens exterius ꝑmechanica ⁊ agibilia. vel interius mortificando paſſiones. Aut ſpeculatiuꝰ intendēs veritatē ſpeculari p̄cipue circa diuina.Cōtemplatiuapitaᵐ. §. ij.ſimpl̓r loquēdo ē melior ꝙͣ actiua ẜm Tho. ſcd̓e ſecūde. q. clxxxij. ar. j. ad quod ꝓbandum inducit. viij. rationes ph̓i. quas ponit. x. eth̓. Harum prima eſt. quia vita contemplatiua conuenit homī ẜm id quodē optimū in eo .ſ. ẜm intellectū ⁊ reſpectu ꝓprioꝝ obiectoꝝ .ſ.intelligibiliū. Uita autē actiua occupat̉ circa exteriora. Un̄ Rachel ꝑ quā ſignificat̉ vita cōtemplatiua interpretat̉ viſum principiū. Actiua autē ſignificat̉ perLyam. que erat lippis oculis. ẜm Greg. vj. moral̓. Secūda rō eſt. qꝛ contemplatiua poteſt eē magis ꝯtinua.licet non ꝙͣtum ad ſummū contemplationis gradum.Un̄ ⁊ Maria ꝑ quā ſignatur contemplatiua. deſcribitur ſecus pedes dn̄i ſedēs. Nō em̄ pōt hō ita ꝯtinue exerceri in oꝑbꝰ miſcd̓ie corꝑalibꝰ vel ſpūalibꝰ quod ꝑtinet ad actiuā. qꝛ non habet ſemꝑ modū paratū ad exhibendū elemoſynā. vel ad docendū. ſicut hēt viā paratā ad legendū. orandū. meditandū. ⁊ hm̄oi. que pertinēt ad contemplatiuā. Tercia rō eſt. qꝛ maior ē delectatio contēplatiue ꝙͣ actiue. Un̄ Aug. dicit ꝙ martha que deſignat actiuā turbabat̉. Maria epulabat̉.Unde de ſapīa que guſtat̉ in cōtemplatione dr̄ Sap̄.viij. Non habet amaritudinē conuerſatio illius. neqꝫtediū conuictus illius. ſed gaudiū. ⁊ Grego. ſuꝑ Ezechiel̓. dicit. ꝙ ꝯtēplatiua vita amabil̓ valde dulcedoē. Eſt em̄ delectabilis ẜm Tho. vbi ſupra. q. clxxx. art.vij. Et rōne obiecti. inqͣtū .ſ. qͥs per eā intuet̉ vtcunqꝫrē amarā .ſ. deū. ſicut delectatur quis videndo amicuꝫdilectum. Secundo ratione ipſius actus. quia vnicuiqꝫ ē delectabilis operatio conueniens ei ẜm ꝓpriaꝫ naturam vel habitū. Sed ſpeculatio veritatis conuenithomini ẜm ꝓpriam naturam inꝙͣtum animal rationale. Tercio adhuc fit magis delectabile iſtud. ſi habeat habitū ſapīe vel ſcīe. ex quo accidit ꝙ ſine difficultate contemplatur. Et contemplatio quidē diuinoꝝet ſi in via imꝑfecta ſit. ē tn̄ delectabilior om̄i alia ſpeculatione veritatis ꝙͣtumcūqꝫ ꝑfecta. vn̄ ph̓us. Accidit circa illas honorabiles exn̄tes ſubſtātias minores

nobis exiſtere theorias. Sꝫ etſi modicū attingamuseas tn̄ ꝓpter honorabilitatē cognoſcendi delectabiliꝰaliqͥd hn̄t ꝙͣ etiā nos om̄ia. Quarta rō eſt. qꝛ in contēplatiua homo eſt magis ſibi ſufficiēs. qꝛ paucioribusad eā indiget ꝙ in actiua. in qua eget adiutorio alioꝝvt poſſit exercere eā. Un̄ xp̄s Lu. x. Martha ſollicitaes ⁊ turbaris erga plurima .ſ. circa que verſatur ⁊ quibus indiget. Quinta quia contemplatiua magis propter ſe diligitur .ſ. vt deus cognoſcat̉ ⁊ vęritas que perficit intellectuꝫ vt ametur vbi figitur. Sed actiua adaliud ordinatur .ſ. ad ſubueniendū ꝓximo. nec ibi figitur. ſed vt ꝓximus inde in deum ꝓficiat. Unde in p̄s.Unā petij a domino hanc requirā. vt inhabitem ī domo domini omnibꝰ diebus vite mee. vt videam voluntatem dn̄i. Et xp̄s Luce. x. Unū eſt neceſſariū. Unūquodqꝫ autē perfectius ē quod ē ꝑ ſe. qͣꝫ qd̓ ꝓpter aliud. ſicut finis magis qͣꝫ ea q̄ ſūt ad finē. vt ſanitas melior medicina que ordinatur ad illaꝫ. Sexta qꝛ contēplatiua cōſiſtit in quadā vacatione ⁊ quiete. ẜm illudp̄s. Uacate ⁊ videte qm̄ ſuauis ē deus. q. d. Non poteſtis videre ⁊ guſtare qͣꝫ ſuauis eſt deus. quod ꝑtinet adcontemplationē. niſi vacādo ⁊ ceſſando ab operibus.Sed actiua conſiſtit in motu. ſicut dicit̉ p̄lato cuilibꝫProuerb̓. vj. Diſcurre. feſtina. ſuſcita amicū tuum. nedes ſomnū oculis tuis. Perfectior autem eſt quies ꝙͣmotus ceteris paribus. Unde Aug. dicit in. ix. de ciuita. dei. Ocium ſanctū .ſ. ꝯtēplatiue vite. querit charitas. veritatis .ſ. diuine. cui maxime intendit contēplatiua. Et ſignāter dicit ocium ſanctū. ad excludenduꝫociū pigritie. quod eſt malum; ⁊ ſentina omniū viciorum. Unde Bern̄. ait. Uacare deo nō eſt ocium .ſ. malū. ſed negocium negociorum. Eſt em̄ exercitium vitebeate. ẜm illud Aug. in fine de ciuit̓. dei. Ibi vacabimus ⁊ videbimus. Uidebimus ⁊ amabimus. amabimus ⁊ laudabimus ſine fine Septima rō eſt. quia cōtemplatiua eſt ẜm diuina. actiua ẜm humana. Quisautem dubitar diuina humanis p̄ferenda. ſicut creator creature. Unde Aug. ſuper Io. In principio eratverbū. ecce qd̓ Maria audiebat .i. contemplatiua. cuivacat .ſ. audiendo diuina. Et verbum caro factum eſt.Ecce cui Martha miniſtrabat .i. actiua .ſ. humanitati egenti ſubueniendo. Ipſa etiam conſideratio myſterioꝝ xp̄i .ſ. natiuitatis. vite. paſſionis. ⁊ hm̄oi. ad cōtemplationē ꝑtinet. manuducētes nos ad contēplationē diuinitatis. ẜm illud quod canit̉ ī p̄fatōe. Dū viſibiliter deū cognoſcimus .i. myſteria hūanitatis. ꝑ hūc⁊ inuiſibilē amorē rapiamur. Octaua rō. quia cōtemplatiua eſt magis ẜm id quod ē ꝓprium homini .i. ẜmintellectum. In operationibꝰ aūt vite actiue coīcantetiā nobis vires inferiores que ſūt cōes nobis ⁊ brutꝭUn̄ in p̄s. poſtꝙͣ poſuit id quod ē cōe nobis ⁊ brutꝭ dicēs. Hoīes ⁊ iumenta ſaluabis dn̄e. ſubdidit poſt. qd̓eſt. ſpeciale homī .ſ. In lumine tuo videbimus lumen.Un ⁊ ipſa contemplatiua vita trāſfert ad quādā mētis libertatē vires inferiores. que deſeruiunt actiue inmoderatione paſſionū. ⁊ ī alijs hn̄t quādā ſeruituteꝫ.Un̄ ⁊ Boetius de ph̓ica conſolatione ait. Liberioresaīas neceſſe eſt cū ſe in mētis diuine ſpeculatione ꝯſeruēt. minus v̓o cum dilabunt̉ ad corꝑalia. Et Grego.dicit ſuꝑ Ezech̓. ꝙ actiua vita ſeruitus. contēplatiualibertas vocatur. Nonā cām ẜm. Tho. ponit xp̄s .ſ. qꝛdiuturnior eū dixit. Maria optimā parteꝫ elegit. quenō auferet̉ ab ea. vbi Aug. Non tn̄ malā elegit Martha. Sed illa Maria meliorē. Audi vnde meliorē. qꝛnō auferet̉ ab ea. Auferetur qn̄qꝫ onus neceſſitatis .i.opus ī quo exercet̉ actiua .ſ. paſcere eſurientem. docereignorantē ⁊ hm̄oi q̄ ſunt hic neceſſaria. Sed ī vita beata iſta indigētia nō habet̉. ſed eterna ē dulcedo v̓itatis. q̄ habet̉ ibi. quod ꝑtinet ad cōtēplatōꝫ. Ꝙͣuis aūtnon ſit idē modus cōtemplandi in via qui et ī patria.qꝛ hic imꝑfectus. tn̄ dr̄ manere contemplatiua in alia