¶ Titulus.IX.
ẜm aliā lr̄aꝫ. Deꝰ tu ꝯuerſus iuſtificab̓ nos. Sꝫ primaꝯuerſio mētis ī deū fit ꝑ fidē. ẜm illud ad heb̓. xj. Accedentē ad deū oꝫ credere qꝛ ē. Et iō motꝰ fidei reqͥriturad iuſtificationē. Reqͥrit̉ aūt actꝰ fidei ī iuſtificatōneꝙtū ad hͦ. ꝙ hō credat deū eē iuſtificatorē hoīm ꝑ myſteriū xp̄i. ym illud ad Ro. iiij. Credenti ei qͥ iuſtificatīpiū. īputabit̉ ei ad iuſticiā. Et qꝛ motꝰ fidei nō eſt ꝑfectꝰ niſi ſit charitate informatꝰ iō ī iuſtificatōe īpij cuꝫmotu fidei ē etiā motꝰ charitatis. Mouet̉ aūt libeꝝ arbitriū ī deū ad hͦ. ꝙ ſe ei ſb̓ijciat. Un̄ etiaꝫ ꝯcurrit ſil̓ ⁊actꝰ tīoris filial̓. ⁊ actꝰ hūilitatis. Cōtīgit em̄ vnū ⁊ eūdē actū liberi arbitrij diu̓ſaꝝ v̓tutū eē. ẜm ꝙ vna īperat ⁊ alia imꝑat̉ ꝓut actꝰ ē ordīabil̓ ad diuſos fines.Requirit ⁊ terciū ī iu. §. iij.ſtificatione .ſ. motꝰ liberi arbitrij ī pct̄m deteſtādū. iuxta illud p̄s. Dixi cōfitebor aduer. me iniu. me. do. ⁊ turemi. impi. pec. mei. Un̄ etiā Aug. Nemo poſtqͣꝫ fuerit ſue volūtatis arbit conſtitutꝰ. pōt nouā īchoare vitā. niſi eū peniteat vet̓is vite. de pe. di. j. tres ſūt. Et hͦſic declarat Tho. vbi. sͣ. ar. v. Iuſtificatio īpij ē quidāmotꝰ quo mouet̉ hūana mēs a deo a ſtatu pctī ī ſtatūiuſticie. Sicut aūt ſe hꝫ corpus aliquod motū localit̓ab aliquo mouēte ad duos tmīos .ſ. a quo ⁊ ad quē itaſe debꝫ hr̄e aīa ī motu iuſtificationis ꝑ libeꝝ arbitriū.Sed ī motu locali corpoꝝ manifeſtū ē ꝙ ita ſe hꝫ corpus motū ꝙ recedit a t̓mino a quo ⁊ accedit ad t̓minūad quē. ita ⁊ mens hūana cū iuſtificat̉. oꝫ ꝙ ꝑ motū liberi arbitrij recedat a pct̄o. ⁊ accedat ad iuſticiā. Receſſus aūt ī motu liberi arbitrij intelligit̉ ꝑ deteſtationē. ſic̄ acceſſus intelligitur ꝑ deſideriū. Sic gͦ oꝫ ī iuſtificatione īpij ꝙ ſit duplex liberi arbitrij motꝰ. Unusquo tēdat ī dei iuſticiā quafit̓minū ad queꝫ. Aliꝰ quotēdat ī deteſtationē pct̄i vt t̓minū a quo recedit. ¶ Etſi arguatur ī contrariū ſic. Si ī iuſtificatione reqͥriturmotꝰ liberi arbitrij ad deteſtatōꝫ pctī. cū oporteat ſingula deteſtari. tūc reqͥretur magnū tp̄s ad recogitādūſingula. cū tn̄ iuſtificatio fiat ī inſtāti cū dicet̉. Rn̄ditTho. ꝙ ī tꝑe p̄cedente iuſtificationē. oꝫ ꝙ hō ſingulapct̄a q̄ ꝯmiſit deteſtet̄ quoꝝ mēoriā hꝫ. Et ex tali ꝯſideratōe p̄cedēti ſequūt̉ ī aīa qͥdā motꝰ deteſtātes. vl̓r oīapct̄a ꝯmiſſa int̓ qͥ etiā includūt̉ obliuioni tradita. Etqꝛ vt dr̄ de pe. di. vij. Apud deū nullas patit̉ moras venie ꝯu̓ſio. cū ſubito qͥs cōterit̉ ⁊ iuſtificat̉. Dꝫ tn̄ ſuperuiuēs ſingula pctā recogitare ⁊ deteſtari. ẜm Pe.Ex predictis tribꝰ ſe. §. iiij.quit̉ quartū .ſ. pctōꝝ remiſſio. q̄ vtiqꝫ ī inſtāti fit ſic̄ infuſio gr̄e. Un̄ glo. ſuꝑ illud Act. ij. Factus ē repēte dece. ſo. tāꝙͣ adue. ſpi. vehe. dicit glo. Neſcit tarda molimina ſpūſſctī gr̄a. Hoc aūt ſic declarat Tho. vbi. sͣ. ar.vij. Tota iuſtificatio īpij originalit̓ cōſiſtit ī infuſiōegr̄e. Per eā em̄ libeꝝ arbitriū mouet̉ ⁊ culpa remittit̉.Gr̄e aūt infuſio fit ī inſtāti abſqꝫ ſucceſſiōe. Cuiꝰ rō ē.qꝛ ꝙ aliqͣ forma ſubito nō imprimat̉ ſb̓i ecto. ꝯtīgit exhͦ ꝙ ſb̓m nō ē diſpoſitū ⁊ agēs indiget tꝑe ad hͦ ꝙ ſubiectu diſponat. Un̄ videmꝰ ꝙ qꝛ diaphanū ē ſubito diſpoſitū ad recipiēdū lumē. ſubito illumīatur a corꝑelucido ī actu. Dictū ē aūt ſupra. ꝙ deꝰ ad hͦ ꝙ gratiā infundat aīe. non reqͥrit aliquā diſpoſitionē niſi quā facit. Facit autē hm̄oi diſpoſitionē gr̄e qn̄qꝫ qͥdē ſubitoqn̄qꝫ quidē paulatim ⁊ ſucceſſiue. vt dictū ē ſupra. Ꝙem̄ ages naturale nō poſſit ſubito diſponere materiā.contigit ex hͦ ꝙ aliqͣ indiſpoſitio eiꝰ que reſiſtit in materia citiꝰ diſponit̉. Cū igit̉ v̓tus diuīa ſit infinita pōtqͣntācūqꝫ materiā creatā ad formā diſponē̓. ⁊ multomagis libeꝝ arbitriū hoīs cuius motꝰ pōt eē inſtātaneus ẜm naturā. Sic igit̉ iuſtificatō īpij fit a deo ī īſtāti. Motꝰ igit̉ liberi arbitrij ī iuſtificatōe ꝯcurrēs. ē cōſenſus ad deteſtādū pctm̄ ⁊ accedēdū ad deū. qͥ qͥdē cōſēſus ſubito fit. Cōtigit aūt ꝙ p̄cedit aliqͣ deliberatō
q̄ nō ē de ſb̓a iuſtificatōis. ſꝫ via ī iuſtificatiōꝫ. ſic̄ motꝰlocal̓ ē via ad illuīationē ⁊ alteratio ad generatōꝫ. Libeꝝ etiā arbitriū ī iuſtificatōe ſil̓ deteſtat̉ pctm̄ ⁊ ꝯuertit ſe ad deū. ideo em̄ deteſtat̉ pctm̄. qꝛ ē ꝯͣ deū. ſic̄ corpꝰquod mouetur ſil̓ recedit a termīo a quo. et accedit adterminū ad quē ¶ Notādū etiā ꝙ qͣꝫuis iſta quatuorſint ſil̓ tꝑe. qm̄ fiunt ī inſtāti ordine tn̄ nature. gr̄e infuſio q̄ eſt cā oīm alioꝝ triū ē prior. ſicut cā eſt prior effectu. ⁊ hͦ ex ꝑte dei iuſtificātis. Sed ex ꝑte hoīs iuſtificati videtur prior remiſſio culpe ꝙͣ infuſio gr̄e ordine nature. Datur exemplū ī ſole. Nā ſol ꝑ ſuā lucē oꝑat̉ adremouēdū tenebras. Et ex ꝑte qͥdē ſol̓ priꝰ ē illuīare qͥremouere tenebras. Ex ꝑte aūt aeris illuīandi prius ēpurgare tenebras qͣꝫ cōſeqͥ lumē ordine nature ꝙͣuis ſimul ſint tꝑe. Et ẜm hͦ intelligitur illud Amb̓. xxxij. q.j. Cū renūciatur īprobitati ſtatī aſſiſtit̉ v̓tus. Egreſſus em̄ malicie v̓tutis oꝑatur ingreſſū. Eodēqꝫ ſtudioquo viciū excluditur innocētia copulatur.Notādū aūt ꝙ iuſtifi. §. v.catio īpij ē maximū opꝰ dei ẜm magnitudinē eiꝰ qd̓ fit⁊ ē aliquo mō miraculoſū. Ꝙtū ad primū aliqd̓ opusdr̄ magnū ex ꝑte modi agēdi. ⁊ ſic opꝰ creatōis ē maximū. ī quo ex nihilo fit aliqͥd. Scd̓o mō dr̄ opꝰ magnūꝓpt̓ magnitudinē eiꝰ qd̓ fit. ⁊ ẜm hͦ maius ē opꝰ iuſtificatōis ipij. q̄ t̓minat̉ ad bonū et̓nū diuīe ꝑticipatōnisqͣꝫ creatio celi ⁊ t̓re q̄ t̓minat̉ ad bonū nature mutabil̓Et iō cū Aug. dixiſſet. ꝙ magis ē ꝙ ex īpio fiat iuſtusꝙ creare celū ⁊ terrā. qͣi rōeꝫ aſſignās ſubdit. Telū em̄⁊ t̓ra trāſibit. Predeſtinatoꝝ aūt ſalus iuſtificatio ꝑmanebit. Sciēdū etiā ꝙ magnū qd̓ fit dr̄ aliqͥd dupl̓iUno mō abſolute. Et h̓ mō donū gl̓ie ē maiꝰ dono gr̄eiuſtificātis impiū. Et ſic etiā ſct̄oꝝ gl̓iatio ē maius qͣꝫiuſtificatio impij. Alio mō dr̄ aliqͥd magnū quātitate ꝓportōis. ſic̄ dr̄ mons paruꝰ ⁊ celū magnū. Et hͦ mōdonū gr̄o iuſtificātis impiū. ē maiꝰ ꝙͣ donū btīficantisiuſtū. qꝛ plus excedit dignitatē īpij donuꝫ gr̄e. qͥ impiꝰerat dignus pena. ꝙͣ donū gl̓ie dignitatē iuſti. qͥ ex hocip̄o ꝙ ē iuſtificatꝰ ē dignꝰ gl̓ia. vn̄ Aug. ibidē dicit. Iudicat qui pōt. Utꝝ maius ſit angelos iuſtos creare. qͥīpios iuſtificare. Terte ſi equal̓ ē vtrūqꝫ potētie. h̓ tn̄ ēmaioris miſcd̓ie. vn̄ ⁊ p̄s. Miſeratōes eius ſuꝑ oīa oꝑaeius. Et ī collecta. Deꝰ qͥ oīpotētiā tuā maxīe ꝑcēdo ⁊miſerādo manifeſtas ⁊cͣ. Et bonuꝫ gr̄e vnius ē maiꝰ q̄bonū nature vniuerſi. ¶ Qūo aūt ſit iuſtificatio miraculoſa. ſic declarat. b. Tho. vbi. sͣ. ar. x. In oꝑbꝰ miraculoſis tria pn̄t inueniri. quoꝝ vnū ē ex ꝑte potētieagētis. qꝛ .ſ. ſola diuīa v̓tute fieri pn̄t. Et hoc mō tamiuſtificatio īpij ꝙͣ creatio mūdi. et om̄e opꝰ quod a ſolodeo fieri pōt. pt̄ dici miraculoſū. Secūdo ī qͥbuſdā oꝑibus miraculoſis inuenit̉ ꝙ forma inducta ē ſupͣ naturalē potētiaꝫ tal̓ materie. Sic̄ ſuſcitatio mortui ē ſupͣnaturalē potētiā tal̓ corꝑis. Et ꝙͣtū ad hͦ iuſtificatioipij nō ē miraculoſa. qꝛ naturalit̓ aīa ē gr̄e capax. eo eīꝙ facta ē ad imaginē dei. ē capax gr̄e. Tercio mō ī oꝑibus miraculoſis inuenit̉ aliqͥd p̄ter ſolitū ⁊ ꝯſuetū ordinē cauſādi effectū. ſic̄ cū aliqͥs infirmꝰ aſſeqͥtur ſubito ſanitatē perfectā. p̄ter ſolitū curſū ſanationis q̄ fita natura vel arte. Et ꝙͣtū ad hoc iuſtificatio īpij qn̄qꝫē miraculoſa qn̄qꝫ nō. Eſt em̄ iſte coīs ⁊ cōſuetꝰ curſueiuſtificationis. vt deo mouēte interius aīam. hō ꝯu¬rtatur ad deū. Primo quidē cōuerſione imꝑfecta. ⁊ poſtea deueniat ad ꝑfectū. vn̄ dr̄ de pe. di. ij. Nemo/ epēte fit ſūmus. ſed a mīmis qͥſqꝫ inchoat vt ad ma. ora ꝑueniat. Qn̄qꝫ v̓o tāuehemēter deus aīam me uet. vtſtatī quādā iuſticie ꝑfectionē aſſequat̉. ſicut f uit ī conuerſione ſācti Pauli. adhibita etiā exteriꝰ mairaculoſaꝓſtratione. Et ideo conuerſio Pauli tanꝙͣ miraculoia in eccleſia cōmemorat̉ celebriter.¶ De merito qͥ ē effectꝰ gr̄e cooperātis. ¶ Capl̓m. vij.