¶ Capitulum.VII.

Critum hoīs apud deum eſſe non pōt. niſi ẜm p̄ſuppoſitōeꝫ diuīeI ordinatōnis. vt .ſ. id hō conſequat̉ a deo perſuā operationē quaſi mercedē. ad quod ei deus v̓tutēoperādi deputauit. mouens ſeip̄m ad agendū ꝑ libeꝝarbitriū. Pro cuius declaratione dicit Cho. prima ſecūde. q. cxiiij. ar. j. ꝙ meritū ⁊ merces ad idē referūtur.Id em̄ merces dr̄ quod alicui recompēſat̉ ꝓ p̄cio oꝑisſui vl̓ laboris. qͣi quoddā p̄ciū ipſius. Un̄ ſicut reddere iuſtū preciū ꝓ re accepta ab aliquo. e actus iuſticie.ita recōpēſare etiā mercedē laboris vel oꝑis alicuius.ē actus iuſticie. Iuſticia autē ē quedaꝫ equalitas. Etideo iuſticia ſimplex ē inter eos inter quos eſt eqͣlitasſimpl̓r. Sed int̓ eos int̓ quos nō eſt ſimpl̓r equalitas.non ē etiā ſimpl̓r iuſticia. ſed ẜm qͥd i. qͥdā modꝰ iuſticie pōt eſſe. Sicut inter patrē ⁊ filiū vl̓ inter dn̄m ⁊ ſeruū non eſt iuſtum ſimpl̓r. ſed quidā modus iuſticie ꝓpter inequalē diſtantiā eoꝝ. In his gͦ in quibꝰ eſt ſimpliciter ratio iuſti. ē ⁊ ſimpl̓r ratio mercedis ⁊ meriti.Sed ī his in quibꝰ non ē ſimpl̓r ratio iuſti ſed ẜm qͥd.vt contingit inter equale multū. vt inter patrē ⁊ filium. ibi non eſt ſimpl̓r rō meriti ⁊ mercedis. ſed ẜm aliquē modū. inꝙͣtum .ſ. ibi ſeruat̉ rō iuſticie aliquo mōetſi non ꝑfecte. Et ſic aliqͥd dr̄ mereri filius a pr̄e. ⁊ ſeruus a dn̄o. Manifeſtū eſt autē ꝙ inter deū ⁊ hominē ēmaxima inequalitas. qꝛ ī infinitū diſtāt. ⁊ totū quodē homīs bonū: ē a deo. Un̄ non pōt eē iuſticia hoīs addeū ex ſuis oꝑbꝰ ẜm abſolutā equalitatē. ſꝫ ẜm ꝓportionē quādā. inqͣtū .ſ. qͥlibet oꝑat̉ ẜm modū ſuū. Hodꝰaūt ⁊ mēſura ꝟtutꝭ hūane ē a deo ī hoīe. Et vt dictū ēmeritū hoīs apud deū eſſe nō pōt. niſi ẜm p̄ſuppoſitionē diuīe ordinationis. Et ex hoc ſeqͥtur ꝙ deus ex oꝑibus nr̄is non efficit̉ ſimpl̓r debitor nobis ſed ſibip̄i. inqͣꝫtū debituꝫ eſt vt ſua ordinatio impleat̉. Ordinauitem̄ ꝙ hō faciēdo bona oꝑa ꝑ libeꝝ arbitriuꝫ. motū tn̄per gr̄aꝫ ſuā conſequat̉ vitā eternā. Cum em̄ coronatmeriaa nr̄a. remunerat munera ſua. qꝛ .ſ. ipſe dedit vtutem operādi gratis.De merito igit hūano. §. j.ſciendū pͥmo. ꝙ ſine gr̄a mereri nullo mō hō pt̄ vitā et̓nā ī innocētia cōſtitutus. Natio ē ẜm Tho. pͥma ſcd̓eq. cxiiij. ar. ij. qꝛ ex inſtitutione diuine ꝓuidētie ē vt nihil agat vltra v̓tutē ſuā. Sed vita et̓na ē quoddā bonū excedēs ꝓportionē nature create. ⁊ excedit cognitionē ⁊ deſideriū eius. ẜm illud. j. Coꝝ. ij. Aculus nō vidit nec auris audiuit. nec ī cor hoīs aſcēdit q̄ p̄parauitdeus diligētibꝰ ſe. Et inde ē ꝙ nulla natura creata eſtſufficiēs principiū actꝰ meritorij vite eterne. niſi addatur aliqͥd diuinū ſuꝑnaturale quod gr̄a dr̄. Sꝫ ſi in homīe addat̉ pctm̄ vt ꝯtingat ī oībꝰ natura viciata ī adāſaltim ꝑ originale. nō pōt qͥs mereri ſeu actū meritorium agere. niſi priꝰ excludat̉ pctm̄ quod fit ꝑ gr̄aꝫ. Adhͦ pōt facere qd̓ ait Greg. diſ. xl. Quelibꝫ occulta locaaīam ſine gr̄a ſaluare non pn̄t. Nā ⁊ loth ī ciuitate inter peſſimos ſodomitas iuſtꝰ fuit ī mōte peccauit .ſ. cūfiliabꝰ. Sꝫ qͥd iſta dicimꝰ cū maiora nouerimꝰ. Quidiocūdiꝰ celo. qͥd ſecuriꝰ ꝑadiſo. ⁊ tn̄ adā peccādo de ꝑadiſo expulſus ē. angelꝰ de celo eiectꝰ. ſꝫ poſtea eū ꝑ peccatū amiſit ¶ In gr̄a aūt ꝯſtitutꝰ meret̉ ꝑ oꝑa ſua bona vitā eternā ex ꝯdigno ex parte gr̄e. Ex congruo exparte liberi arbitrij. Pro cuiꝰ declaratōe dicit Tho. pͥma ſcd̓e vbi. sͣ. ar. iij. Opus meritoriū pōt dupl̓r conſiderari. Uno mō ẜm ꝙ ꝓcedit ex libero arbitrio. Aliomō ẜm ꝙ ꝓcedit ex gr̄a ſpūſ ſct̄i. Si gͦ conſideretur ẜmſb̓am oꝑis. vt ẜm ꝙ ꝓcedit ex libero arbitrio ſic nō pōtibi eē ꝯdignitas ꝓpt̓ maximā īequalitatē. Et ẜm hocdicebat apl̓s. Nō ſunt ꝯdigne paſſiones huiꝰ tꝑis adfuturā gl̓iaꝫ .ſ. qͣꝫtū ad ſb̓am oꝑis. Sed ē ibi ꝯgruitasꝓt̓ quādā equalitatē ꝓportōis. Congruū em̄ videt̉ vt

operāti ẜm ſuā v̓tutē. deꝰ ẜm excellētiā ſue v̓tutis recōpēſet. Si aūt loquamur de oꝑe meritorio. ẜm ꝙ ꝓcedit ex gr̄a ſpūſſācti. ſic ē meritoriū ex ꝯdigno. Sic em̄valor meriti attēdit̉ ẜm v̓tutē ſpūſſctī mouētis nos īvitā eternā. ẜm illud Io. iiij. Fiet in eo fons aque ſalientis ī vitā eternā. Attēdit̉ etiā p̄ciū operis ẜm dignitatē gr̄e ꝑ quā hō conſors factus diuīe nature adoptatur ī filiū dei. Cui debet̉ hereditas ex ip̄o iure adoptionis. ẜm illud ad Ro. viij. Si filij ⁊ hēdes. Un̄ gratiaſpūſſctī. et ſi nō ſit ſil̓is gl̓ie ī actu ē tn̄ ſil̓is ī v̓tute. ſicut⁊ ſemē arboris ī quo ē virtus ad totā arborē. Notandū etiā ẜm Tho. vbi. sͣ. arti. v. ꝙ nemo pōt ſibi mereriprimā gr̄aꝫ. tū qꝛ omne meritū repugnat gr̄e. .j. q. j. aitLeo papa. Gr̄a ſi nō gratis dat̉ gr̄a non ē. tū qꝛ vt dictū ē. excedit ꝓportionē nature. tu etiā qꝛ an̄ gr̄aꝫ in ſtatu pctī hō hēt impedimētū ꝓmerēdi gr̄aꝫ .ſ. ip̄m pctm̄Retractauit aūt an̄ qd̓ aliqn̄ dixerat .ſ. fidē eſſe ex nob̓a deo. ⁊ ſic ꝯſequit̉ primā gr̄aꝫ. Un̄ nō pōt eē meritorius prime gr̄e. Cū igit̉ dr̄ ꝙ ꝑ fidē iuſtificat̉ hō. non ſicē intelligēdū ꝙ fides mereatur iuſtificationē .ſ. credēdo. Sed dū iuſtificatur hō credit. eo ꝙ motus fidei requiritur ad iuſtificationē vt dictū ē. Et ꝙ dr̄ deꝰ daregratiā nō niſi dignis. nō ita intelligendū ē ꝙ priꝰ ipſifuerint digni. ſed deus fecit eos dignos.Sciēduꝫ etiā ſm tho.. §. ij.vbi. sͣ. ar. vj. ꝙ nullus pōt alteri mereri primā gr̄aꝫ exꝯdigno niſi xp̄s. Rō ē. qꝛ vnuſqͥſqꝫ nr̄m mouet̉ a deo ꝑdonū gr̄e. vt ip̄e ad vitā eternā ꝑueniat. Et ideo meritū ꝯdigni vltra iſtā motionē non ſe extēdit. Sꝫ aīa xp̄imota ē a deo ꝑ gr̄am. non ſolū vt ipſe ꝑueniret ad vitāeternā. ſed etiā vt alios induceret in gloriā. inqͣꝫtum ēcaput ⁊ auctor ſalutis. ẜm illud Heb̓. Qui multos filios ī gloria adduxerat ⁊cͣ. Sed merito ꝯgrue pōt quismereri alteri primā gr̄aꝫ. Quia em̄ homo ī gratia cōſtitutus adimplet voluntatē dei. congruū ē ẜm amicicie ꝓportionē. vt deus impleat voluntatē eius ī ſaluatione alterius. Licet poſſit hr̄e qn̄qꝫ impedimentū exparte illiꝰ cuiꝰ purificationē deſiderat. Et ſic intelligitur illa aucͣtas Hiere. xvj. Si ſteterit Moyſes ⁊ ſamuel corā me. nō ē aīa mea ad ppl̓m iſtū. Erat em̄ impedimentū ex parte illoꝝ de populo.Gr̄a eſt prīcipiuꝫ me. §. iij.riti principaliꝰ ꝑ charitatē ꝙͣ ꝑ alˡas virtutes. Undexp̄s dixit Io. xiiij. Si quis diligit me diliget̉ a patremeo. ⁊ ego diligā eū. ⁊ manifeſtabo ei meip̄m. quod ꝑtinet ad vitā eternā .ſ. manifeſtatio dei. Pro cuiꝰ declaratione dicit Tho. vbi. sͣ. ar. iiij. ꝙ hūanus actꝰ habetrationē merēdi ex duobꝰ vt dictū eſt. Primo ⁊ principaliter ex diuina ordinatione. ẜm ꝙ actꝰ dr meritorieē illiꝰ boni. ad quod hō diuinitꝰ ordinat̉. Scd̓o v̓o exꝑte liberi arbitrij inqͣꝫtū hō hēt p̄ ceteris creaturis vtꝑ ſe agat volūtarie agēs. Et ꝙͣtū ad vtrūqꝫ principalitas meriti penes charitatē ꝯſiſtit. Primo em̄ ꝯſiderādū ꝙ vita eterna ī dei fruitione conſiſtit. Motꝰ aūt humane mētis ad fruitionē diuini boni ē ꝓpriꝰ actꝰ charitatis ꝑ quē oēs actus aliaꝝ v̓tutū ordinant̉ ī hūc finē. ẜm ꝙ alie virtutes imꝑant̉ a charitate. Sil̓r manifeſtū ē. ꝙ id quod ex amore facimꝰ. maxime volūtariefacimus. Un̄ etiā ẜm ꝙ ad rationē meriti reqͥritur ꝙſit volūtariū. principalit̓ meritū charitati attribuit̉.¶ Sciēdū etiā ꝙ nullꝰ pōt ſibi mereri reꝑationē poſtlapſū. nec merito ꝯdigni nec merito ꝯgrui. Herito qͥdē ꝯdigni hͦ n̄ pt̄ ſibi mereri. qꝛ rō huiꝰ meriti pēdet exmotōe diuine gr̄e. q̄ maxīe intrūpit̉ ꝑ ſeq̄ns pctm̄. Meritū etiā ꝯgrui quo qͥs meret̉ alteri pnīam impedit̉ necōſequat̉ effectū ī eo cui qͥs meret̉. Multo gͦ magis impeditur talis meriti efficacia ꝓpter impedimētū qd̓ ēetiā in eo qui meret̉. et in eo cui meretur. Utrunqꝫ em̄hoc in vna perſonaꝫ concurrit. Unde ſimpl̓r hō poſt