¶ Titulus.IX.

Quātū adquītū ſcꝫᵐ. §. iiij.ꝙ hō non pt̄ ſe p̄ꝑare ad gr̄aꝫ ꝑ ſeip̄m. on̄ditur ꝑ illudquod dr̄ Io. vj. Nemo pōt venire ad me. niſi pr̄ qͥ miſit me traxerit eū. hoc aūt ſic declarat Tho. pͥma ſcd̓eq. cix. ar. vj. Duplex ē p̄paratio volūtatis humane adbonū. Una qͣ p̄parat̉ ad bonū oꝑandū meritorium ⁊fruendū deo. Et tal̓ p̄paratio volūtatis nō poteſt eſſeſine habituali dono gr̄e. quod ſit principiū boni oꝑiemeritorij. Alio mō pōt intelligi p̄paratio voluntatishumane ad ꝯſequendū ip̄m donū habitualis gr̄e. Adhͦ aūt ꝙ ſe p̄paret volūtas ad ſuſceptioneꝫ huius donihabitualis gr̄e nō oportꝫ p̄ſupponere aliquod aliuddonū hītuale ī aīa. qꝛ ſic ꝓcederet̉ ī infinitū. Sꝫ oportet p̄ſupponere aliquod auxiliū dei gratuitū mouētisinterius aīaꝫ ſeu inſpirātis bonū ꝓpoſitū. His igiturduobꝰ modis indigemus diuino auxilio ad bn̄ operādū. ¶ Ꝙ aūt indigeamus auxilio dei mouētis animāon̄dū ex hͦ. ꝙ cū deus ſit primū mouēs ſimpl̓r ex eiꝰ motione ē. ꝙ oīa ī ipſā cōuertant̉ ẜm cōem intētōꝫ boni.ꝑ quā intēdit vnūquodqꝫ aſſimilari deo ẜm modū ſuum. Un̄ Diony. dicit in li. de di. no. ꝙ deꝰ cōuertit oīaad ſeipſum. Sed hoīes iuſtos ꝯuertit ad ſeipſū ſic̄ ſpecialē finem quē intendūt. ⁊ cui cupiūt adherere vt bono ꝓprio. ẜm illud p̄s. Mihi autē adherere deo bonuꝫeſt. Et ideo ꝙ hō conuertatur ad deū. hoc nō pōt eē niſi deo cōuertēte ip̄m ad ſe. hoc aūt ē p̄parare ſe ad gratiā quaſi ad deū conuerti ſicut ille qͥ habet oculū auerſum a lumine ſolis. ꝑ hoc ſe p̄parat ad recipēdū lumēſolis. ꝙ oculos ſuos conuertit verſus ſolē. Un̄ patꝫ ꝙnō poteſt ſe p̄parare ad lumen gratie recipiendū. niſiꝑ auxiliū gr̄e interius mouētis. Nec ē contra quod dicitur Zacha .j. Cōuertimī ad me et ego conuertar advos. Cōuerti nō eſt aliud qͣꝫ ſe ad gratiā p̄parare. Un̄videt̉ ꝙ ꝑ ſe pōt p̄parare ſe. Al̓s qūo imꝑaret̉ qd̓ noneēt in eius ptāte. Nā ꝯuerſio hoīs ad deū fit ꝑ liberuꝫarbitriū. Et ẜm hͦ homī p̄cipitur ꝙ ſe ad deū ꝯuertatSed libeꝝ arbitriū ad deū ꝯuerti non pōt niſi deo adip̄m cōuertēte illū ẜm illud Hiere. xxxj. Conuerte medn̄e ⁊ conuertar. qꝛ tu es dn̄s deꝰ meꝰ. Un̄ cū dr̄ hō facere quod ī ſe ē ī p̄parādo ſe ad gratiā. dr̄ hoc eſſe ī ptāte homīs ẜm ꝙ eſt motus a deo.Quātū ad ſextū ſcꝫ ꝙ. §. v.conſecutus iā gr̄am habituale donū adhuc indiget auxilio gr̄e. ꝓut importat motionē interiorē dei ad bonūQd̓ ſic declarat Tho. prima ſcd̓e. q. cix. arti. ix. Hō adrecte viuenduꝫ indiget dupl̓r auxilio dei. Uno mō ꝙͣtū ad donū habituale ꝑ quod ſanat̉ natura hūana corrupta ꝑ pctm̄. ⁊ ſanata eleuetur ad faciēdū oꝑa vitelet̉ne meritoria. que excedūt ꝓportioneꝫ nature humaneAlio mō indiget auxilio gre. vt moueatur ad agendūꝘͣtū igr̄ ad primū auxiliū homo in gr̄a exn̄s. nō indiget alio auxilio .ſ. gr̄e habitualis quaſi alio habitu infuſo. Sed ꝙͣtum ad ſecundū auxiliuꝫ. vt .ſ. moueatur adeo ad recte agēdū. ſic iā habens habituale donū gratie. adhuc indiget tali auxilio. Et hoc ꝓpter duo. Primo ratione generali ꝓpter hoc. qꝛ nulla res creata poteſt in quēcunqꝫ actū ꝓdire niſi virtute motōis diuīe.Secūdo ratione ſpeciali ꝓpter conditionē hūane nature corrupte. q̄ licet ꝑ gr̄am ſanetur ꝙͣtū ad mentē. remanet tn̄ ī ea corruptio ⁊ imꝑfectio qͣꝫtū ad carnē perquā ſeruit legi peccati. vt dr̄ ad Ro. vij. Remanet etiam quedā ignorantie obſcuritas ī intellectu. ẜm quādr̄ ad Ro. viij. Quid oremus ſicut oportet neſcimꝰ. ꝓpter varios em̄ reꝝ euentus. Et qꝛ etiā noſipſos nō ꝑfecte cognoſcimus. non poſſumus ad plenū ſcire quodnobis expediat. Et ideo neceſſe ē nobis. vt a deo dirigamur ⁊ protegamur qui om̄ia nouit. ⁊ omnia poteſt.Et propter hoc etiam renatis in filios dei per gratiam: conuenit dicere. Et ne nos inducas in temptatio

nem. Et fiat volnutas tua ſicut in celo ⁊ in terra ⁊cͣ.que ꝯtinentur ī or̄one dn̄ica ad hoc pertinētia. nec exhoc ꝙ poſt gratiā habituale donū acceptū indigeamꝰauxilio dei nos mouētis ad bonū. poteſt cōcludi ꝙ tale habituale donū ſit inuacuū vel imꝑfecta gr̄a. qꝛ etiam ī ſtatu gl̓ie qn̄ erit gr̄a conſūmata. hō diuino auxilio indigebit. ⁊ ꝙͣtum ad hoc etiā imꝑfecta gr̄a hͦ oſtēdit. inqͣꝫtum hoīem non totaliter ſanat.Quātū ad ſeptimūᵐ. §. vj.ſcꝫ ꝙ ī gr̄a conſtitutꝰ indiget auxilio gr̄e. non qͥdeꝫ ꝓutē donū hītuale ip̄a gr̄a. ſꝫ ꝓut eſt auxiliū dei ꝓteges hominē. Qd̓ Tho. de clarat ſic prima ſcd̓e. q. cix. ar. x. ꝑſeuerātia tripl̓r dr̄. Uno mō ꝓut ſignat habitū mētisꝑ quē hō firmit̓ ſtat. ne moueat̉ ab eo quod ē ẜm veritatē ꝑ triſticias irruētes. Scd̓o mō pōt dici ꝑſeuerantia habitus qͥdā ẜm quē hō habet ꝓpoſitū ꝑſeuerādiin bono vſqꝫ in finē. Et vtroqꝫ iſtoꝝ modoꝝ ſemꝑ ꝑſeuerātia ſimul cū gr̄a infūditur. ſicut ⁊ cetere virtutesTercio mō dr̄ perſeuerātia quedā bonitatis vſqꝫ ad finē vite. Et ad talē perſeuerantiā habendā hō in gr̄aconſtitutus nō indiget aliqua habituali gr̄a. ſed diuino auxilio ip̄m ꝓtegēte ⁊ dirigēte ꝯtra tēptationū impulſus. Et ideo poſtꝙͣ aliqͥs ē iuſtificatus ꝑ gr̄am. neceſſe hꝫ petere p̄dicte ꝑſeuerātie donū. vt .ſ. cuſtodiat̉ amalo vſqꝫ ad finē vite. Multis em̄ datur gr̄a quibꝰ nōdatur ꝑſeuerare in gratia.Quātū ad octauum. §. vij.ſcꝫ ꝙ ſine habituali dono gr̄e poſſumꝰ multa intellige̓.Sed nō ſine auxilio dei mouētis intellectū. Quod ſicdeclarat Tho. prima ſcd̓e. q. cix. ar. j. Sicut om̄s motꝰcorꝑales reducūt̉ ī motū celeſtis corꝑis ſic̄ ī primū mouēs corꝑale ita oēs motus tā corꝑales qͣꝫ ſpūales reducūt̉ ī pͥmū mouēs ſimpl̓r qd̓ ē deꝰ. Et iō qͣntūcūqꝫ aliqͣnatura corꝑal̓ vl̓ ſpūal̓ ponat̉ ꝑfecta. nō pōt ī ſuū actūꝓcedere niſi moueat̉ a deo. q̄ qͥdē motio ē ẜm ſue ꝓuidētie rōem. nō ẜm ncc̄itatē nature. ſic̄ motio corꝑis caleſtis. Nō ſolū aūt a deo ē oīs motio ſic̄ a primo mouēte. ſꝫ ab ip̄o etiā oīs formal̓ ꝑfectio ſic̄ a primo actu. ſicigr̄ actio intellectꝰ ⁊ cuiuſcūqꝫ entis creati dependet adeo dupl̓r. Uno mō inqͣtū hꝫ formā ꝑ quaꝫ agit. Aliomō inqͣtū ab ipſo mouet̉ ad agēdū. Unaq̄qꝫ autē forma indita rebꝰ creatis. a deo habet efficaciaꝫ reſpectucuiuſdā effectꝰ determīati ī quē pōt ẜm ſuā ꝓprietatē.Ultra aūt n̄ pōt niſi ꝑ aliquā aliā formā ſuꝑadditaꝫ.Sic̄ a qͣ nō pt̄ calefacere niſi calefacta ab igne. Sic igr̄intellectus humanꝰ hꝫ aliquā formā .ſ. ip̄m intelligibile lumē. quod ē de ſe ſufficiens ad q̄dā intelligibiliacogͦſcenda. ad ea .ſ. ī quoꝝ noticiā ꝑ ſenſibilia poſſumꝰdeuenire. Altiora v̓o intelligibilia intellectꝰ hūanꝰ cognoſcere nō pōt. niſi fortiori lumīe gr̄e vl̓ ꝓph̓ie quoddr̄ lumē gr̄e inqͣꝫtū ē nature ſuꝑadditū. Sic gͦ dicēdūꝙ ad cognitione cuiuſlibet veri indiget hō auxilio diuino. vt .ſ. intellectus a deo moueat̉ ad ſuū actū. Nōaūt indiget ad cognoſcendū veritatē ī om̄ibꝰ. noua illuſtratōe ſuꝑaddita naturali illuſtratōi. ſed ī qͥbuſdāq̄ excedūt naturalē cognitōꝫ. ⁊ tn̄ qn̄qꝫ deꝰ ꝑ ſuā gr̄ammiraculoſe īſtruit aliquos de his. q̄ ꝑ naturalē cognitionē hr̄i n̄ pn̄t. ſic̄ ⁊ qn̄qꝫ facit miracl̓oſe q̄dā q̄ natura facere nō pōt. Cū autē dr̄ ꝙ oē veꝝ a quocūqꝫ dicatur eſt a ſpūſancto ẜm Ambro. Intelligendū ē hͦ ẜmTho. ꝙ ē a ſpūſctō ſicut ab infundēte naturale lumē⁊ mouēte ad intelligendū ⁊ loquendū veritatē. nō aūtſicut in habitāte ꝑ gratiā gratū facientē. vel ſicut largiente habituale donū gr̄e. ſuꝑadditū naturali lumī.Demū qͣꝫtū advoº. §. viij.lēdū vel faciendū bonum aliter indiget homo gratiain ſtatu nature corrupte. Aliter indiguit in ſtatu nature integre. Nam in ſtatu nature integre indiget hō