¶ Titulus.VIII.

fidei. ẜm ꝙ intellectus determinat̉ a voluntate attendendū in deū. Et ſic credere in deū. eſt credēdo tendere in eum. Sicut em̄ amare deū eſt ſimpl̓r actus charitatis. ita amādo credere eſt actꝰ fidei. ꝑ charitatē mote ad actum ſuū. ẜm beatū Tho. ſcd̓a fcd̓e. q. ij. arti. ij.Unde Gratianꝰ de peni. di. ij. §. cū ergo dicit. In xp̄mcredit qͥ charitatē hꝫ. In xp̄m quippe credere. ē amando in ip̄m tendere. Hec eſt fides q̄ ꝑ dilectionē oꝑaturvt diffinit apl̓us. Et ſic credere deū eſt ſicut materialeobiectū intellectꝰ .ſ. credere. ꝙ deus ſit ⁊ hmōi. Credere deo eſt ſicut formale obiectū qd̓ eſt veritas pͥma. Etſic credere deo eſt credē vera eſſe q̄ deus dicit. eo ꝙ ipſedicit. Credere in deū eſt credere ꝑ amorē pͥme veritati⁊ credēdo amare eū ſuꝑ omnia. Et credere deo vt veritas .ſ. quia vera q̄ dicit deus. Credere deū. vt virtuoſitas ſeu potētia .ſ. eſſe omnipotentē creatorē. In deumvt bonitas .i. in eius bonitatē tendere. guſtādo ꝑ amorem Raynerius.De actu exteriori.§. ij.fidei qui dr̄ cōfeſſio. Nota ẜm bea. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q.iij. ꝙ eſt triplex cōfeſſio. Prima eſt peccatoꝝ. de qͣ Iacobi. v. Confitemini alterutrū pctā veſtra. Et hec eſtactus pn̄ie ſeu ꝑs ſacramēti. Scd̓a eſt ꝯfeſſio diuinoꝝp̄conioꝝ de qua pͣs. Confitemini dn̄o qm̄ bonꝰ. ⁊ hec ēactꝰ latrie ſeu ꝟtutis religionis. Tercia eſt cōfeſſio articuloꝝ fidei. ad Roma. x. Ore autē cōfeſſio fit ad ſalutē. ⁊ hec eſt actus fidei. Hic autē actus .ſ. publica cōfeſſio eoꝝ q̄ ſunt fidei. nō eſt vbiqꝫ ⁊ ſemꝑ de neceſſitate ſalutis. ſꝫ pro loco ⁊ tēpore. Et de hoc habes in ſcd̓aꝑte. Ad hoc autē vt talis cōfeſſio fidei ſit ad ſalutemvalens. oportet ꝙ cōfiteat̉ quis fidē in recta cōuerſatione fideliū. Un̄ Hiero. Quotienſcunqꝫ vincimur vicijs atqꝫ peccatis. totiens deū negamꝰ. Et econtrarioQuotiēs aliquid boni agimꝰ deum confitemur. Neceſt arbitrandū illos tm̄ in die iudicij a dei filio denegādos. qͥ in martyrio xp̄m negauerunt. ſꝫ illos oēs quoꝝopere vel ſermone vel cogitatione xp̄s negat̉. vel confeſſione nō confitet̉. xj. q. iij. eſtimāt. ¶ Eſt aūt neceſſaria talis cōfeſſio ꝓpter qͣtuor. Primo vt deus honorificetur. Scd̓o vt fides defendat̉. Tercio vt ꝓximus edificetur. Quarto vt infidelis confundat̉. de quibꝰ vidivbi ſupͣ. d̓ tercio actu fidei .ſ. ſuſceptio martyrij. habesſupͣ ti. iij. de fortitudine.De merito credēdi. .§. iij.Nota ꝙ credere eſt laudabile ⁊ meritoriū tripliciterꝓbatur ſcꝫ rōne. ſimilitudine. ⁊ auctoritate. Nationequidē ſic ꝓbatur. Omnis actus qui ſubijcit̉ libero arbitrio moto a deo ꝑ gratiā. ⁊ relatus in deū. eſt meritorius. Sed credere eſt actus intellectꝰ aſſentientis veritati diuine. ex imperio voluntatis mote a deo ꝑ gratiam. ⁊ ſic ſubiacet libero arbitrio in ordine ad deū. gͦactus fidei eſt meritorius Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. ij. Itē ſicꝓbatur. Omnis actus v̓tutis eſt laudabilis ⁊ meritorius. Sꝫ credere eſt actꝰ fidei que eſt v̓tus: gͦ meritoriꝰ¶ Similitudine ꝓbatur ſic. Sicut cōſideratio actualis ſcientie eſt meritoriū. tum ratione libertatis arbitrij quia in poteſtate hominis eſt cōſiderare ⁊ nō cōſiderare. tū rōne finis ex ꝑte charitatis. vt conſideratioſcientie referat̉ ad honorē dei. vel ad vtilitateꝫ ꝓximiin quo caſu vterqꝫ eſt meritorius. qͣꝫuis in ipſa ſcientianō ſit meritū. qꝛ intellectus captiuat̉ ad aſſentiendūveritati. nec remanet voluntas libera ad aſſentiendūSic in ꝓpoſito. Cū circa ea q̄ ſunt fidei. nō cogatur intellectus ad aſſentiendū. qꝛ nō clare videt. ſicut ꝑ ſciētiam remanet voluntas libera ad aſſentiendū. vel nōaſſentiendū fidei. Et ideo aſſentiēdo ꝓpter deū meret̉Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. ij. Auguſtinꝰ autē ſuꝑ Iohānē idēphat ſub ſimilitudine radicis dicēs. Sicut in radicearborꝭ nulla prorſus apparet pulcritudo. ⁊ tn̄ quicqͥd

eſt in arbore pulcritudinis vel fructꝰ ex illa procedit.Sic ex fidei humilitate. quicqͥd meriti quicqͥd beatitudinis anima ſuſceptura eſt ex fidei fundamēto procedit. ¶ Tercio auctoritate ꝓbatur ſic. xp̄s dixit Ioh̓.xx. Beati qui nō viderūt ⁊ crediderūt. Sed p̄miū nondebet̉ niſi merito. Beatitudo vero eſt vltimū ⁊ ꝑfectūpremiū. gͦ ⁊cͣ. ¶ Ad p̄dictoꝝ maiorē euidentiam notaquinqꝫ. Primū eſt ꝙ ratio humana ad ea q̄ ſunt fideipoteſt ſe habere ad voluntateꝫ credentis dupl̓r. Unomō antecedent̓. puta cū quis nō vult credere. vel nonhabet promptā voluntatē ad credendū. niſi rōne humana induceret̉. Et tunc rō humana diminuit meritum. Et in hͦ caſu intelligēda eſt auctoritas GregorijFides nō hꝫ meritū ⁊cͣ. Scd̓o mō rō humana ſe habetad voluntatē credētis conſequēter: puta cū homo hꝫpromptā voluntatē ad credendū. etiā ſine rōne. Et exhoc ꝙ diligit veritatē creditā ſuꝑ ea cogitat. ⁊ amplectitur. ſi quas rōnes ad hoc inuenire pōt. tūc humanarō non excludit meritū fidei. ſꝫ eſt ſignū maioris meriti Tho. ſcd̓a ſcd̓e. ¶ Scd̓o notandū ꝙ ea q̄ ſunt fide⁊ ſi ſupͣ rōnē ſint. non tn̄ cōtra rōnē. Et ideo querē eaq̄ ſunt ſupͣ rōnē. nō eſt vituperabile ſꝫ laudabile. quiahomo debet ſe ad diuina dirige quātū poteſt vt dicitph̓us. x. ethicoꝝ Tho. in. iij. ſenten. Quādo tn̄ intelligendū eſt. cū quis querit hmōi timorate et moderate.vt dicit Auguſtinꝰ. ⁊ nō ſupͣ capacitatē ſuā. iuxͣ illud.Altiora te ne queſieris Ecc̄i. iij. ¶ Tercio nota ꝙ rōnaturalis in his q̄ ſunt fidei pōt induci. vel cū fide velcōtra fidē. Et illa quidē rō que ẜm fidē inducit̉ poteſtaugere meritū inqͣtū facit voluntatē magis promptāad credendū. Rō autē inducta cōtra fide ad difficultatem actū addit. ⁊ ꝑ cōſequēs auget meritū. Un̄ manente eadē voluntate credēdi. magis meret̉ ille qͥ credit illud ad qd̓ videt multas rōnes in cōtrariū. ꝙ quieas nō videt. ſicut qͥ temptat̉ vehemētius de luxuriavel alio vicio. ſi reſiſtat ęquali voluntate magis meretur Tho. in. iij. ſentē. ¶ Quarto nota ꝙ magis meret̉ille qͥ credit ſine rōne vel ſuaſione. ꝙͣ ille qui ſuaſionemvel rōnē querit. manēte eadē voluntate credēdi. Qd̓ſic probat̉. Sicut affectus rōnalis debet ſumme bonitati dignū amorē. ita intellectꝰ ſumme veritati dignācredulitatē. Sicut ergo nō eſt digna dilectio ad deumqua diligitur eius bonitas ſolū propter vtilitateꝫ. itaeadē rōne nō eſt digna deo credulitas. qua aſſentit̉ prime veritati. ſolū ꝓpter rationis ꝓbationem vel ſuaſionem. Iteꝫ ſicut aliud eſt diligere ipſum ſine meritis exſola virtute ⁊ gratia diligentis. ſic aliud eſt credere exꝓbabilitate vel euidētia ipſius credibilis. aliud ex virtute credentis qd̓ eſt maioris meriti. ¶ Quinto notaꝙ credere alicui ſubito ſine deliberatione ⁊ ſine inſpiratione ⁊ ſine motione ſufficiēti. eſt leuitas mētis. Un̄dicit̉ Eccleſiaſtici. xix. Qui cito credit leuis eſt. corde. Credere v̓o alicui cū diſcretione vel ſpiratione. vl̓motiuo ſufficiēti. non eſt leuitas cordis. ſicut facit illequi credit ea que ſunt fidei. Talis em̄ habet ſufficiēsmotiuū ad credendū. Inducit̉ em̄ auctoritate diuinedoctrine miracul̓ ꝯfirmate. ⁊ amplius interiori inſtinctu dei illuminātis. Et ideo talis nō leuit̓ credit vt dicit bea. Tho. in pͥmo ꝯͣ gentiles. Et ſcd̓a ſcd̓e. nec fideimeritū tollit Raynerius.De magnitudine .§. iiij.⁊ augmēto fidei. ex eo ꝙ dixit xp̄us chananee Matheixv. O mulier magna eſt fides tua. Et centurioni Mathei. viij. Non inueni tantā fidem in iſrahel. ⁊ apoſtoli dn̄i. Adauge nobis fidem. Sciendū igitur ꝙ ex ꝑteobiecti formalit̓. fides non variatur nec augetur necminuitur. quia obiectum fidei cum ſit veritas primaque deus eſt. et hec non variatur nec augetur. ſic necfides. Sed conſiderando fidem ex parte ſubiecti inquo eſt: ſic fides tum ex parte fidelium: tum ex parte