¶ Titulus.VIII.

eſt veritas prima. ſupͣ omnē naturalē cognitionē creature exiſtens. Et ꝙͣtū ad hoc fides eſt in omnibꝰ cōmuniter habentibꝰ cognitionē de deo. beatitudine nondūadepta. ⁊ in angelis ante cōfirmationē. Materiale eſtid qd̓ ꝓponit̉ credendū q̄ ſunt multa. qꝛ oēs articuli ⁊que ſequuntur ex illis. Et hoꝝ quedā ſunt credita abvno q̄ ſunt ſcita ab alio etiā in pn̄ti. Ut ꝙ deus ſit vnꝰ⁊ ſumme bonꝰ. ⁊ creator omniū reꝝ ⁊ hmōi. Et ꝙͣtumad iſta dici pōt. ꝙ angelus ante cōfirmationē ⁊ homoante peccatum. quo ad quedā myſteria de diuinis. habuit viſionē nō fidē. de quibꝰ nos habemꝰ fidē. Et ẜmiſtū modū pōt ſaluari opinio dicentiū. ꝙ nō habuer̄tfidē ꝓpter manifeſtā contēplationē quā habebant dediuinis. In demonibꝰ qͦꝫ eſt fides. Iuxta illud Iacob̓.ij. Demones credūt ⁊ contremiſcūt. Habēt autē fidemex hoc ꝙ intellectꝰ eoꝝ conuincit̉ ad hoc ꝙ iudicet eſſecredendū his q̄ dicunt̉ de deo. licet non cōicant̉ ꝑ euidentiā rei. ſicut nūc ſi aliqͥs ꝓpheta ꝓnunciaret in noīedn̄i aliquid futurū. ⁊ adhiberet ſignū mortuū ſuſcitādo. ⁊ hoc ſigno vinceret intellectū vidētis. vt cognoſceret manifeſte hec a deo dici qui non mentit̉. licet illudfutuꝝ qd̓ p̄dicat̉ in ſe euidēs nō eſſet. vnde rō fidei nōtolleret̉ in eo. Sic demones videntes multa manifeſtaiudicia ꝑ miracula vera. ⁊ alios modos ex quibꝰ percipiunt doctrinā eccleſie eſſe a deo. qͣꝫuis ipſi ipſas res qͣsdocet eccleſia nō videāt. puta. deū eſſe trinū ⁊ vnum ethmōi. ex hoc em̄ credere nō merent̉. qꝛ credere eſt meritorium inqͣtū voluntas monet intellectū ad aſſentiendū credibilibꝰ ex ordine. qꝛ ſcꝫ vult deo ſubijci in his q̄iubet credi. etiā ſi clare nō videat illa miracula. Seddemones nō ſponte credūt ſꝫ coacti ſignis. ⁊ ex ꝑſpicacitate. intellectꝰ naturalis. ⁊ hoc eis diſplicet ꝙ ſignaſint ita euidētia ꝙ cogant̉ credere. ¶ In hereticis qͥdiſcredunt in vno articulo. licet in alijs nō errent. nōeſt fides nec formata nec informis. huiꝰ rō ē ẜm Tho.ſcd̓a ſcd̓e. q. v. qꝛ ſublata rōne formali obiecti fidei. fides remanere nō pōt ſicut in alijs habitibꝰ. ſicut etiaꝫremota luce viſio eſſe non pōt. Obiectū autē fidei formale. eſt veritas prima. ẜm ꝙ manifeſtat̉ in ſacris ſcripturis ⁊ doctrina eccleſie. Un̄ qͥcunqꝫ nō inheret ſicutinfallibili ⁊ diuine regule doctrine eccleſie. que ꝓceditex veritate prima in ſacris ſcripturis manifeſtata. illenon habet habitū fidei. ſꝫ ea q̄ ſunt fidei alio mō tenetꝙͣ ꝑ fidē: manifeſtū eſt autē ꝙ ille qui inheret doctrineeccleſie ſicut infallibili regule. omnibꝰ aſſentit q̄ eccleſia docet. Alioqͥn ſi de his q̄ eccleſia docet q̄ vult tenet⁊ q̄ vult nō tenet. nō iam inheret doctrine eccleſie ſicutinfallibili regule. ſꝫ ꝓprie voluntati. Et ſic manifeſtūeſt. ꝙ hereticus qͥ ꝑtinaciter diſcredit vnū articulumfidei. nō eſt ꝑatus ſequi in omnibꝰ doctrinam eccleſie.Si em̄ nō ꝑtinaciter iā nō eſt hereticus. ſꝫ ſolū errans.Hereticus gͦ qui cōtra vnū articulū fidē nō hꝫ. de alijsetiā articulis fidē non habet. ſꝫ opinionē quādam ẜmꝓpriā voluntatē..§. iiij.Fides eſt vna⁊ catholica ⁊ vera. Etū ad primū dicit apl̓s ad Eph̓iiij. Unus deꝰ. vna fides. Et dicitur tripliciter. Unomodo inqͣꝫtum ſumit̉ pro habitu quo credimus. Sicenim eſt vna ſpecie. ſed differēs numero in diuerſis fidelibus. ſicut oēs hoīes ꝑticipatione ſpeciei humane.ſunt vnꝰ homo ſꝫ numero multi. Cum em̄ obiectū formale fidei ſit veritas pͥma. cui inherēdo credimꝰ quecunqꝫ ſub fide cōtinentur. Ideo ſicut veritas pͥma eſtvna .ſ. deus. ita ⁊ fides. Scd̓o modo inqͣꝫtuꝫ ſumit̉ proeo qd̓ creditur qd̓ eſt obiectū materiale. Et ſic etiā dr̄vna. quia idē eſt qd̓ credit̉ ab omnibꝰ. etſi ſint diuerſacredibilia q̄ cōmuniter credunt̉. ab omnibus tn̄ reducuntur ad vnuꝫ. Ꝙ em̄ credant̉ aliqͣ tꝑaliter facta adfidē. ꝑtinent in ordine ad veritatē primā. que eſt quideternum beatus Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. iiij. Poteſt etiā dici

vna qꝛ ad vnū verū finē dirigit qui eſt deus ad ipſumpoſſidendū. ¶ Dicit̉ aūt catholica in ſymbolo Athanaſij. Hec eſt fides catholica ⁊cͣ. Et in titulo. j. decret̉.de ſum. trini. ⁊ fi. catho. Ubi dicit beatꝰ Tho. in expoſitione ipſius tituli et pͥmi capituli. ꝙ catholica dicit̉vniuerſalis. Dicit̉ autē vniuerſalis. tum ꝓpter vniuerſarum p̄cepta regularū. tū quia eius cultus ꝑ oēs pene mundi terminos emanauit. Hereticoꝝ aūt erroresſub certis angulis terraꝝ includunt̉. hec beatꝰ Tho.Uel etiā quia ſola de vniuerſali bono .i. deo recta tradit. ⁊ vniuerſa vicia vitare docet. ⁊ vniuerſas virtutesamplecti. ¶ Dicit̉ autē vera. qꝛ ita veracit̓ p̄dicat. vtfalſitatē cōtinere nō poſſit. Qd̓ ita ꝓbat beatꝰ Tho.ſcd̓a ſcd̓e. q. j. Nihil ſubeſt alicui potentie vel habituivel actui. niſi mediante rōne formali obiecti. Sicutcolor nō poteſt videri niſi per lumen. nec cōcluſio ſciriniſi ꝑ mediū demonſtratōnis. Sed vt dictū eſt rō formalis obiecti fidei eſt veritas pͥma. Unde nil pōt cavere ſub fide niſi inqͣtū ſtat ſub veritate pͥma ſub quanullum falſum ſtare pōt. ſicut nec nō ens ſubente. necmalū ſub bonitate. Et ideo ⁊cͣ. Fides auteꝫ hec .ſ. vna.catholica. ⁊ vera. eſt fides eccleſie romane. Un̄ Amb̓.de Cipriano ait. Nec vllam putauit verā niſi vere fidei gratiā. hoc eſt in romana eccleſia. Nec putauit fidem eſſe in ſciſmate. Etem̄ cū ꝓpter eccleſiā xp̄s paſſusſit. ⁊ corpus eius ſit eccleſia. nō videt̉ ab his fides exhiberi xp̄o. a quibꝰ euacuat̉ xp̄i paſſio atqꝫ diſtrahit̉ .ſ. ꝑſciſma. xxiiij. q. j. aduocauit. Idē. q. ea. c. hec eſt fidesEt ſi quis obijceret. ꝙ pōt quis adorare hoſtiā nō cōſecratā qꝛ ſacerdos nō conſecrauit vt ille extimat. Etſic credit ibi eſſe xp̄m ⁊ nō eſt. gͦ fidei pōt ſubeſſe falſumRn̄det beatꝰ Tho. vbi ſupͣ. ꝙ fides credentis nō refertur ad has ſpēs vel illas panis. ſꝫ ad hoc ꝙ veꝝ corpusxp̄i ſit ſub ſpeciebꝰ panis ſenſibilis. quādo recte fueritconſecratū. Unde ſi nō eſt recte conſecratū. fidei nonſubeſt falſum..§. v.Fides autem inintellectu vt in ſubiecto ꝓprie ⁊ principalit̓ cōſiſtit: ſecundario in voluntate qͣꝫtum ad actū eius. Quod ſicdeclarat beatꝰ Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. iiij. Credere quidemactus fidei eſt actꝰ intellectus. ẜm ꝙ mouet̉ a voluntate ad aſſentiendū. Procedit gͦ hmoi actus ⁊ ab intellectu ⁊ a voluūtate. qͦꝝ vterqꝫ natū eſt ꝑfici ꝑ habitū.Et ideo oportet ꝙ tā in intellectu ꝙͣ in voluntate ſitaliqͥs habitꝰ ſi debeat actꝰ fidei eſſe ꝑfectus ſicut etiaꝫad hoc ꝙ actꝰ cōcupiſcibil̓ ſit ꝑfectꝰ. oportet ꝙ ſit habitus prudētie in rōne. ⁊ habitꝰ tꝑantie in cōcupiſcibili. Nā ad ꝑfectionē actꝰ q̄ ex duobꝰ pͥncipijs actiuisꝓcedit. requirit̉ ꝙ vtrūqꝫ actiuoꝝ pͥncipiū ſit ꝑfectumNon em̄ pōt bene ſecari. niſi ⁊ ſecās habeat artē. ⁊ ſerra ſit bene diſpoſita ad ſecandū. Diſpoſitio aūt ad bene agendū in illis potētijs aīe q̄ ſe habēt ad oppoſita.eſt habitꝰ. Et ideo oportet ꝙ actꝰ ꝓcedens ex his duabus potētijs talibꝰ ſit ꝑfectꝰ. habitū aliqͦ p̄exiſtente invtraqꝫ potētiaꝝ. Et qꝛ credere eſt immediatꝰ actꝰ intellectus. qꝛ obiectū huiꝰ actus ē verū qd̓ ꝓprie ꝑtinetad intellectū. ideo oportet ꝙ fides q̄ eſt ꝓpriū pͥncipiūhuiꝰ actus ſit in intellectu. vt in ſubiecto. Dicit̉ autemab Auguſtino ꝙ fides eſt in credentiū voluntate. inqͣtum actus eius mouet̉ ex imperio voluntatis ad aſſentiendum credibilibꝰ. ¶ Itē nota ẜm beatū Tho. vbiſupͣ. ꝙ charitas dr̄ forma fidei. nō ꝙ ſit forma intrinſeca q̄ dat eſſe rei. ſꝫ inqͣꝫtū informat actū eius .ſ. credere. vt ſic operet̉ ⁊ mereat̉. Et ad hoc facit qd̓ habeturde peni. diſt. ij. §. Itē dn̄s Amen ⁊cͣ. Nihil em̄ ꝓhibetvnū actū a diuerſis habitibꝰ informari. Itē ẜm beatūTho. vbi ſupͣ. Fides informis .i. ſine charitate et formata .i. cū charitatę. nō ſunt diuerſi habitus quorumvno adueniente. alter qui pͥus erat in aīa corrumpat̉vt quidā dixerūt. Nec etiā ꝙ ambo ſint ſimul in ha-