¶ Capitulum.VII.

beatitudo ē ꝯſecutio vltimi finis. Cōſecutio at̄ finisnō cōſiſtit in ip̄o actu volūtatis. Uolūtas .n. fert̉ in finē ⁊ abſētē cū ip̄m deſiderat. ⁊ pn̄tē cū in ip̄o reqͥe ſcēsdelectat̉. Manifeſtū ē aūt. ꝙ ip̄m deſideriū finis nō ēꝯſecutio finis: ſꝫ motꝰ ad finē. delectatio aūt aduenitvolūtati: ex hoc ꝙ finis fit ei pn̄s. Nō aūt ecōuerſo aliqͥd fit pn̄s. qꝛ volūtas delectat̉ in ip̄o. Oꝑtet gͦ aliqͥdaliud eē qͣꝫ actū volūtatis. ꝑ qd̓ fit pn̄s ip̄e finis volūtati. Et hͦ manifeſte apparet circa fines ſenſibiles. Siem̄ cōſequi pecuniā eēt ꝑ actū volūtatis: ſtatim a pͥncipio cupidꝰ cōſecutus eēt pecuniā qn̄ vult eā habereSꝫ a pͥncipio quidē eſt abſens ei. Cōſequit̉ aūt ip̄aꝫ ꝑhoc ꝙ manu ea app̄hendit. vel aliqͥd hmōi: ⁊ tūc iamdelectat̉ in pecunia habita. Sic igit̉ circa intelligibilē finē ꝯtingit. nā a principio volumꝰ ꝯſequi fineꝫ ītelligibilē. Conſeqͥmur aūt ip̄ꝫ ꝑ hoc ꝙ fit pn̄s nobis ꝑactū intellectꝰ. Et tūc volūtas delectata qͥeſcit in fine iā adepto. Sic ergo eēntia beatitudinis in actu intellectus cōſiſtit. Sꝫ ad voluntatē ꝑtinet delectatioꝯn̄s beatitudinē. ẜm ꝙ dicit Aug. in. x. confeſſ. ꝙ beatitudo ē gaudiū de veritate. qꝛ ſcilicet ip̄m gaudiū eſtcōſūmatio beat itudīs. Patet etiā hoc .ſ. ꝙ beatitudoꝯſiſtat in actu intellectus. Ex hͦ qd̓ dr̄ Ioh̓. xvij. Hec ēaūt vita eterna. vt cognoſcāt te ſolū verū deū ⁊cͣ. Cognitio aūt ꝑtinet ad intellectū nō volūtatē. ¶ Nō iꝯtra p̄dicta qd̓ Aug. dicit. xix. de ciui. dei beatitudinēcōſiſtere in pace. Nā pax ꝑtinet ad vltimū finē hoīs ⁊ꝑ ꝯn̄s btītudineꝫ. nō ꝙ eēntialit̓ pax ſit ip̄a btītudo. ſꝫqꝛ antecedēt̓ ⁊ ꝯſeq̄nt̓ ſe hꝫ ad eā. an̄cedēt̓ qͥdē inqͣtū iāſunt remota oīa perturbātia impediētia ab vltimo fine. Cōſequēter aūt inꝙͣtuꝫ hō adepto vltimo fine remanet pacatus ſuo deſiderio quietatus. Itē ſi obijtiatur. Beatitudo ē ſūmuꝫ bonū. Sed bonū ē obiectūvolūtatis: gͦ beatitudo cōſiſtit in actu volūtatis. Rn̄dit Tho. ꝙ pͥmū obiectū volūtatis nō ē actus eiꝰ. ſedaliqd̓ aliud bonū. ſicut nec primū obiectū viſus ē. viſio ſꝫ viſibile. Un̄ ex hocip̄o ꝙ beatitudo ꝑtinet ad volūtatē tāꝙͣ ad primū obiectu eius: ſequit̉ ꝙ nō ꝑtineat ad ip̄aꝫ tāqͣꝫ actus eius. ¶ Itē ſi obijtiat̉ ſic. Si beatitudo ē oꝑatio vt dictū ē. ergo ē nobiliſſima oꝑatioSed nobilior oꝑatio ē dilectio dei que ꝑtinet ad volūtatē ꝙͣ cognitio q̄ pertinꝫ ad intellectu gͦ ⁊cͣ. Rn̄detTho. ꝙ dilectio p̄eminet cognitioni in mouendo. Sꝫcognitio prior ē dilectiōe .ſ. attingendo. Nō .n. diligitur niſi cognitū. et iō intelligibile finē pͥmo attingimꝰꝑ actiōem intellectus. ſicut ⁊ ſenſibilē finē pͥmo attingimus per actiōem ſenſus. Itē ꝙͣuis finē prius apprehendat intellectus qͣꝫ voluntas: tn̄quia motꝰ ad finēincipit a volūtatē. Iō volūtati debet̉ id qd̓ vltimo cōſequit̉ aſſecutionū finis .ſ. delectatio ſeu fruitio. Iteꝫex hoc qd̓ Aug. dicit. ꝙ beatus ē qͥ hꝫ qͥcquid vult: nōtn̄ niſi ꝑ actuꝫ volūtatis eſt ꝙ habeat qͥcqͥd vult: ⁊ iōꝑtinet ad volūtatē.Ꝙ iſta operatio intel. §. ij.lectus in qͣ eēntialiter ꝯſiſtit beatitudo ꝑfecta. ē viſiodiuīe eēntie: ⁊ nō pōt eē alia oꝑatio qd̓ ꝓbat. b. Tho.pͥma ſcd̓e q. iij. ſic. Hō nō pōt eē ꝑfecte beatus quouſqꝫ reſtat ſibi aliqͥd deſiderandū ⁊ querendū. qꝛ beatitudo ē quietatiua. Sꝫ qui nō videt diuinā eēntiā reſtat ei aliquid deſiderādū ⁊ querendū. Nā cum deusſit cā prima oīm rerum ⁊ oīa ſunt quidā effectus dei.Cum intellectus cognoſcit eſſentiā alicuius effectus.nſi cognoſcat etiā cauſā illius effectus. nonſolum anſit: ſꝫ etiaꝫ quid ſit ſeu eſſentia eius. remanet homininaturaliter deſideriū cū cognoſcit effectū. et ſic habecauſā cognoſcēdi etiā de cauſa quid ſit ⁊ illud deſideriū ē admiratiōis ⁊ cauſat inqͥſitiōꝫ: puta ſiqͥs cognoſcat eclipſim ſolis: cōſiderat ꝙ ex aliqͣ cā ꝓcedit. de qͣqꝛ neſcit quid ſit. admiratur ⁊ admirādo inquirit: nec

iſta inquiſitio qͥeſcit quouſqꝫ ꝑueniat ad cognoſcendum eſſentiam cauſe. Sic cognoſcens intellectus eſſētiam alicuius effectus niſi cognoſcat ⁊ de deo qui eſtcauſa eius quid ſit. remanet inquietus ⁊ per cōſeq̄nsnon pōt eē ꝑfecte beatus. Cognoſcere aūt nō pōt ꝑfecte cauſam primaꝫ. niſi ip̄am eſſentiam eius videndoUniuſcuiuſqꝫ em̄ perfectio potētie attenditur ẜm rationē ſui obiecti. Obiectū autē intellectus eſt qͥcquideſt in eſſentia rei. vt dicitur in. iij. de anima. Unde intantū ꝓcedit perfectio intellectus. inqͣꝫtum cognoſciteſſentiam alicuius rei. Oportꝫ ergo cognoſcere ſeu videre eſſentiam dei qͥ vult perfecte cognoſcere. Et iōdicitur. j. Ioh. iij. Cum apparuerit ſimiles ei erimusquia videbimus eum ſicuti eſt .i. eſſentiam eius. Et inhoc conſiſtit beatitudo ꝑfecta. Et iſta viſio dicit̉ dosanime.Ꝙ delectatiorequi. §. iij.ritur ad btītudinē ſicut cōcomitās ip̄am. Pro cuiꝰ declaratiōe di. b. Tho. pͥma ſcd̓e. q. iiij. ꝙ qͣdruplicit̓ aliqͥd requirit̉ ad aliud. Uno mō ſicut p̄ambulū vl̓ p̄paratoriuꝫ ad ip̄m. ſicut diſciplina requirit̉ ad ſcīaꝫ. Secūdo mō ſicut ꝑficiēs aliquid ſicut aīa requirit̉ ad vitā corꝑis. Tercio modo ſicut coadiuuās extrinſecumſicut requirunt̉ amici ad aliqͥd agendū. Quarto mōſicut aliqͥd cōcomitās. ſicut ſi dicamꝰ ꝙ calor reqͥrit̉ad ignē ⁊ hoc vltimo mō delectatio requirit̉ ad beatitudinē. Cauſat̉ .n. ex hoc ꝙ appetitꝰ reqͥeſcit in bonoadepto. Un̄ cuꝫ beatitudo nil aliud ſit ꝙͣ adeptio ſūmi boni non pōt eē ſine delectatiōe cōcomitāte: ſicutnec ignis ſine calore. Et qd̓ Augu. dicit ꝙ viſio ē totamerces fidei. verū ē ꝙͣtū ad eſſentiā beatitudinis. vn̄ꝑ hoc nō excludit̉ delectatio. ſꝫ on̄ditur ꝙ ip̄a nō ꝑtineat ad eſſentiā beatitudinis. ſꝫ eſt vt accidens ꝓpriuꝫvt riſibile ꝯſequit̉ rōnale. In ip̄a etiā redditiōe mercedis delectatio includitur. Nā cū alicui merces redditur. volūtas merētis requieſcit: qd̓ ē delectari. Itēnō ē cōtra p̄dicta qd̓ ph̓s ait in .vj. Ethi. ꝙ delectatioimpedit actiōem intellectus. qꝛ corrūpit extimatiōeꝫprudentie. Nō em̄ loquit̉ ibi ph̓s de delectatiōe cōcomitāte intellectū. hec em̄ nō impedit oꝑatiōeꝫ intellectus: ſꝫ magis confortat ip̄am. vt dr̄ in. x. Ethi. Ea em̄q̄ delectabilit̓ facimꝰ: attentius ⁊ ꝑſeuerātius facimꝰ.Sꝫ loquitur de delectatiōe extranea: hec impedit oꝑationē intellectꝰ. quādoqꝫ quidē ex intentionis diſtractione. quia dum vni vehementer intendimus: neceſſeeſt ꝙ ab alio diſtrahamur. quādoqꝫ ex contrarietate.ſicut delectatio ſenſus contraria rationi. impedit extimationē prudentie: magis qͣꝫ oꝑationē ſpeculatiuiintellectus. ¶ Eſt ſcienduꝫ ꝙ in beatitudine viſio eſtqͥd principalius ⁊ potius ꝙͣ delectatio. huius rō ē ẜmTho. vbi ſupͣ. quia delectatio cōſiſtit in quadā quietatione voluntatis. Ꝙ aūt voluntas in aliquo quietetur non eſt niſi ꝓpter bonitatē eius in quo quietat̉Si ergo volūtas quietat̉ in aliqua oꝑatione. ex bonitate oꝑationis ꝓcedit quietatio voluntatis. nec volūtas querit bonū ꝓpter quietatiōem. Sic em̄ ip̄e actusvolūtatis eēt finis qd̓ ē cōtra p̄miſſa. Sꝫ iō q̄rit ꝙ qͥetetur in oꝑatiōe qꝛloꝑatio ē bonū eiꝰ. Un̄ manifeſtūē ꝙ principalius bonū eſt ip̄a oꝑatio. in qua quietat̉voluntas: ꝙͣ quietatio volūtatis in ip̄o. Patet etiamidē ex hoc qꝛ cā ē potior effectu. ſꝫ viſio eſt cā delectationis. Qd̓ autem dicit ph̓us. x. Ethi. ꝙ delectatio ē ꝑfectio operationis. non ſic eſt intelligēdum quaſi delectatio ip̄a facit operationem perfectaꝫ. in ſpē ſua: ſedeſt perfectio cōcomitans operationeꝫ. ſicut decor dr̄ꝑficere iuuentutē. videlicet quia eſt cōſequens iuuentutem nō ꝙ faciat. Sic et delectatio nō facit viſioneꝫdei ꝑfectam in ſpē ſua. ſed conſequitur eam. Item notanda eſt differentia interappetitū ſenſitiuū ⁊ intel-