¶ Titulus.VII.
alio mota. nō autē a ſeipſis. cū non agnoſcant rōnemfinis. ⁊ ideo nihil in fine ordinare poſſunt. ſꝫ ſolum infineꝫ ab alio ordinant̉. Nam tota natura cōparat̉ addeū. ſicut inſtrumentū ad agens pͥncipale. Et id̓o proprium eſt nature rōnalis vt tendat in finē qͣſi ſe agensvel ducens ad finem. Natura v̓o irrōnalis qͣſi ab alioacta vel ducta. ſiue in finem apprehenſum ſicut brutaanimalia ſiue in finē nō app̄henſum. ſicut ea q̄ carentomnino cognitione. ⁊ ſic oīa agunt ꝓpter finē. Ꝙ autēhoc ſit neceſſariū. ꝓbat ſic beatus Tho. Cauſaꝝ ordinataꝝ. ſi pͥma ſubtrahit̉ neceſſe ē alias ſubtrahi. Prima autē inter oēs cauſas eſt cauſa finalis. Cuiꝰ rō eſtquia materia nō conſequit̉ formā niſi ẜm ꝙ mouet̉ abagente. Nihil em̄ ſe reducit a potētia in actuꝫ. Agensautē nō mouet niſi ex intētione finis. Si em̄ agens nōeſſet determinatū ad aliquē effectū. non magis agerethoc qͣꝫ illud. Ad hoc gͦ ꝙ effectū determinatū ꝓducat.neceſſe eſt ꝙ determinet̉ ad aliqd̓ certū qd̓ habet rōnēfinis. Hec autē determinatio ſicut in creatura rōnalifit ꝑ rōnalem appetitū qui dr̄ voluntas. Ita in alijsfit ꝑ inclinationē naturalē. que dr̄ appetitꝰ naturalis.¶ Ꝙ actꝰ humani inqͣtū morales ſortiunt̉ ſpeciē a fine ẜm Tho. vbi ſupͣ. Rō eſt. quia vnūquodqꝫ ſortiturſpēm ẜm actū ⁊ nō ẜm potentiā. Un̄ ea q̄ ſunt cōpoſita ex materia ⁊ forma. conſtituunt̉ in ſuis ſpeciebꝰ perꝓprias formas. Actus aūt humani dicunt̉ vt dictū eſtinqͣꝫtū ꝓcedunt a volūtatē deliberata. Obiectuꝫ autēvolūtatis eſt bonū ⁊ finis. ⁊ ideo manifeſtū eſt ꝙ ⁊ pͥncipiū humanoꝝ actuū. inqͣtū ſunt hūani. eſt finis. ſil̓rterminꝰ eorundē. Nā id ad qd̓ terminat̉ actus humanus eſt id qd̓ volūtas intēdit tanꝙͣ finē. ſicut in agentibus naturalibus. forma generati eſt cōformis formegenerātis. Et cū vnūquodqꝫ habeat ſpēm a pͥncipiointrinſeco. finis nō eſt aliqͥd extrinſecuꝫ oīno ab actu.qꝛ cōꝑatur ad actū vt principiū vel terminꝰ. Et hocipſum eſt de rōne. vt .ſ. ſit ab aliquo ꝙͣtū ad actionē. etſit ad aliqͥd qͣꝫtū ad paſſionē. Scd̓m autē ꝙ eſt pͥor inintētione ſic ꝑtinet ad voluntatē. Et hoc mō dat ſpeciem actui hūano ſiue morali. Itē vnus actꝰ numeroẜm ꝙ egredit̉ ſemel ab agente. nō ordinat̉ niſi ad vnumfinē ꝓximū a qͦ habet ſpem. Sed pōt ordinari ad plures fines remotos. qͦꝝ vnus ē finis alterius. Nihil aūtꝓhibet actus qͥ ſunt idē ẜm ſpēm nature. ſicut occide.re ꝓpter iuſticiā ⁊ occidere ꝓpter odiū. ſint diuerſi ẜmſpēm moris. Nam primus eſt actus v̓tutis. ſecundusactus vicij ⁊cͣ.De beatitudinis qͥdditate ⁊ multiplicitate. Capi. iiijE beatitudine que eſtIobiectuꝫ ſpei. Boetius in. iij. de cōſolationeſic diffinit beatitudinē. Beatitudo ē ſtatꝰomniū bonoꝝ aggregatione ꝑfectus. hāc autē oēs naturalit̓ appetūt. Un̄ ipſe dicit ꝙ oīs cura mortaliumquā multipliciū ſtudioꝝ labor exercet. diuerſo quidēcalle ꝓcedit. ad vnū tn̄ beatitudinis finē nitit̉ ꝑuenire. Et Augꝰ. in. x. de ciui. dei. in pͥn. ait. Omniū hominum qͥ rōne quo qͦ modo vti poſſunt certa ſnīa ē. Beatos eſſe oēs hoīes velle. Qui autē ſint vel vnde fiant.dū mortalis q̄rit infirmitas. multe hinc ꝯtrouerſie cōcitate ſunt. in qͥbꝰ ph̓i ſua ocia ⁊ ſtudia cōtriuere.Eſt autē triplex.§. j.beatitudo q̄ pōt notari in illo verſu. pͣs. Beatu dixerunt ppl̓m cui hec ſunt. beatꝰ ppl̓s cuiꝰ dn̄s deus eius.Et pͥma ē beatitudo falſa ⁊ deceptiua. ibi. Bea. dixe.po. cui hec ſunt. Scd̓a ē beatitudo imꝑfecta ⁊ diſpoſitiua. ibi. bea. po. cuiꝰ dn̄s. Tercia ē beatitudo ꝑfecta etobiectiua. ibi. deꝰ eius. ¶ Ꝙtum ad pͥmū vtiqꝫ hoīesmūdi reputāt beatū illū ppl̓m et illos hoīes. qͥ abun-
dant tꝑalibꝰ. de qͥbꝰ fuerat locutꝰ ſupͣ pͣs. Et aliqͥ reputant beatitudine diuitias vt auari. qꝛ oīa faciūt vt cumulent diuitias. extimātes illas vt ſummū bonū maius alijs. Ad hūc finē dirigūt oēm ſuū affectū. cogitatum ſtudiū. ⁊ laborē. ꝓpter hec poſtponētes dei mādata. ⁊ ſic magis numū ꝙ deū diligētes. Un̄ apl̓s appellat auaritia ydoloꝝ ſeruitutē. Alij tanꝙͣ beatitudinēq̄runt honores mūdi vt ambitioſi. Alij gl̓iam ⁊ famāvanam gl̓ioſi. Alij potētiā dominādi alijs vt ſuperbiAlij carnales delectatōes vt luxurioſi. Alij ꝯſeruationē vite tꝑalis cū ſanitate. ⁊ alij alijs cōmodis ponūtbeatitudinē vt delitioſi. Alij in cognitione reꝝ vt ph̓icurioſi. Sed ꝯͣ oēs hos dicit dn̄s ꝑ Yſaiā. Popule meꝰqͥ beatū te dicūt .ſ. ꝓpter iſta habita. ipſi te decipiunt.Nā impoſſibile ē in aliqͦ hoꝝ eē beatitudinē verā. qd̓ꝓbat bea. Tho. pͥma ſcd̓e. q. ij. ¶ Sed vr̄ ꝙ hoc nō ſitveꝝ .ſ. ꝙ oēs appetāt beatitudinē. Nullus em̄ pōt appetere qd̓ ignorat. qꝛ bonū app̄henſū eſt obiectū appetitus. vt dr̄. iij. de aīa. Sed multi ignorāt qͥd ſit beatitudo qd̓ pꝫ ex hͦ. qꝛ quidā poſuerūt eā in voluptate corporis. alij in diuitijs. ⁊ hmōi. gͦ ⁊cͣ. Rn̄det be. Tho. prima ſcd̓e. q. v. arti. viij. ꝙ beatitudo dupl̓r pōt ꝯſiderariUno mō ẜm cōem rōnē beatitudīs. et ſic neceſſe eſt ꝙoīs hō beatitudinē velit. Rō aūt cōis beatitudīs ē ꝙſit bonū ꝑfectū. Cū autē bonū ſit obiectū volūtatis.Perfectū bonū alicuiꝰ eſt ꝙ totalit̓ eius voluntati ſatiſfaciat. Un̄ appetē beatitudinē nihil ē aliud ꝙͣ appetere hoc. ꝙ volūtas eiꝰ ſatiet̉. qd̓ qͥlibet vult. Alio mōpoſſumꝰ loqͥ de beatitudine ẜm ſpālem rōneꝫ. qͣꝫtū adid in qͦ beatitudo ꝯſiſtit. Et ſic nō oēs cognoſcūt beatitudinē. qꝛ neſciūt cui rei coīs rō beatitudīs ꝯueniatQuidā em̄ putāt hāc reꝑiri in diuitijs. alij ī voluptatibus ⁊ hmōi. ⁊ ꝑ ꝯn̄s nō oēs appetunt beatitudinem.Rō em̄ ꝑfecte beatitudīs ꝯuenit huic rei .ſ. viſioni diuine eſſentie. In hͦ em̄ eſt ſtatꝰ oīm bonoꝝ ꝑfectus quieſt beatitudīs. Un̄ xp̄s Ioh̓ xvij. Hec ē vita eterna vtcognoſcāt te ſolū veꝝ deū ⁊cͣ. Et hͦ hꝫ quietare appetitū hoīs. Un̄ pͣs. Satiabor cuꝫ apparuerit gl̓ia tua. hͨaūt .ſ. videre deū certuꝫ eſt ꝙ multi nō appetūt ſuꝑ oīaalia. ſꝫ magis alia terrena vt pꝫ in pctōribꝰ. Un̄ et deꝰꝑ Hiere. ait. Duo mala fecit ppl̓us meus. Me dereliq̄runt fontem aque viue. ⁊ foderunt ſibi ciſternas diſſipatas.Ꝙ in diuitijs.§. ij.cōſiſtat beatitudo hoīs ē impoſſibile. Rō ē ẜm Tho.pͥma ſcd̓e. q. ij. Beatitudo ē vltimꝰ finis hoīs ad quēoīa alia ordinant̉. ⁊ ipſe nō ordinat̉ ad aliud. Sed diuitie nō pn̄t eſſe vltimꝰ finis hoīs. Nā diuitie aut ſuntnaturales aut artificiales. Naturales dicunt̉ qͥbꝰ hōiſubuenit̉ ꝯͣ defectꝰ naͣles tollēdos. vt cibꝰ. potus. veſtimenta. vehicula. habitatōes. ⁊ hmōi. Iſta aūt q̄runt̉nō ꝓpter ſe. ſꝫ ꝓpter aliud .ſ. ad ſuſtentādū naturā hoīsArtificiales diuitie ſunt. qͥbꝰ natura nō iuuat̉ ẜm ſe.vt denarij. ſꝫ ars eos adinuenit ꝓpter facultatē cōmutationis. vt ſunt qͣſi mēſura q̄dā reꝝ venaliū. Iſte aūtdiuitie artificiales nō q̄runt̉ niſi ꝓpter naͣles. non em̄q̄rerent̉. niſi ꝑ ea illa alia emerent̉ ad vſum vite. Neutre gͦ hn̄t rōnem vltimi finis hoīs. ſꝫ ipſe ordinant̉ adhoīem ſicut ad finē. Nā ordine nature oīa hmōi ſuntinfra hoīem ⁊ facta ꝓpter hoīem. Iuxͣ illud pͣs. Omīaſubieciſti ſub pedibꝰ eius. Ergo in diuitijs nō eſt vltimus finis homīs nec ꝑ ꝯn̄s beatitudo. Scd̓a rō eſt ẜmTho. qꝛ bonū hoīs cōſiſtit magis in retinēdo beatitudinē. ꝙͣ in emittēdo ip̄am. Sꝫ bonū hoīs circa diuitias magis cōſiſtit in emittēdo ꝙͣ retinēdo. etiā ꝙͣtumad deū. ꝓpter qd̓ xp̄s dixit Math̓ .vj. Nolite thezaurizare ⁊cͣ. Thezaurizate aūt thezauros in celis .ſ. erogando indigentibꝰ. Et qͣꝫtū ad mundi honorē. AndeBoe. iij. de cōſol̓. Diuitie diffundēdo magis ꝙͣ exaceruando melius lucēt. Siquidē auaritia ſemꝑ odioſum