¶ Titulus.VI.

tis actus ē bonū virtutis illius. Un̄ magis ꝑtinet adcharitatē velle amare ꝙͣ amari: qꝛ magis ē qd̓ ē ẜm ſeqͣꝫ qd̓ ē propt̓ aliud.Ꝙ deꝰ diligēdꝰ ē pro .§. j.pter ſeip̄m. hͦ ſic ꝓbat̉. Solo deo fruendū ē. Frui autēē amare ⁊ īherē rei ꝓpt̓ ſe ẜm Aug. vt ponit̉ in .j. ſnīaꝝdiſ. j. gͦ diligēdꝰ ē deꝰ ꝓpter ſeip̄m. ⁊ ip̄e ſolꝰ hoc modoPro cuiꝰ declaratōe di. b. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xxvj. ꝙ lyꝓpt̓ importat habitudinē alicuiꝰ cauſe. Eſt aūt qͣdruplex genꝰ cauſe .ſ. final̓. formal̓. efficiēs ⁊ material̓. Adquā etiā reducit̉ material̓ diſpoſitio. q̄ nō ē cā ſimpl̓r.ſꝫ ẜm qͥd. Et ẜm hͨ qͣtuor genera cārū dr̄ aliquid diligi. Scd̓m qͥdē genꝰ cauſe final̓. ſicut diligimꝰ medicinā ꝓpt̓ ſanitatē. Scd̓m genꝰ cauſe formal̓. ſic diligimꝰhoīem ꝓpt̓ virtutē qꝛ v̓tute formal̓r ē bonꝰ ⁊ ꝑ ꝯn̄s diligibilis. Scd̓m cauſā efficiētē ſic diligimꝰ aliqͦs inꝙͣtu ſūt filij talis patris. Scd̓m aūt diſpoſitiōem q̄ reducit̉ ad genꝰ cauſe material̓. dicimur aliqͥd diligereꝓpt̓ id qd̓ nos diſpoſuit ad eius dilectōem: puta ꝓpt̓aliqͣ bn̄ficia ſuſcepta: ꝙͣuis poſtqͣꝫ iā amare incepimꝰ.nō ꝓpt̓ illa bn̄ficia amemus amicū: ſꝫ ꝓpt̓ eius v̓tutē.Primis igit̉ tribꝰ modis. deū nō diligimꝰ ꝓpt̓ aliqͥd.ſꝫ ꝓpt̓ ſeip̄m. Nō .n. ip̄e ordinat̉ ad aliud ſicut ad finē. ſꝫ ip̄e ē vltimꝰ finis oīm: neqꝫ etiā informat̉ ab aliqͦalio ad hͦ vt ſit bonꝰ. ſꝫ eius ſubſtātia ē eiꝰ bonitas. ẜmquā exēplarit̓ oīa ſūt bona. Nec etiā bonitas ab alt̓oei ineſt: ſꝫ ab ip̄o oībꝰ alijs. Sꝫ qͣrto mō pōt diligi ꝓpt̓aliqͥd. qꝛ .ſ. ex aliqͥbꝰ alijs diſponimur ad hͦ. vt in dei dilectiōe ꝓficiamꝰ: puta ꝑ bn̄ficia ab eo ſuſcepta. vl̓ ꝓpt̓penas qͣs ꝑ ip̄m vitare intēdimꝰ. Qd̓ aūt dicit Greg.in omel̓ ꝙ ex his q̄ nouit animꝰ .i. ſēſibilibꝰ diſcit incōgnita amare .i. intelligibilia diuina. Intelligendū eſtnō ꝙ cognita ſint rō diligēdi ip̄a incognita ꝑ modumcauſe formal̓ efficientis vl̓ final̓: ſꝫ ꝑ modū cauſe diſponētis. qꝛ ꝑ hͦ diſponit̉ ad amādū incognita. ¶ Itē nota. ꝙ vitra amorē naturalē de deo. qͥ ē cōis oībꝰ bonis⁊ malis. ẜm illd̓ Aug. Deū amat oē qd̓ amare pt̄. Eſttriplex amor ẜm Bern̄. in li. de diligēdo deū. Primꝰ ēqͦ quis amat deū. eo ꝙ cognoſcit ſibi neceſſariū. iuxtaillud pͣs. Diligā te dn̄e v̓tus mea deꝰ ⁊cͣ. Scd̓us ē. quoqͥs amat eū ꝓpt̓ delicias q̄ ſūt ī eo Sap̄. viij. Amatorfactus ſū forme illius. Terciꝰ ē amator amicitie qͦ qͥsamat eū ꝓpt̓ ſeip̄m. eo ꝙ digniſſimꝰ ſit amore nr̄o. qꝛſūmū bonū. Bernardus. Amat qͥ ip̄m quē amat q̄ritnon quicqͣꝫ aliud eius.Ꝙ deꝰ ī hac vita īme. §. ij.diate amat̉. ⁊ ſine mō. ⁊ totalit̓. Quod ſic declarat. b.Tho. vbi. sͣ. Ordo reꝝ ē tal̓ ẜꝫ ſe. ꝙ deꝰ ꝑ ſeip̄ꝫ ē maxīecogͦſcibil̓ ⁊ amabil̓. vtpote eēntialit̓ exiſtēs ip̄a veritaſ⁊ bonitas. ꝑ quā alia cognoſcūt̉ ⁊ amāt̉. Sꝫ qͦ ad nosqꝛ nr̄a cognitio ortū hꝫ a ſēſu. priꝰ ſūt cognoſcibilia q̄ſūt ſēſibꝰ ꝓpinqͥora. ⁊ vltimꝰ terminꝰ cognitiōis ē ī eoqd̓ ē maxīe remotū a ſenſu. Et ꝓpt̓ hͦ dilectio q̄ ē actꝰappetitiueⁱ virtutis etiā in ſtatu vie. pͥmo tēdit in deū.⁊ ex ip̄o deriuat̉ ad alia. Et ẜm hͦ charitas immediatedeū diligit. alia v̓o mediāte deo. In cognitiōe v̓o eſtecōtra. qꝛ .ſ. ꝑ alia deū cognoſcimꝰ ſic̄ cauſā ꝑ effectuꝫ.vl̓ ꝑ modū eminētie. Ul̓ ꝑ modū negatiōis. vt patꝫ ꝑGyoni. in. ij. de diui. no. Notādū etiā ꝙ dilectio dei ēaliqͥd maiꝰ qͣꝫ eius cognitio. maxīe ẜm ſtatū vie: ⁊ iō p̄ſupponit ip̄am. Et qꝛ cognitio nō qͥeſcit in rebꝰ creatꝭſꝫ ꝑ eas in aliud tēdit. iō in illo dilectō incipit. ⁊ ꝑ hocad alia deriuat̉ ꝑ modū cuiuſdā circulationis: dū cognitio a creaturis incipiēs tēdit ī deū. ⁊ dilectio a deoīcipiēs vt ab vltīo fine ad creaturas deriuat̉. ¶ Ꝙͣtūad modū dilectiōis dicit Bern̄. in li. de diligēdo deūꝙ cā diligendi deū ē deꝰ. Modꝰ aūt ē ſine mō. Pro cuius declaratiōe dicit. b. Tho. vbi ſupͣ. ꝙ modꝰ importat quādā mēſure determinatiōeꝫ ẜm Aug. Hec autē

determinatio inuenit̉ in mēſura ⁊ in menſurato. Alit̓tn̄ et alit̓. In mēſura em̄ inuenit̉ eēntialiter. qꝛ mēſura ẜm ſeip̄am ē determinatiua ⁊ modicatiua alioruꝫ.In mēſuratis aūt inuenit̉ mēſura ẜm aliud. id ē inqͣtū attingūt menſurā. Et iō in mēſura nihil pōt accipi īmodificatū. Sꝫ res mēſurata ē immodificata. niſi mēſurā attingat. ſiue excedat ſiue deficiat. In oībꝰaūt appetibilibꝰ ⁊ agibilibꝰ. menſura ē finis: qꝛ eorū q̄appetimus ⁊ agimꝰ. oportet rōnē acciꝑe ex fine ⁊ iō finis ẜm ſeip̄ꝫ hꝫ modū. Sꝫ ea q̄ ſūt ad finē. hn̄t modūẜm qd̓ ſunt fini proportionata. Et iō ſicut ph̓us dic̄in. j. poli. Appetitꝰ finis in oībꝰ artibꝰ ē abſqꝫ fine ⁊ termino. Sed eorū q̄ ſūt ad finē eſt aliqͥs terminꝰ. Nonem̄ medicus ponit aliquē finē ſanitati. ſꝫ facit eā ꝑfecte. qͣntūcūqꝫ poteſt. Sed medicine ponit terminū. qꝛnō dat qͣntum pōt. ſꝫ qͣntū debet ẜm ꝓportionem. al̓seſſet inordinata. Cū igitur humanaꝝ actionū ⁊ effectionū finis ſit dei dilectio. quia per hanc maxime attingimus vltimum finem: iō in dilectione dei nō pōtaccipi modus ſicut in re mēſurata. vt ſit ī ea accipereplus ⁊ minus. Sed ſicut inuenitur modus in mēſurain qua nō poteſt eē exceſſus. ſed qͣntoplus attingiturregl̓a. tātomeliꝰ ē. ita et̄ qͣnto qͥs plꝰ deū diligit. tātomeliꝰ ē. ¶ Ꝙtū ad totalitatē. Ꝙ di. Aug. ꝙ modꝰ diligēdi deū ē. vt diligat̉ ex toto corde. hͦ ītelligit̉ ſic. vtdiligat̉ qͣntūcūqꝫ diligi pt̄. qd̓ ꝑtinet ad modū qͥ ꝯuenit menſure. Sic igitur interior actus charitatis hꝫrationem finis. quia vltimuꝫ bonum hominis conſiſtit in hoc ꝙ inhereat deo. Exteriores autem actuscharitatis. vt beneficientia ⁊ huiuſmodi. ſunt ad finēet ideo cōmenſurandi ſunt ẜm charitatem ⁊ rationēSciendum etiam. ꝙ cum dicitur deum diligi ex totocorde. intelligitur ſeruari iſta totalitas. vt modus totalitatis referatur ad rem dilectam. vt ſcilicet totumquod pertinet ad deum diligatur. Uel etiam ad diligentem: vt ſcilicet quis diligat ẜm totum ſuum poſſe⁊ omnia ordinet ad dei dilectiōem: ⁊ ſicut dꝫ ⁊ poteſtillud ſeruari. Sed ſi iſta totalitas importat modū diligentis adequatum modo rei dilecte. ſic impleri nōpōt. quia hoc eſſet infinite diligere eum. cum infinitūſit diligibilis.Quod ſit magis me­ .§. iij.ritoriū diligere deū vel ꝓximū. Ad quod rn̄detur ẜmTho. ꝙ ſi vtraqꝫ dilectio cōſideret̉ ſeorſū. dilectio deiē magis meritoria. Debet̉ em̄ ei merces ꝓpter ſeip̄m:qꝛ vltima merces ē frui deo. in quod tēdit dilectiōismotus. Si autē intendatur iſta comparatio. vt dilectio dei accipiatur ẜm quod ſolus diligitur. Dilectioproximi includit dilectionem dei. Dilectio auteꝫ deinon includit dilectionem proximi. Sic in iſto ſenſupreeminet dilectio proximi dilectioni dei. Eſt eniꝫ cōparatio dilectionis dei perfecte. que ſcilicet ſe extendit vſqꝫ ad ꝓximū ad dilectionem dei imperfectam etinſufficientem.Quid ſit magis meᵐ. §. iiij.ritorium diligere amicum vel inimicum. Reſpondetbeatus Tho. vbi ſupͣ. ꝙ iſte dilectiones poſſunt conſiderari dupliciter. Uno modo ex parte proximi. quidiligitur. Alio modo ex parte rationis per quam diligitur. Primo modo dilectio amici preeminet dilectioni proximi. quia amicus melior eſt et magis coniunctus. Unde et materia eſt magis conueniens dilectioni ¶ Et propter hoc actus dilectionis tranſiensſuper hanc materiam melior eſt. Alio modo dilectioinimici preeminet dilectioni amici. propter duo. Primo quia dilectionis amici poteſt eſſe alia ratio ꝙͣ deus. ſꝫ dilectionis inimici. ſolꝰ deꝰ ē rō dilectōis. Secūdo qꝛ p̄ſuppoſito ꝙ vterqꝫ diligat̉ ꝓpter deum. dilectio inimici fortior eſſe oſtenditur que ad remotiora