Druckschrift 
4 (1487)
Entstehung
Seite
51v
Einzelbild herunterladen
 

Titulus.V.

teria ē pecunia. ⁊ quicqͥd pecunia mēſurari pōt. Ad liberalitatē autē p̄cipue ꝑtinet vt hō ꝓpter inordinatāaffectōnē ad pecuniā. nō ꝓhibeat̉ a qͥcunqꝫ debito vſueius. Eſt autē duplex vſus pecunie. Unꝰ ad ſeipſum qͥvidet̉ ꝑtinere ad ſūptus ⁊ expēſas. qͣs .ſ. qͥs facit ꝓ ſe etfamilia. Alius qͦ qͥs vtit̉ ad alios qd̓ ꝑtinet ad datōesPertinet gͦ ad liberalē. vt neqꝫ ꝓpter inordinatū amorem pecunie aliqͥs impediat̉ a cōuenientibꝰ expenſis.neqꝫ a ꝯueniētibꝰ dationibꝰ. Quia v0 obiectu ſeu materia exterior liberalitatis ē pecunia vt dictū ē. ⁊ q̄libꝫv̓tus cōueniēter ſe hꝫ ad obiectū ſuū. ꝯn̄s eſt. vt cū liberalitas ſit v̓tus. actus eius ſit ꝓportionatꝰ pecunie.Pecunia aūt cadit ſub rōne bonoꝝ vtiliū. qꝛ oīa exteriora bona ad vſum ſunt ordinata hoīs. Et id̓o ꝓpriusactꝰ liberalitatis ē bene vti pecunia ſeu diuitijs. Ꝙ ātSen̄. dicit. ꝙ nō ē aliqͥs liberal̓ ex hͦ. ꝙ aliqͥd ſibi donatintelligēdū eſt liberalitate ꝓut reſpicit donatōes. q̄ .ſ.fiunt alijs. Et ſciēdū ẜm Tho. vbi ſupͣ. ꝙ vti bene pecunia ſeu diuitijs ꝑtinet ad diuerſas v̓tutes. ſꝫ diuerẜreſpectibꝰ ſeu rōnibꝰ. Nā ꝑtinet ad iuſticiā cōmutatiuam vel diſtributiuā. ẜm rōnē debiti legalis. ꝓut .ſ. resexterior debet̉ alteri ex aliqͣ obligatōe. vt ꝓpter aliquēcōtractū venditōnis vel mutui ⁊ hmōi. Uel qꝛ hꝫ diſtribui indigentibꝰ ex diſpoſitōe cōitatis vel alicuiꝰ.Pertinet aūt ad liberalitatē ẜm rōnē nō debiti legal̓.ſꝫ debiti moral̓. qd̓ attendit̉ ex qͣdā decētia. nō ꝙ ſit alteri obligatꝰ. Et qꝛ hꝫ minimū de rōne debiti. iō Zullius ⁊ Macrobius ⁊ plures alij nō poſuerūt liberalitatē int̓ ꝑtes iuſticie q̄ attendat debitū. Pertinet etiābene vti ſb̓a tꝑali ad v̓tutē magnificētie. ẜm quādamſpālem rōneꝫ. ꝓut .ſ. aſſumit̉ ad alicuiꝰ magni oꝑis expletionē. vt facē magnā eccleſiā. hoſpitale. vel ornamēta eccleſie. vel alia vtilia reipublice. Un̄ magnificētiaſe hꝫ ex additōe ad liberalitatē. qͣſi excellēs liberalitatem q̄ eſt circa mediocras expēſas vel dationes. Pertinet etiā ad miſcd̓iam ẜm rōnē indigētie pauperū vn̄ex cōpaſſione mouet̉ ad ſubueniēdū. Pertinet ad amicitiā ſeu charitatē. ẜm rōnē affectōis ſpāl̓ ⁊ ad amicūSꝫ liberalitas etiā ignotis cū expędit elargit̉. nec impedit̉ inordinato amore pecunie. Ꝙ autē liberalitasnō ſit ſpēs iuſticie. ſꝫ ꝑs potētialis .i. ānexa iuſticie. vtſecūdaria pͥncipali. Sic declarat Tho. vbi ſupͣ. Iuſticia ꝓprie dicta exhibet alteri qd̓ ē eius. vt in reſtōnibꝰ.ſatiſfactionibꝰ. ⁊ hmōi. Sꝫ liberalitas exhibet alteriqd̓ eſt ſuū. ⁊ de qͦ nō ē alteri obligatꝰ. Cōuenit tn̄ cumiuſticia in duobꝰ. Primo quia eſt ad alterū vt iuſticiaScd̓o qꝛ eſt circa res exteriores vt iuſticia. lꝫ ẜm aliaꝫrōnē. Et id̓o ponit̉ a qͥbuſdā int̓ ꝑtes iuſticie vt ānexaei. Notandū etiā ꝙ ad vtuoſum ꝑtinet nō ſolū conueniēter ſua materia vti ⁊ mīſtrare. ſꝫ etiā p̄parare oportunitates ad bene vtēdū ſic̄ ad fortitudinē militis ꝑtinet. nō ſolū exͣhere gladiū in hoſtē. ſꝫ etiā exacuere gladiū ⁊ tenē mundū in vagina. Sic ad libertateꝫ ꝑtinetnō ſolū bene vti pecunia. ſꝫ etiā p̄parare ⁊ ꝯſeruare addebitū vſum. In ipſa aūt liberalitate dicit Gratianꝰin decretis. diſ. lxxxvj. §. In ipſa modꝰ adhibēdus eſtreꝝ ꝑſonaꝝ. Reꝝ vt nō oīa vni. ſꝫ ſingul̓ q̄dā p̄ſtenturvt pluribꝰ ꝓdeſſe poſſimus. iuxͣ illud ꝓphete Diſperſitdedit pauperibꝰ: iuſticia eius manet in ſcl̓m ſcl̓i. cornueius exaltabit̉ in gl̓ia. Ubi notādū ꝙ ad liberalitatēmagis ꝑtinet dare alijs ꝙͣ petere ab alijs vel acqͥrere ⁊cōſeruare aut ꝓ ſe expēdere. Un̄ ph̓s dicit in. iiij. ethi.ꝙ libetal̓ eſt ſuꝑabūdare in datōe. Guiꝰ aūt rō eſt ẜmTho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxvij. ar. iiij. qꝛ ꝓpriuꝫ eſt lideral̓ vtipecunia. vſus aūt pecunie ē in emiſſione ipſiꝰ. Nā acqͥſitio pecunie magis aſſil̓at̉ generationi ꝙͣ vſui. Cuſtodia aūt pecunie inꝙͣtum ordinat̉ ad facultatē vtendi.aſſimilat̉ habitui. Emiſſio autē alicuiꝰ rei. qͣnto ſit adaliqͥd diſtātius. tāto a maiori v̓tute ꝓcedit. ſicut pꝫ exhis q̄ ꝓijciunt̉. Et id̓o ex maiori v̓tute ꝓcedit ꝙ aliqͥsemittat pecuniā dando eam alijs. ꝙͣ expendendo eam

circa ſeipſam. Propriū autē eſt vt p̄cipue tendat in idqd̓ ꝑfectius eſt. Nā v̓tus eſt ꝑfectio q̄dā. ⁊ ideo liberales maxime laudant̉ de datione. vnde dr̄. Diſperſit dedit ⁊cͣ. Ubi tria de liberalitate nota.Primo ꝙ fit rōnabiliter.Scd̓o ꝙ fit durabiliter.Tercio ꝙ fit laudabiliter. Etū ad pͥmū dicit. Diſperſit dedit pauperibꝰ. ꝙͣtūad ſcd̓m. Iuſticia eiꝰ manet in ſcl̓m ſcl̓i. qͣꝫtū ad terciūCornu eius exaltabit̉ in gloria.Quātū ad primū.§. ij.Sicut ꝑ prudentiā dirigit̉ oīs actus v̓tutis moral̓. adhoc ꝙ ſit vere v̓tuoſus. Sic ⁊ actꝰ liberalitatis qͥ eſt indando. oꝫ ꝙ ꝑ prudētiā dirigat̉. qꝛ ⁊ ipſa liberalitas ēꝟ̓tus moral̓. prudētia aūt eſt recta rō agibiliū. Ꝙͣuisaūt ẜm Tho. ꝑtineat ad prudentiā cuſtodire pecuniānec ſubripiat̉ vel inutilit̓ expendat̉. cū adhuc maiorisprudentie eſt. vtilit̓ eā expēdere. ꝙͣ vtilit̓ eā ſeruare. qꝛplura ſunt attēdenda circa vſum rei. qꝛ aſſimilant̉ motui. ꝙͣ circa ꝯſeruatōnē q̄ aſſimilat̉ quieti. pecunia aūtvtilit̓ dat̉ cū pauperibꝰ erogat̉. Rōnabilit cum nō oīavni. ſꝫ plura diuerſis cōcedunt̉. Et hoc ē qd̓ dr̄. Diſꝑſit .i. in diuerſas ꝑtes diuiſit. ⁊ dedit pauperibꝰ. nō ꝑſonis nō indigentibꝰ. Un̄ ⁊ apl̓us. j. ad Coꝝ. xiij. Si diſtribuero facultates meas in cibos pauperū ⁊cͣ. Queaūt rōnabilit̓ ſint ꝯſiderāda in actu liberalitatis. pulcre notat Amb̓. in li. de offi. Et hr̄ diſ. lxxxvj. nō ſatis.Ubi ait. Perfecta liberalitas fide. cauſa loco. tꝑe cōmendat̉. vt pͥmū ceperis circa domeſticos fidei. Grandis em̄ culpa tibi eſt. ſi fidel̓ egeat. ſi ſcias eū ſine ſūptueſſe. famē tolerare. erumnā ꝑpeti. qͥ p̄ſertim egere erubeſcit. Si in cām ceciderit captiuitatis ſuoꝝ filiorumaut calūnie ⁊ nō adiuues. Si ſit in carce̓ aut in ſupplitijs ꝓpter debitū. ſi tꝑe afflictōnis nihil a te reportet.Et infra. Eſt ⁊ alia ꝓbanda liberalitas vt ꝓximos ſeminis tui nō deſpicias ſi illos egere cognoſcas. Et infra. Conſiderāda eſt etiā in largiēdo etas. atqꝫ debilitas. Nōnunꝙ etiā ⁊ verecūdia q̄ ingenuos ꝓdit natales. vt ſenibꝰ plus largiaris qͥ ſibi ia victū neq̄unt q̄rere. Sil̓r ⁊ debilitas corporis ꝓmptius eſt adinuenda.Precipue tamē ſi qͥs ex diuitijs ceciderit in egeſtatē. ⁊maxīe ſine ſuo vicio. Sꝫ aut latrocinijs aut ꝓſcriptione aut calūnia. q̄ habebat: amiſit. Pulcra etiā liberalitas in ipſo pauꝑis dato tenere menſurā. vt abundespluribꝰ quātuꝫ oprteat imꝑtiri ꝑegrinis nō ſuꝑfluasimpēſas. ſꝫ cōpetentes. Hec oīa Amb̓. ibi. Et ꝙͣuis petendo pecuniaꝫ ab alijs. ex hͦ aliquis plus poſſet darealijs. tn̄ dicit ph̓s ꝙ liberal̓ nō eſt ꝑtitiuꝰ. Rō huiꝰ ẜmTho. vbi ſupͣ. eſt. qꝛ dare ⁊ accipere ſe hn̄t ſicut agere ⁊pati. Nō eſt aūt idē pͥncipiū agēdi ⁊ paciēdi. Un̄ cumliberalitas ſit pͥncipiū datōis. nō ꝑtinet ad liberalemvt ſit ꝓmptus ad recipiendū. ⁊ multominꝰ ad petēdūUn̄ ꝟ. Si qͥs in hͦ mūdo vult gratus hr̄i. Det̓ capiatq̄rat plurima pauca nihil. Redde ſingula ſingul̓. Etapl̓s inducit̉ aucͣtem dn̄i: dicentis. Beatius ē dare ꝙͣacciꝑe. Ꝙ aūt qͥs petat elemoſynas ab alijs nil ꝓpterhoc diminuit ſibi de liberalitate. Et ſil̓r. ſi qͥs effectuspauꝑ ꝓpter xp̄m vt religioſi petāt ꝓ ſe elemoſynas. nihil ſibi diminuūt de liberalitatis ꝑfectōe ⁊ aliaꝝ virtutū. ſꝫ potius adaugēt ꝙͣtū ad habitū. Ꝙuis igiturliberal̓ multis modis poſſit bene vti pecunia. iſte tn̄rōnabilius qͦ diſperſit dedit pauperibꝰ.Ꝙ actus liberali­ .§. iij.tatis duret on̄dit̉ dū ſubdit̉. Iuſticia eiꝰ manet in ſeculū ſcl̓i. Iuſticia .i. opus iuſti qd̓ fecit in dādo pauperibꝰ. manet ī ſcl̓m ſcl̓i .i. in alio ſcl̓o qd̓ ſuccedit huicpn̄ti ſcl̓o. Manet aūt .i. durat nō inqͣꝫtū ad actū. ſꝫ inꝙͣtū ad meritū ⁊ fructū mercedis. Uirtutes em̄ morales vt iuſticia ⁊ alie et ſi remanēt ſanctis in patria ẜm