i 6 i

non evangelii praedicatione, sed armis; fortissimos caesares solaPapae excommunicatione vicerunt. Haeresis unica et maxima habeturcontra papam docere vel sentire; contra tales et sanctos caesaresa Papa cruce signantur christiam milites, ausi sunt petere in ejus-modi usum decimas a clero germanico. Clerus nihil debet caesari,nolente Papa, quamlibet a solo caesare didatus. De praedicationeverbi Dei et evangelii nulla mentio in omnibus historiis Papae.

Ubi contra Lituoniam parum a monachis proficitur, arma rapiuntur, Litnoniaidque non ut Christo per fidem et charitatem, sed Papae perquaestum subdantur; mendaciis ditati episcopi et monarchi excom-municationibus abusi servantur. Episcopi agunt armis duces exer- E ? isco . pi ,cituum, principum proditores et raptores, gentium oppressores adgratiam summi eorum Pontificis. Episcopi jurati Papae, consulescaesarum causa fuerunt litium pernitiosissimarum; propter Papamqualicunque de causa a caesare deficiunt episcopi, bella moventesob Papam. Summa, ne vestigium quidem regni Christi apparet inecclesia papistica, Satan potentissimum dominium exercet in pon-tificatu Romano. Piissimi principes sola fide et timore Dei servatisunt, quamlibet parva; si quid peccarunt, episcoporum et consilioet exemplo peccarunt, excusati magna ex parte invincibili ignorantia,ab inimico homine persuasi usque ad extrema credere verbis de-pravatorum in fide et moribus. Omnium horum ratio unica negli-gentia circa verbum Dei et inobedientia eidem. Iiaec omnia veredidici ex hac et aliis historiis et mundo parum credita hactenus,sed posthac experientia teste comprobanda.

Aprilis 14. die, feria Pascae proelium commissum a caesa-Proelium m

1 ' ^ Pedpmon-

rianis Hispanis, Germanis, Italis cum Gallis, Helvetiis et sociis, tamsstetit autem victoria apud Helvetios et Gallos, J ) ■ occisis hostium15 milibus -et captivis Germanis peditibus multis et amice tractatisab Helvetiis. Hispani capti venditi sunt ad classes maritimas.

Interim caesar Spyrae comiitia agit et audii graves querelas prin- Querelaecipum et urbium contra Ducem Henricum Brunzwicensem, contraepiscopum Constantiensem, qui et Lundensis dictus est.

') Es ist durchaus nicht ungerechtfertigt, dass Pellikan die Schweizer denFranzosen voranstellt, denn Franz I. verdankte den Sieg bei Cerisoles imPiemont bekanntlich hauptsächlich seinen schweizerischen Söldnern.

11