I 35

Item transtuli tercium librum Nicol. Cusani de concordia catholicagermanice. Interpretatus sum Psalterium ad verbum latine infra io.dies 1543 in Aprili. Verum haec ideo germanica transtuli jamenumerata, ut nosti fili Samuel, tunc praesens, ut intelligeres terpretatlon -philosophiam moralem Aristotelis, quae tunc praelegabatur, etCiceronis non oportere tanta jactura temporis et laborum injuriadiscere ex graecis originalibus, quae non minus clare immo longeclarissime tradi posset ingeniosis juvenibus omnibus, et brevioritempore, ut sic ad alia quoque maxime necessaria studia juventusexerceretur: ad sacrosancta christiana dogmata, ad leges naturaeet caesareas, ad historias tam rerum naturalium ex Plinio et simi-libus quam gentium et regnorum, quorum omnium scientia neces-saria et utilis sine tantis laboribus plantari in Germania non minusposset, quam olim in Graecia, quae eo nomine celebrabatur doctis-sima, cum nulla alia quam populari uteretur; sicut et Rhorrymi,qui Graecorum praeceptores et grammaticos urbe pellere maluerunt, K Q°“ e “'’quam multis linguis confundi imperium; et quae in graeca velalia lingua erudita et utilia advertebant scripta, a suis adhucignorata, ea diligentissima cura faciebant transferri in suam vulgarem,intelligentes esse proximam viam excludendi ignorantiam, quaebarbaries dicebatur et erat. Non enim barbarus dici meretur populus Stul in an f er 'ob quamcunque linguam, sed ob inertiam et ignorantiam philo- llilctonuBsophiae divinae, naturalis et moralis, quae non minus luculentertradi potest et intelligi dare lingua germanica, nobilissima ditissimaomnium, quam alia quacunque etiam graeca, quae copiosior essetractatur quam latina. Vestrum ergo erit, ut non tantum haecAristotelica aliquando clarius proferenda curetis, si libeat philo-sophiam docere, sed et neothericorum quorumdam longe accomo-datiores methodos omnis philosophiae in germanicam transfunderelinguam studeatis, ex amore ad patriam, quae vera est et Deogratissima pietas, et Dei quoque cultus, dum ea, quae fidei suntin Deum et ecclesiae Dogmata non negligantur, ut nunc nostrotempore sancti quidam viri facere inceperunt et laciunt, undefastuosi illi et jactabundi linguaces, qui decent verba scribere nondignantur, nisi tria inserant graeca et undecimum hebraicum. Quantosatius esset et necessarium ntagis, Turcica discere, qui nimiumnobis propinqui esse incipiunt, ut tandem eos ad catholicam veri-