374

T. LIVII [U.C.556. A.C. 2i6.] _

tinere conati sunt, ni strictis gladiis viri fortissimiinertes summovissent. Prius, inquam, P. Sempronioper civium agmen, quam per hostium, fuit erumpen- !dum. Hos cives patria desideret? quorum si ceterisimiles fuissent, neminem hodie ex iis, qui ad Cannas 'pugnaverunt, civem haberet. Ex millibus septem ar-matorum sexcenti exstiterunt, qui erumpere auderent,qui in patriam liberi atque armati redirent: neque iisquadraginta millia hostium obstitere. Quam tutumiter duarum prope legionum agmini futurum censetisfuisse? Haberetis hodie viginti millia armatorum Ca-nusii, fortia, fidelia, Patres conscripti. Nunc autemquemadmodum hi boni fidelesque (nam fortes ne ipsiquidem dixerint) cives esse possunt? nisi quis crederepotest fuisse, vt erumpentibus, quin erumperent, ob-sistere conati sunt: aut non invidere eos, quuminco»lumitati, tum gloriae illorum per virtutem partae,quum sibi timorem ignaviamque servitutis ignominio-sae causam esse sciant: Maluerunt in tentoriis laten- Ites simul lucem atque hostem exspectare, quum silen-tio ?ioclis erumpendi occasio esset. At enim ad erum- 1pendunt e castris defuit animus ; ad tutanda fortitercastra animum habuerunt. Hies noctesque aliquotobsessi, vallum armis, se ipsi tutati vallo sunt: tandemultima ausi passique, quum omnia subsidia vitae ab- jessent, affectisque fame viribus, arma iam sustinere \nequirent, necessitatibus magis humanis, quam armis, |vidi sunt. Orto sole hastis ad vallum accessit: antesecundam horam, nullam fortunam certaminis exper-ti, tradiderunt arma ac se ipsos. Haec vobis ipsorumver biduum militia fuit. Quum in acie stare ac pu-gnare decuerat, tum in castra refugerunt: quum provallo pugnandum erat, castra tradiderunt, neque inacie neque in castris utiles. Vos redimam? quumerumpere castris oportet, cunctamini ac manetis:quum manere, castra tutari armis necesse est, et ca-