220

T. LIVII [U. C.45g. A. C. ag3.]

fuisse infestiores, quam qui, nefando sacro mixta ho-minum pecudumque caede respersus, ancipiti deumirae devotus, hinc foederum cum Romanis ictorum te-stes deos, hinc iurisiurandi adversus foedera susceptiexsecrationes horrens, invitus iuraverit, oderit sacra-mentum, uno tempore deos, cives, hostes metuat.

XL. Haec, comperta perfugarum indiciis, quumapud infensos iam sua sponte milites disseruisset, si-mul divinae humanaeque spei pleni, clamore consen-tienti pugnam poscunt; poenitet in posterum diemdilatum certamen: moram diei noctisque oderunt.Tertia vigilia noctis, iam relatis literis a collega,Papirius silentio surgit, et pullarium in auspiciummittit. Nullum erat genus hominum in castris inta-ctum cupiditate pugnae: summi infimique aeque in-tenti erant: dux militum, miles ducis ardorem spe-ctabat. Is ardor omnium etiam ad eos, qui auspiciointererant, pervenit: nam, quum pulli non pasceren-tur, pullarius, auspicium mentiri ausus, tripudiumsolistimum consuli nuntiavit. Consul laetus, auspi-cium egregium esse, et deis auctoribus rem gestu-ros, pronuntiat; signumque pugnae proponit. Ex-eunti iam forte in aciem nuntiat perfuga, viginti co-hortes Samnitium (quadringenariae ferme erant) Co-minium profectas. Quod ne ignoraret collega, ex-templo nuntium mittit: ipse signa ocius proferri iu-bet, subsidiaque suis quaeque locis, et praefectossubsidiis attribuerat. Dextro cornu L. Volumnium,sinistro L. Scipionem, equitibus legatos alios, CaiosCaedicium ct Trebonium, praefecit. Sp. Nautiummulos, detractis clitellis, cum cohortibus alariis intumulum conspectum propere circumducere iubet,atque inde inter ipsam dimicationem, quanto maximeposset, moto pulvere ostendere. Dum his intentusimperator erat, altercatio inter pullarios orta de au-spicio cius diei, exauditaque ab equitibus Uomanis -