40

T. LIVII [U. C. 4i2. A. C. 5 'io.]

noclis aptissima hora est. Signo secundae vigiliaeconvenistis,quod tempus mortales somno altissimopre-mit. Per corpora sopita vadetis; vel silentio incautosfallentes, vel sentientibus clamore subito pavorem inic-cturi. Me modo sequimini, quem secuti estis, ligoeandem, quae duxit huc, sequar fortunam. Quibushaec salutaria videntur, agitedum, in dextram par-tem pedibus transite.

XXXVI. Omnes transierunt, vadentem que perintermissa custodiis Joca Decium secuti sunt. Iumevaserant media castra, quum superscandens vigi-lum strata somno corpora miles offenso scuto prae-buit sonitum. Quo excitatus vigil quum proximummovisset, erectique alios concitarent, ignari cives anhostes essent, praesidium erumperet, an consul ca-stra cepisset: Decius, quum non fallerent, clamoremtollere iussis militibus, torpidos somno insuper pa-vore exanimat; quo praepediti, nec arma impigrecapere, nec obsistere, nec insequi poterant. Intertrepidationem tumultumque Samnitium, praesidiumKomanum, obviis custodibus caesis, ad castra consu-lis pervadit. Aliquantum supererat noctis, iamquein tuto videbantur esse; quum Decius, Maeli virtute,inquit, milites ltomani, este. Vestrum iter ac redi-tum omnia saecula laudibus ferent. Sed ad conspi-ciendam tantam virtutem luce ac die opus est: necvos digni estis, quos cum tanta gloria in castra redu-ces silentium ac nox legat. Ilie lucem quieti opperia-mur. Dictis obtemperatum. Atque ubi primum il-luxit, praemisso nuntio ad consulem in castra, in-genti gaudio concitantur: et, tessera data, incolumesreverti, qui sqa corpora pro salute omnium haud du-bio periculo obiecissent, pro se quisque obviam effu-si laudant, gratulantur, singulos universosque serva-tores suos vocant: diis laudes gratesque agunt, De-cium in coelum ferunt. Ilie Decii castrensis trium-