160

T. LIVII [U. C. 557 . A. C. i 9 5.]

tis manum. Non agros inde populari, sed urbium opesexhaurire licebit. Patres nostri, quum Hispania Car-thaginiensium, et imperatores ibi et exercitus essent,ipsi nullum imperatorem, nullos in ea milites habe-rent; tamen addere hoc in foedere voluerunt, Ut im-perii sui Iberus fluvius esset finis. Nunc, quum duopraetores, quum consul, quum tres exercitus RomaniHispaniam obtineant, Carthaginiensium iam propedecem annis nemo in his provinciis sit, imperium nobiscitra Iberum amissum est. Hoc armis et virtute recu-peretis oportet: et nationem, rebellantem magis temere, quam constanter bellantem, iugum, quo se exuit,accipere rursus cogalis. In hunc modum maximeadhortatus pronuntiat, se nocte ad castra hostiumducturum. Ita ad corpora curanda dimissi.

XIV. Nocte media, quum auspicio operam dedis-set, profectus, ut locum, quem vellet, priusquam ho-stes sentirent, caperet, praeter castra hostium cir-cumducit, et prima luce, acie instructa, sub ipsumvallum tres cohortes mittit. Mirantes barbari abtergo apparuisse Romanum, discurrere ipsi ad arma.Jnterim consul apud suos, Nusquam, nisi in virtute,spes est, milites, inquit, et ego sedulo, ne esset, feci.Inter castra nostra et nos inedii hostes: ab tergo ho-stium ager est. Quod pulcherrimum, idem tutissimumest, in virtute spem positam habere. Sub haec cohor-tes recipi iubet, ut barbaros simulatione fugae elice-ret. Id, quod crediderat, evenit. Pertimuisse et ce-dere rati Romanos, porta erumpunt: et, quantuminter castra sua et hostium aciem relictum erat loci,armatis complent. Dum trepidant acie instruenda,consul, iam paratis ordinatisque omnibus, incompo-sitos aggreditur. Equites primos ab utroque cornuin pugnam educit: sed in dextro extemplo pulsi, ce-dentesque trepidi etiam pediti terrorem intulere.Quod ubi vidit consul, duas cohortes delectas ab