HÖH
VIII. Das Entstehen der Decauate.
45
die ihnen unterstehenden Geistlichen körperlich zu züch-tigen, mussten auf die Reinheit der Lehre und Sitten nichtnur der Geistlichen, sondern auch der Laien wachen, undhatten die Pflicht, gegen Irrlehrer und ärgerlich Lebendeeinzuschreiten und solche zur Strafe zu ziehen. (Vergl.Concil. Autisiodorens. de anno 590. Can. 44. — Concil.Coloniens. de anno 1335. cap. 5. contr. Beggardos et Sues-ti'iones Tom. IV. Concil. German. fol. 436. Siehe auchdie Statuten der Christianität Xanten v. J. 1393.) — Siedurften aber die Pfarrer oder Geistlichen keineswegsmit einer Geldstrafe belegen. Decani non faciant Assisiamvel talliam super presbyteros suos. (Tom. III. Concil.Germ. fol. 705. ad ann. 1287.) Die Assisia oder Talliawar eine Geldtaxe, die wegen Vergehen auferlegt wurde.Bei den Schriftstellern des 13. Jahrhunderts wird stattTallia der Ausdruck Tolta, malatolta gebraucht.
Die Kölnische Synode vom Jahre 1536 hat uns dieOrdnung der Decanatgerichte wie auch den Eid, der dabeiabgelegt wurde, aufbewahrt.*) In antiquissima quadam inqui-rendorum criminum formula relictum est, ut Archidiaconianno bisextili circumeant et peccata enormia emendentquae sequitur in haec verba: In concilio publico ab Epis-copo habito, primitus jurare debent de villis singulis fide-lissimi quique liberi et servi, tres vel quatuor seu etiamplures ut rei veritas omnino inquiratur. Juramentum au-tem illud hujuscemodi esse debet. „Quidquid in villa, inqua habitat, veraciter sciat et serio audierit actum contrafidem rectam et Christianitatem, Episcopum aut ejus nun-tium, quantum recordari possit, et scientia subministrat,non lateat." Post juramentum vero Episcopus per sin-'gula numerare debeat, quae prius juramento comprehen-dit, hoc est: Si vir super uxorem suam, aliquam clanculocorrupit; si cum duabus cognatis sive mulier cum duobuspropinquis fornicata sit; si commatrem spiritualem aut filio-lam suam stupro violavit; si qua mulier partum suum ne-cavit vel conceptum quocunque modo excussit; si quiscognatum suum voluntate aut casu occidit, seu moribun-dum fecit et necdum ad publicam poenitentiam venit; simulier maritum suum, aut maritus uxorem suam iniquoconsilio interemit; si quis virum aut foeminam veneno aut
*) In diesem Kapitel ist zwar die Rede von dem Archidiaconal-gerichte, aber die nämliche Ordnung wurde bei den Decanalgerichtenbeobachtet.
Hü*
mm
zwäBSöa»