Adso von Montier-en-Der.
441
Wunder col. 642B -644A, auf die in Gerank') Schriftstück vom Jahre 974 (Mabillon,Aanales Benedict. 3, 631 Actum Tulli publice anno ... DCCCCLXXIHI indictione II, ordi-nationis nostrae XII) Bezug genommen wird; doch scheinen bei der Abfassung der Vitaschon einige Jahre nach 974 vergangen zu sein, es könnte sonst nicht heißen (col. 643 A)Quod usque hodie idem pontifex non sine suspirüs solitus est referre, quanto eo temporefiterit incommodo depressus. Die Stelle bezüglich der alten Gesta heißt c. 14 (col. 631 (J)Post... Mansueti huius urbis primi pontificis ... transitum, sicut in gestis praecedentinmLeucorum urbis antistitum invenitur, sanctus . .. Amon .. . ordinatus episcopus; weitere Be-nutzung c. 15 (col. 633 D) Interea longa evoluta quoque temporum serie post Dragonern in-chjtum Leucorum urbis episcopum domnus Goslinus nobilissimis Francorum natalibus ortuspietate et religione conspicuus, litterarum studiis apprhne eruditus ... in hac sede est pontifexordinatus. Die Erwähnung des Antichrist in c. 12 (col. 630 B) idem Simon Antichristi mem-brum utique factus rabido ore consurgens, Neronis^ et Agrippae praefecti fisus audacia. DieVita Mansueti (und Apri) befand sich s. XI in St. Evre (Becker 68, 109 Vita s. Mansueti ets. Apri cum quibusdam actibus vel passionibus sanctorum); und hieraus ist wohl Abschriftder Cod. Mansueti Tullensis s. XII zu Nancy, ferner im Paris. 5294 s. XII, Guelf. Aug. 76, 14s.XI, Paris. 5308 s. XII (auch vita s. Apri). Ausgaben: Acta SS. Sept. 1, 637; Migne 137,619-644; die Wunder MG. SS. 4, 509—514.
4. Miracula s. Waideberti. Beginn der Widmung: (Migne 137, 687B) Luxoviensiumcoenobitarum sacrae concioni Adso qui et Hermiricus nomine abbas non merito vocatus . . .Consideranti . . . quid utilitatis et commodi loco conferrem, in quo a parentibus traditus etc.(s. oben) ... occurrit ut . . . ea quae per . .. Eustasium ... atque Waldebertum etiam nostraaetate gesta esse divina gratia noscuntur, stilo commendarem. Begrenzung des Stoffes undErwähnung der alten Vita im Prol. 1 (col. 689 A) Ea itaque quae iidem praefati patres velin vita vel certe quae paulo post discessionis suae tempora operati sunt, nequaquam tangimus... Nam siquis eorum gesta plenius nosse desiderat, eorum actus qui volnminibus propriisab exordio rerum gestarum latius continentur, diligentius inquirat, ubi perfacile inveniripotent, quantis et qualibus virtutum uterque eorum insignibus clarescat. Im Anfang c. 3benutzt Adso die Vita Columbani (col. 689 B) Igitur postquam .. . Columbanus, ut liber historiaede vita et virtutibus eins scriptus indicat . . . Burgundiam aggressus locum sibi specialiteridegerat, cui ab antiquo Luxovium, ut illic legitur, nomen erat; nur das Ende von Kap. 3ist dem Eustasius gewidmet, c. 4 beginnt die Erzählung vom Leben Waideberts. Adso hataber noch andre Quellen benutzt, denn c. 10 spricht er von den Nachfolgern Waideberts undverrät hier Kenntnis des Abtskatalogs (col. 693 D) in illo candido .. . conventu patribus, utin catalogo eorum est facile inveniri, sibi invicem succedentibus ... usque ad ultimum eorumabbatein nomine Melinum prospere perduravit. Dann geht er auf die späteren Zeiten 2 ) einund erzählt von den Aebten Ansegis. Fulbert und Gibardus und kommt hier auf die Be-drängnis des Klosters durch die Normannen zu sprechen. Diese aber gibt ihm nun denGrund für die Anknüpfung einiger Wunder, die Waidebert zu jener Zeit gewirkt habe. Hierausergibt sich, daß man von Luxeuil aus den Adso mit geschichtlichem Material versorgt hat,das sich auf das Kloster bezog, denn in der alten Vita Waideberti war von jenen späterenEreignissen natürlich nicht die Rede. Die Einwendungen von Holder-Egger gegen die Ab-weisung von Adsos Autorschaft vgl. MG. SS. 15,1170 n. 1. — Hss.: Hag. X. 73 s. X—XI f. 1 — 12.Monac. 2546 f. 14-21. Ausgaben: Acta SS. Mai 1, 277-282. Migne 137, 687—700; besondersvon Holder-Egger, MG. SS. 15,1171—1176.
5. Miracula s. Apri. Hier heißt es c. 1 (Acta SS. Sept. 5, 70B) Beferunt namque nostrimaiores natu ') plurima sibi eius et visa et audita miraculorum beneficia .. . Quae tarnen piaopera haud mirum non esse scripta torpente incuria ... perpauca mandata litteris; c. 7(p. 71 A) Attamen repreliendenda auctorum segnities, qui nee sattem aliqua de post transitumeins gestis scriptis transmiserunt posterorum notitiae. Nobis autem iam pene in fine secidiconstitutis ingratum videretur et indecens, si non sattem pusillum aliquid in laudem tarn piiprovisoris tutorisque nostri agamus; c. 37 (p. 78 E) quae si euneta voluissemus scribere, nonsolum ea quae audivimus sed etiam quae oculis nostris vidimus, magnum volumen edidissemus.Die Schrift war s.XI in Toul (Becker 68,109). Hss.: Cod. Mansueti Tullensis s. XII zuNancy. Paris. 5308 s. XII. Ausgabe: Acta SS. Sept. 5, 70—79.
6. Vita Basoli. Aufforderung: Mirac. Berch. 11 p. 814 Gesta quaque s. confessorisBasoli praefationibus faeundis antepositis . . . lepide edita digessit ad liquidum, hoeque non
') Grabgedicht auf Graf Sendebald, denZeitgenossen Gerards, (MG. SS. 4, 512) imBerol. Meerm.115 s. (IX— )XI, vgl. V.Rose,Die Meermanhss. der kgl. Bibl. zu Berlin S. 241.Die Hs. ist durch Dietrich von Metz an dasVinzenzkloster geschenkt worden.
2 ) c. 10 (col. 694 A) his omissis ad nostraeaetatis tempora, sicut sumuspolliciti, redeamus.
3 ) Man wird die Bezeichnung im gewöhn-lichen Sinne und kaum als „Vorfahren" auf-zufassen haben.