Druckschrift 
2 (1923) Von der Mitte des zehnten Jahrhunderts bis zum Ausbruch des Kampfes zwischen Kirche und Staat : mit Index
Entstehung
Seite
411
Einzelbild herunterladen
 

Adam von Bremen.

411

.. qui exemplum dedit posteris, nulla temporum vel locorum asperitate vestram piigriciamjxcusari posse.

Zum Werke. Einführung Alebrands 2,69 vir omni bonorum genere decoratus, epi-scopali officio dignus, dilectus deo et hominibus; Nachruf 2, 82 Vale in Christo pastor amabiliset tuo gregi nunquam obliviscende. Einführung Adalberts 2, 68 Subdiaconus eius fuit Adal-bertus, postea archiepiscopus Bremensis, iam tunc minax vultu et habitu verborumque alti-tndine suspectus audientibus. Wichtig sind für die Geschichte der Musik die hierauf folgendenWorte Pontifex (nämlich Hermann 10321035) igitur parvipendens omnia quae in episcopatuiureiiit, primo quidem musicum Gnidonem 1 ) udduxit Bremam, cuius instantia correxit me-lodiam et claustralem disciplinam. Quod solum ex operibus eius prospere cessit. Urteile überAdalbert 3,' 1 De cuius viri gestis et moribus cum difficile sit aliquid dignum scribere, adscribendum nos ea cogit necessitas, quoniam promisimus, libri huius tenorem, o venerabilispraesul Liemare, tisque ad diem tui pontificatus extendere; zur Einschränkung des Lobes 3,1Ham cum talis fuerit ab initio, circa finem deterior videbatur; ad quem virtutis suae defec-tum corruit vir .non bene cautus tarn sua negligentia quam ceterorum inpellente malicia;ähnlich 3, 66 Si quid vero in moribus tuis reprehensibile videbatur, hoc magis aeeidit exeorum nequitia, quibus tu plus iusto credidisti sive quos inimicos propter veritatem sus-tinuisti. Andere freimütige Aeufierungen 3, 36 inutile nomen vanae gloriae magno corporiset animae dampno mercatus est. Et corrupti quidem mores archiepiscopi ab initio tales, inprocessu temporis et circa finem semper deteriores fuerunt und 3, 62 Siquidem mores virilicet semper a communi mortalium habitudine dissentirent, circa terminum vero inhumaniintolerabilesque et alieni a semet ipso videbantur .. . aliqua errantis vel desipientis poterantvideri etc. Wer diese Stellen und ihre Fortsetzungen liest, wird sicher nicht mit dem Vor-wurf Dehios übereinstimmen, dalä Adams Ausdruck der feineren Schattierungen enthehre.Vielmehr sind fast alle diese Stellen mit einer für das 11. Jahrhundert einzigen Meister-schaft geschrieben, wegen deren Adam zu bewundern ist; eine eingebende CharakteristikAdalberts hat er ja doch überhaupt nicht geben wollen. 2 ) Wohl aber findet sich 3, 56 ff. eine-vortreffliche Charakteristik der ganzen Zeit, soweit das nördliche Sachsen in Betracht kommt.

Descriptio insularum aquilonis. Die einleitenden Worte des Nachtrages p. 226, 9Quorum ordinationes vel sedes, quoniam huc usque distulimus, non incongruum videtur, simuletiam de situ Daniae vel reliquarum quae trans Daniam sunt regionum natura describere.Zu Helgoland 4, 3 Unde aeeepit nomen, ut Heiligland dicatur. Hanc in vita s. WillebrordiFosetisland appellari diseimus. Zur Erforschung des baltischen Meeres 4, 11 hoc nuper ap-paruit in sollertia fortissimorum virorum Qanuz Wolf, satrapae Danorum, sive Haroldi regisXordmannorum. Fahrt von Schweden nach Griechenland 4,15 Asserunt etiam periti locoruma Sueonia terrestri via permeasse quosdam usque in Graeciam. Sed barbarae gentes, quaein medio sunt, hoc iter impediunt, propterea navibus temptatur hoc periculum. 3 ) Kurland,Aestland und Semland erscheinen als Inseln 4, 1618. Von den Amazonen berichtet er 4,19Eas aquae gustn dieunt aliqui coneipere, sunt etiam qui referant, eas fieri praegnantes abhiis qui praetereunt negociatoribus, vel ab hiis, quos inter se habent captivos, sive ab aliismonstris quae ibi non rara habentur. Hier setzt er hinzu Et hoc credimus etiam fide dignius,wie er auch am Ende dieses Abschnittes (p. 248, 10) sich über andre monstraplurima äußert:guamvis hoc nostris vix crediblie putetur. Zur Latinisierung nordischer Götter 4, 26 Wodanemvero sculpunt armatum, sicut nostri Martern solent; Tiior autem cum seeptro Iovem simularevidetur. Zum Götterkult vgl. Kap. 27, zu Adalwards Missionsreise 29 f. Von den Schwedenheißt es Kap. 21 Ita nullis egere Sueones dicas opibus, excepta quam nos diligimus sivepotius adoramus, avaritia, von den Norwegern 4 ) 31 Apud illos tanta worum insignia, utcompertum habeo, sola sacerdotum corrumpuntur avaricia; der Ton dieser und ähnlicherBekenntnisse ist durchaus dem Grundton des Tacitus bei der Beurteilung der Sitten derGermanen verwandt. Zur Tierwelt vgl. 32 Cumque diversa prorsus et insueta nostris multaibi videantur, ab eiusdem patriae incolis haec et alia plenius dicenda relinquo. Zur Kugel-gestalt der Erde 38 Nam propter rotunditatem orbis terrarum necesse est, ut solis cireuitusaccedens alibi diem exhibeat, alibi recedens noctem relinquat. Zur Entdeckungsfahrt 40 Itemnobis retulit . .. pontifex Adalbertus, in diebus antedecessoris sui quosdam nobiles de Fresiaviros causa pervagandi maris in boream vela tetendisse, eo quod ab incolis eius populi diciturab ostio Wirrahae fluminis directo cursu in aquilonem nullam terram oecurrere praeter in-

*) Das kann sich nur auf Guido von Ar-rezzo beziehen, vgl. diesen.

2 ) Vgl. noch die beherzigenswerten Wortean den Leser 3,71 dum illum de quo scri-bitur aecusas, in sapientis viri casu tu cautiorfias, considerans te ipsum, ne et tu tempteris.

3 ) Vgl.K.M ü 11 e n h o f f .Deutsche Altertums-

kunde 4,496.

*) Hier in Kap. 31 verrät er eine gewisseKenntnis arabischer Verhältnisse: Quorum ar-menta ritu Arahim longe in desertis stabu-lant. Kenntnis Indiens in Schol. 144 Quodetiam de Indis habetur scriptum (vielleichtaus Serv. Aen. 5,86).