Druckschrift 
2 (1923) Von der Mitte des zehnten Jahrhunderts bis zum Ausbruch des Kampfes zwischen Kirche und Staat : mit Index
Entstehung
Seite
56
Einzelbild herunterladen
 

56 Geschichte der lateinischen Literatur des Mittelalters. Zweiter Teil.

das Taufsakrament nach Ambrosius de spiritu sancto 1,3. So stellt sich dasWerk als eine aus einer ganzen Reihe von Quellen angefertigte Erweiterungder Abhandlung des Paschasius dar, die zwar vielfach auf dogmatische Dingeeingeht, hauptsächlich aber Wunderberichte aufgenommen hat.

Zeugnisse. Zeit und Umstände ergeben sich aus dem Vorwort (Migne 137, 371A)Dilectissimis fvatribus, quibus ex divina dispensatione . . . paternam impendo söllicitudinemGezo dei . . . servus. Decreveram quidem olim . . . patriam parentesque velinquere et in ali-quod me conferre secretum . . . Quantum autem huic decreto . . . reverendae memoriae domnusGiseprandus illo tunc tempore noster episcopus et vi et auctoritate restiterit, non habetisincognitum, asserens non esse canonicum, ut relicta ecclesia, in qua nutritus et ordinatusfueram, meo arbitrio alio demigrarem, se vero numquam mihi ad ista praebiturum esseconsensum, praesertim cum iam ipse decreverit, in proprio ecclesia, ubi b. martyris Martianicorpus humatum quiescit, monasterium construere, in quo si omnimodo statueram mutarepropositum, et solitudo mihi non deesset . . . Quam ego pollicitationem . . . aegre suscepi . . .Praevaluit tarnen eins auctoritas . . . omni mihi instantia coepit imminere, ut totius loci curamsusciperem . . . Suscepi itaque infirmis humeris grave pondus regiminis . . . occurrit animode dominici corporis et sanguinis sacramento . . . vobis . . . poculum efficere . . . Sanctorumsiquidem patrum scripta lectione percurrens . . . quicquid in eisdem . . . invenire valui, inunius libelli corpusculum compendiosa brevitate redegi . . . Imitatus in hoc opusculo Pas-chasium Batbertum, qui de hac eadem re Placidio cuidam suo discipulo libellum . . . com-posuit eosdetn ipse quos et ego secutus auctores, b. scilicet domini sacerdotes CyprianumHilarium Ambrosium Augustinum Qregorium loaunem Isidorum Isitium Hieronymum etBedam. De quorum omnium scriptis quosdam sententiarum decerpsimus flores . . . Ipsiusvero Paschasü libellum totum pene, sicut invenimus, ita in nostrum transtulimus, sensumeius potius in aliquibus locis quam verba sequentes et superflua quaeque vitantes. Ut autemtanti mysterii gratia liquid'ins et pur ins vestris mentibus . . . commendetur, miraculorum copiamcongessi quae sanctis . . . olim dominus revelare dignatus est. Die engere Zeit ergibt BischofGiseprand, nach Ughelli, Italia sacra (Venet. 1729) 4, 63133 Bischof von Toitona, vgl.Ughelli p. 631 Giselprandus sive Geriprandus seu Giseprandus . . . reperi enim Gisel-prandum Augustano concilio interfuisse anno 952 apud Baronium ex Canisio lectionumantiquarum; in einer Urkunde Ottos III. von 998 (MG. Dipl. 2, 729, 38) ist von ihm als längstVerstorbenem die Rede Audivimus etiam Giseprandum ') Terdonensem episcopum etc.

Ueberlieferung. Mabillon (Museum Italicum 1,2,89) fand das Werk in einerHs. des Monast. Padolironense und in der Minoritenbibliothek zu S. Croce in Florenz, 2 ) vgl.Mus. Ital. 1,1,207 und 1,1,164; Muratori (Anecdota 3, 240) entdeckte die Hs. Ambros,Q 98. Mabillon gab Mus. Ital. 1, 2, 8995 Vorrede und Kapitelüberschriften heraus, das ganzeWerk Muratori, Anecdota 3,242303, danach Migne 137, 371; vgl. Muratori p. 239241.

6. Burchard von Worms.

Burchard stammte aus einer angesehenen Familie in Hessen und wirdum 965 geboren sein. Nachdem er seine erste Bildung im Kloster zuKoblenz empfangen hatte, ging er nach Laubach, wo Olbert, der spätereAbt von Gembloux, sein Lehrer wurde. Von ihm wurde er in das höhereWissen eingeführt und hier 3 ) mag er den Grund zu seinen logischen Studiengelegt haben, die später besonders in einer Abhandlung in Briefform überdas Fasten des Moses und des Elias hervortraten. Dann begab er sichnach Mainz zu Willegis, der ihn zum Diakon und zum Propst von St. Viktorerhob und zum Kämmerer von Stadt und Bistum Mainz machte. Schonwußte man ihn am kaiserlichen Hofe zu schätzen und Otto III. zog ihnzeitweise in seine Umgebung. Seine Stellung als Kämmerer verschaffte

J ) Ein Giseprandus iudex domni impera- I 3 ) Hier wird er auch, wie Sigebert de Script

toris erscheint in zwei Urkunden Ottos L, eccl. 142 erzählt, kanonistische Studien ge-

nämlich 967 (MG. Dipl. 1, 468, 27 und 469, 24)und 970 (Dipl. 1, 544, 29 und 546,20).2 ) Aber ohne Vorrede.

trieben haben (eins magisterio ad hoc estprovectus).