Ratherius von Ltittich. 5J
Gesta 20 p. 63,45 ff., wo p. 64, 2 ff. auch über die Adressaten zu lesen ist. an die das Werkgeschickt wurde. Die Verbannung in Como bezeugt Folcuin c. 20 p. 64,6 Libellum etiamvitae s. Ursmari, cum Cumis exularet ibi repperit. Zur Grammatik Rathers vgl. Folcuinp. 64, 8 Postea cum in ea parte Burgundiae que Provincia dicitur mansitaret, filium cuiusdamviri ditissimi nomine Rocstagnum ad imbuendum litteris postulatus recepit, ad quem librumde arte grammaüca conscripsit, quem librum gentilicio loquendi more Sparadorsum vocavitpro eo qui illum in scholis assuesceretpuerulus, dorsum a flagris servare posset. Das Bücher-verzeichnis des Rostagnus im Harlei. 2790 f. 262 1 ' beginnt Hi sunt libri domini abbatisBostagni, 1 ) es enthält viele zu den artes liberales gehörigen Werke. Zum Bistum in derProvence vgl. Folcuin p. 64,12, daselbst zur Rückkehr nach Lobbes. Zur Verbindung mitLiudolf vgl. Ep. 5, 8 col. 662 B cum gloriosissimus . . . rex noster Italiam introisset, adfuicum eius clarissimo filio, tentans si daretur optio, ut meo restituerer loco. Zur BerufungRathers an den Hof als Lehrer Bruns vgl. Folcuin c. 22 p. 64,24 ff. [et habetur inter palatinosphilosophos primus, d. h. unter den Gelehrten des Hofes). Zu Rathers Absetzung als Bischofvon Lüttich vgl. (Vogel 1,192 ff.) Folcuin c. 23 p. 64,36—65,12 und das Prooem. 1 zurPhrenesis col. 365 — 367. Daselbst col. 368 zum Aufenthalt bei Erzbischof Wilhelm von Mainz.Die christlichen und antiken Autoren im Prooem. 7 zur Phrenesis 2 ) col. 373C. 374A. Daßsich Bather nach Aulne zurückzog, ergibt sich aus Folcuin, der aus späterer Zeit c. 28 p. 69, 38erzählt Alnam revertitur quam munificentia domini episcopi promeruerat. Das Werk Rad-berts wird mit den Worten eingeführt Phren. 42 (col. 444A) capitulatim quaedam excerptaex opusculis super hoc cuiusdam Paschasii Badberti . . . tibi quaeso insinuari permitte; imKatalog von Lobbes (1049) heißt es (Rev. des bibl. 1, 12) N. 127 Eiusdem confessionum lib.Icum quo Paschasii Badberti de corpore et sanguine domini vol. I; im Bruxell. 5576—5604s. XI steht f. 128 b —130 a ein Stück des Auszugs als ex libris confessionum Patherii decorpore et sanguine domini und auch Sigebert sagt Script, eccl. 127 (p. 149 Miraeus) Scripsitlibrum de corpore et sanguine domini et de praedestmatione dei, vgl. hierzu Vogel 2,180 — 189.Die Klage Rathers in De contemptu canonum 22 steht col. 51 IC. Der Titel der großenFastenpredigt (Serm. 2 col. 692C—713) lautet Sermo valde prolixus de quadragesima PatheriiVeronensis vel inefficax se vivente ut est sibi visu'm garritus, bei Sigebert c. 127 Scripsitlibrum quem praetitulavit inefficax ut sibi visum est garritus. Die Predigt zum Grün-donnerstage (In coena domini) steht Migne 136,714—719, De proprio lapsu col. 481—486,De otioso sermone col. 573—578. Die Stelle zu Catull und Plautus heißt (nach Haupt,Opuscula 1,2) Serm. 11,4 (col. 752 B) die meditor ac nocte Catullum nunquam antea lectum,Plautum quando tarn olim lego lectum.
Rhythmus auf Verona. Traube, Karol. Dichtungen S. 117 ff., bemerkt, daß Ratherin Verona den Rhythmus auf diese Stadt abschreiben ließ oder selbst kopierte; dieser Rhythmusist um 810 entstanden (S. 114 f.), da es sich hierbei als Quelle um einen aus Paulus diaconusHist. Langob. 2,24 (italisches Provinzenverzeichnis) bereicherten Isidor (Et. 8, 84' handelt.Rathers Abschrift, der cod. Lobiensis ist verloren; auf ihr beruhen die Ausgaben von Ma-billon, Vetera anal. 1 1, 371 und von Dümmler P. L. 1,118.
Die Briefe an Milo sind Ep. 8 und 9 col. 670—675. Die Qualitatis coniectura stehtcol. 521 — 548. Zur mangelnden Kenntnis des Symbolum vgl. Synodica 1 (col. 554A) ipsamfidem id est credulitatem dei trifarie parare memoriter festinetis . . . Quicunque mit ergosacerdos in nostra parochia esse aut fieri aut permanere, Utas tres memoriter nobis recitet,cum proxime a nobis hoc vocatus fuerit; eine Reihe von Abschnitten beginnen mit Nullus undzeigen sich als Verordnungen schärfster Art (cap. 7—11). De nuptu illicito steht col. 567—574.Im Eingang zum Itinerarium heißt es (col. 579 A) Non enim orationis causa illuc vado . . ■quod utique domi potest quisque peragere. Non imperiali, quia imperatum estminime, iussu:milites solum ut mitterem meos ab eo cum sit mihi imperatum; das eigene Mißgeschick in c. 4col. 584 f. Bei der Erzählung über die beiden irischen (Scotigenis) Bischöfe sagt er zwar audi-vimus, doch wegen der einfachen und ungekünstelten Sprache, deren er sich hier bedient,scheint es geratener, eine schriftliche Quelle vorauszusetzen. Kap. 17 (col. 599A) der WunschderVeronesen Plurimos vero vestrum compererim dum inde laetari, quasi non debeam istucunquam reverti. Zu den Verhältnissen in Rom 966 und 967 vgl. Vogel 1,357 ff. Zur Wei-gerung des Klerus gegenüber dem Cölibat vgl. Discordia 6 (col. 625 A) omnium pene ex-cusatio exstitit, non posse propter inopiam hoc ullo modo fieri, potuisse vero utcunque, siStipendium debitum ex rebus habuissent ecclesiae. Das Judicatum ist gegeben successoribus
^Nachgütiger AbschriftvonF.G.Keny on. 1904) p. 145 ff. (nach Mitteilung von A. Hof-Der Katalog sowie der in der Hs. folgende ] meister).
von St. Cyr in Nevers ist gedruckt bei B. | 2 ) Die Phrenesis kennt Sigebert Script.
Aspinwall, Les ecolesepiscopalesetmonast. i eccl. 127 scripsit librum quem attitulavitde l'ancienne province eccl. de Sens (Paris , Phrenesim.
4*