Quintum
ris ⁊ vlterius ex proſecutiōe in quaforte multa grauia eſt paſſus. ⁊ ideoceteris paribus melius moritur illequi moritur redeundo qͣꝫuis ire ſitmagis meritorium ꝙͣ redire genusoperis conſiderando. ¶ Ad primuꝫergo dicendum. ꝙ illud propoſitumexponendi ſe morti propter chriſtūhabuit etiam iſte in eundo nec hocmeritum perdidit ſi ſe a peccato immunem cuſtodiuit.Einde circaᶻ matrimoniumqueſita ſunt duo ¶ Primo ſialiquis deſpondeat aliquaꝫper verba de futuro ⁊ poſtea carnaliter cognoſcat non quidem quaſiconſentiens in matrimonium. ſed ſolummodo volens fraudulenter ſurripere cōpulam carnalem ſi poſtmodum contrahat cum alia per verbade preſenti. vtruꝫ ſecūda ſit vxor eiꝰSecundo ſi vir accuſet vxoreꝫ deadulterio occulto. vtruꝫ mulier teneatur in iudicio ſuum peccatum confiteri.Articulus xvO primum ſic procedebaturUid̓tur ꝙ ille qui cognouitcarnaliter quam deſponderat per verba de futuro non poſſithabere vxorem illam cum qua poſtea contrahit per verba de preſenti.Iudicio enim eccleſie cōpellitur ſtare cum prima quam carnaliter cognouit. ſed eccleſia poteſt face̓ perſonas illegitimas ad contrahendum.ergo videtur ꝙ talis non poſſit cumalia muliere habere matrimonium.⁊ ita illa cum qua ſecundo contraxitper verba de preſenti non erit vxorſua. ¶ Sed contra eſt ꝙ error hominis nō preiudicat veritati matrimonij Sed ex errore hominis preſumētis eſſe conſenſum vbi fuit carnalis
copula contingit ꝙ per iudicium eccleſie compellitur aliquis illaꝫ habere quaꝫ cognouit carnaliter poſt cōtractum per verba de futuro. ergonon preiudicat veritati ſecundi matrimonij quod eſt rite contractumper verba de preſenti. ¶ Reſponſiodicendum. ꝙ ſicut Leo papaº dicit.Cauſa matrimonij eſt conſenſus ꝑverba de preſenti expreſſus. ſine quocetera etiaꝫ cum coitu ſubſecuta fruſtrantur. Remota auteꝫ cauſa remouetur effectus. Unde cum in primomatrīonio ponatur non fuiſſe conſenſus. manifeſtuꝫ eſt ꝙ non fuit matrimoniuꝫ. Et quia poſita cauſa ponitur effectus conſequens eſt vt ſecūdum fuerit matrimoniuꝫ in quo ponitur fuiſſe mutuus conſenſus ꝑ verba de preſenti expreſſus inter perſonas a matrimonio ſolutas. ¶ Ad pͥmuꝫ ergo dicenduꝫ. ꝙ eccleſia in hisque ad matrīoniuꝫ pertinent tripliciter ſe habet. Uno quidē modo permoduꝫ iudicantis. ⁊ quia hominesvident ea que apparent ſecundum ꝙdicitur primo Regꝭ. xvi. Oportet ꝙiudex eccleſiaſticus iudicet ſecundūea que ſibi apparent per confeſſionēpartiuꝫ. ⁊ per idoneos teſtes ⁊ peralia legitima documenta quibus inomnibus adhibitis contingit quandoqꝫ veritateꝫ latere ⁊ precipue inhis que pertinent ad interioraᵇ cordis que humano teſtimonio probari nō poſſunt. Et ſi per aliqua ſignaexteriora de his poſſit altqua coniectura haberi. ⁊ ideo iudiciuꝫ eccleſiecirca ea que ad matrimoniuꝫ pertinent ſi veritas lateat non impedit ſequens matrimuniuꝫ contrahenduꝫnec dirimit iaꝫ contractuꝫ. Alio modo ſe habet per moduꝫ prohibentisvel punientis. ⁊ hoc quideꝫ impedit
k