Prologus

4

¶ Theologorum principis Angeliciqꝫ Doctoris SanctiThome de aquino ſacri ordinis predicatorum in primūlibrum ſententiarum Scriptum Feliciter incipit.Go ſapientiaeffudi flumina. Ego quaſi trames aque immenſedefluo. Ego quaſi fluuiꝰdorix: ⁊ ſicut aque ductꝰexiui de paradiſo: dixi rigabo ortū plantationum⁊ inebriabo partꝰ mei fructuꝫ) Eccl̓. 24. ¶ Interml̓tas ſnīas q̄ a diuerſisL1 DSde ſapīa prodierunt quid.ſ. eēt vera ſapīa: vnā ſingulariter firmā ⁊ veramApl̓s protulit dicens. Xp̄m dei virtutē ⁊ dei ſapīam: ꝙēt nobis a deo factus ē ſapīa pͥᵉ. Cor. i. Nō aūt hoc ita dictum eſt: ꝙ ſolus filiꝰ ſit ſapīa: cū pater ⁊ filius ⁊ ſpūs ſāctus ſint vna ſapiētia ſicut vna eēntia: ſed quia ſapiētiaquodam ſpeciali modo filio appropriat̉: eo ꝙ ſapientieoꝑa cū ꝓprietatibꝰ filij plurimū ꝯuenire videntur. Perſapīam enī dei manifeſtant̉ diuinoꝝ abſcōdita: ꝓducūtur creaturarum opera: nec tm̄ ꝓducūtur: ſꝫ ēt reſtaurātur ⁊ perficiūtur: illa dico ꝑfectione qͣ vnūquodqꝫ perfectum dr̄: ꝓut ꝓprium finē attingit. ¶ Ꝙ aūt manifeſtatio diuinoꝝ pertineat ad dei ſapīam pꝫ ex eo ꝙ ipſe deꝰꝑ ſuā ſapīam ſeip̄m plene ⁊ ꝑfecte cognoſcit. vn̄ ſiquid d̓ip̄o cognoſcimꝰ: oꝫ ꝙ ex eo deriuet̉: qꝛ oē imꝑfectuꝫ a ꝑfecto trahit originē: vn̄ dr̄ Sap̄. ix. Senſum tuuꝫ ꝗs ſcietniſi tu dederis ſapīam. Hec aūt manifeſtatio ſpāliter ꝑfilium facta inuenitur. Ipſe .n. eſt verbum patris ẜm ꝙdr̄ Io. i. vnde ſibi manifeſtatio dn̄tis patris conuenit ettotius trinitatis. vn̄ dicit̉ Math̓. xi. Nemo nouit patrēniſi filius: ⁊ cui filius voluerit reuelare. Et Io. pͥmo. Deūnemo vidit vnqͣꝫ niſi vnigenitꝰ ⁊cͣ. Recte gͦ dicit̉ ex perſona filij. Ego ſapīa effudi flumīa. Flumina iſta ītelligofluxus eterne ꝓceſſionis qͣ filius a pr̄e: ⁊ ſp̄s .ſ. ab vtroqꝫineffabili mō ꝓcedit. Iſta flumina oliꝫ occulta ⁊ quodāmodo confuſa erāt: tū in ſil̓itudinibꝰ creaturarū: tum ētin enigmatibus ſcripturaꝝ: ita vt vix aliqui ſapiētes trinitatis myſterium fide tenerent. venit filiꝰ dei ⁊ infuſaflumina quodāmodo effudit nomē trinitatis publicando. Mat. vltimo. Docete oēs gentes bap. ⁊cͣ. vn̄ Iob. 28.Profūda fluuiorū ſcrutatus eſt ⁊ abſcondita ꝓduxit inlucē ⁊ in hoc tangitur materia pͥmi libri. ¶ Scd̓m qd̓ ꝑtinet ad dei ſapīam ē creaturarū ꝓductio. ipſe enī de rebus creatis nō tm̄ ſpeculatiuā: ſed ēt oꝑatiuā ſapīam hꝫ:ſicut artifex de artificiatis. vn̄ in p̄s. Oīa in ſapīa feciſti.Et ipſa ſapīa loquit̉ Prouer. 8. Cū eo erā cūcta cōponēshoc ēt ſpāliter filio attributū inuenit̉ inqͣꝫtū ē imago deiinuiſibilis: ad cuiꝰ formā oīa formata ſūt. vn̄ Col̓. i. Quieſt imago dei inuiſibilis pͥmogenitꝰ oīs creature: qm̄ inipſo condita ſunt vniuerſa: ⁊ Io. i. Oīa per ip̄m fcā ſunt.Recte gͦ dicit̉ ex perſona filij. Ego quaſi trames aque īmenſe defluo: in quo notatur ⁊ ordo creatiōis ⁊ modus.Ordo qꝛ ſicut trames a fluuio deriuat̉: ita ꝓceſſus tēporalis creaturaꝝ ab eterno ꝓceſſu perſonaꝝ. vn̄ in p̄s. dr̄.Dixit ⁊ facta ſunt: verbum genuit: in quo erat vt fieretẜm Aug. Semꝑ enim id qd̓ eſt pͥmū ē cauſa eoꝝ que ſūtpoſt ẜm ph̓m. vnde pͥmus ꝓceſſus ē cauſa ⁊ rō oīs ſequētis ꝓceſſionis. Modus autē ſignatur quātū ad duo .ſ. exparte creātis: qui cū oīa impleat nulli tn̄ ſe cōmetit̉: qd̓notatur in hoc qd̓ dicitur. Immēſe. Itē ex ꝑte creature:

qꝛ ſicut trames ꝓcedit extra alueū fluminis: ita creatura ꝓcedit a deo extra vnitatē eſſentie: in qua ſicut in alueo fluxus perſonaruꝫ ꝯtinetur: ⁊ ī hͦ notatur maͣ ſcd̓i libri. ¶ Tertiū qd̓ pertinet ad dei ſapientiam eſt operuꝫreſtauratio. per idem enim debet res reparari: per qd̓ facta ē. vnde que per ſapīam cōdita ſunt decet vt ꝑ ſapīamreꝑentur. vnde dicitur Sap̄. 9º. Per ſapīam ſaluati ſūt ꝗtibi placuerūt ab initio. Hec āt reparatio ſpāliter ꝑ filiufacta eſt inqͣꝫtum ipſe homo factus eſt: qui reparato hominis ſtatu quodāmodo oīa reparauit. que ꝓpter hominem facta ſunt. vnde Col̓. i. Per eū reconcilians oīa: ſiue que in celis: ſiue que in terris ſunt. Recte ergo ex ip̄iꝰfilij ꝑſona dr̄. Ego qͣſi fluuiꝰ dorix: ⁊ ſic̄ aque ductꝰ exiuide ꝑadiſo. Paradiſus iſte gl̓ia dei pr̄is ē: d̓ qͣ exiuit ī vallem noſtre miſerie: non ꝙ eam amitteret: ſed quia occultauit. vnde Io. 13. Exiui a patre ⁊ veni ī mūdum. Et circa hunc exitum duo notātur .ſ. modus ⁊ fructus. Dorixenim fluuius rapidiſſimus eſt: vnde deſignat modū quoquaſi impetu quodā amoris noſtre reparationis xp̄s cōpleuit myſteriū. vnde Iſa. 59. Cuꝫ venerit quaſi fluuiusviolētus quē ſpiritus dn̄i cogit. Fructus aūt deſignaturex hͦ qd̓ dicitur. Sicut aque ductus. ſicut enī aque ductꝰex vno fonte ꝓducūtur diuiſim ad fecundandā terram:ita de xp̄o ꝓfluxerunt diuerſaruꝫ gratiaꝝ genera ad plātandā eccl̓iam: ſꝫ ꝙ dicitur Eph̓. 4º. Ipſe dedit quoſdāꝗdē apl̓os ⁊cͣ. Et in hͦ tangit̉ materia tertij libri. In cuiꝰprima parte agitur de myſterijs noſtre reparationis: inſcd̓a de gratijs nobis collatis per xp̄m. ¶ Quartū qd̓ addei ſapīam pertinet eſt perfectio qua res conſeruātur īſuo fine. ſubtracto eniꝫ fine relinquitur vanitas: quā ſapientia nō patitur ſecum. vnde dicitur Sap̄. 8º. Ꝙ ſapiētia attingit a fine vſqꝫ ad finē fortiter: ⁊ diſponit oīa ſuauiter: ſuauiter autē vnūquodqꝫ tunc diſpoſitum eſt: qn̄ īſuo fine: quē naturaliter deſiderat: collocatuꝫ eſt. hͦ etiāad filiū ſpecialiter pertinet. qui cuꝫ ſit verus ⁊ naturalisdei filius: nos in gloriaꝫ paterne hereditatis induxit. vn̄Heb̓. ii. Decebat eū ꝑꝑ quē ⁊ ꝑ quē fctā ſūt oīa: ꝗ ml̓tosfilios ⁊cͣ. vn̄ recte dr̄. Dixi rigabo ortū plātationū. Ad cōſecutionem eniꝫ finis exigitur preparatio: per quā oē qd̓non competit fini tollatur. Ita xp̄s etiam vt nos in finēeterne gl̓ie induceret: ſacr̄oꝝ medicamenta preꝑauit: ꝗbus a nobis peccati vulnꝰ abſtergitur. Unde duo notatur in verbis p̄dictis .ſ. preꝑatio que ē per ſacramenta: ⁊inductio in gl̓iaꝫ. pͥmū ꝑ hͦ ꝙ dr̄ Riga. or. plan. ortus enīiſte eccl̓ia. eſt: de qua Can. 4º. Ortus cōcluſus ⁊cͣ. In quoſunt plātationes diuerſe ẜꝫ diuerſos ſcōꝝ ordines: quosoēs manus omnipotētis plantauit. iſte ortꝰ irrigat̉ a xp̄oſacr̄oꝝ riuis: qui ex eiꝰ latere ꝓfluxerūt: vn̄ in cōmendatiōem pulchritudinis eccl̓e dr̄ in Numeris. 24. Quampulchra taber. ⁊c. ⁊ poſt ſeꝗtur: Ut orti iuxta fluuios ⁊ irrigui. Et ideo etiam miniſtri eccl̓e qui ſacramenta diſpēſant: rigatores dicuntur. i. Cor. ii. Ego plantaui apol. rigauit. Inductio auteꝫ in gloriam notatur in hͦ qd̓ ſequitur.Et inebriabo partus mei fructū. Partꝰ ip̄ius xp̄i ſunt fideles eccl̓e: quos ſuo labore quaſi mater ꝑturiuit: d̓ quoparti Iſa. vl. Nunquid ego ꝗ alios parere ⁊cͣ. fructus ātiſtius partus ſūt ſancti: ꝗ ſunt in gl̓ia: de quo fructu Can.5º. Ueniat dilectus meus in ortu ⁊cͣ. iſtos inebriat abundantiſſima ſui fruitione: de qua fruitione ⁊ ebrietate p̄s.Inebriabuntur ab vbertate domus tue. Et dicitur ebrietas: quia omnem menſuraꝫ rationis ⁊ deſiderij excedit.vnde Iſa. 64. Oculus non vidit ⁊cͣ. ⁊ in hoc tangiturmateria quarti libri. In cuius prima parte agitur de ſacramentis. In ſecūda de gloria reſurrectionis: ⁊ ſic pꝫ expredictis verbis intentio libri ſententiarum.

A 4