PrologusQueſtio .I.
Prologushuiꝰ ſacre doctriD euidentiam neq̄ in hoc librotraditur: querūtur ꝗnqꝫ. primo de neceſſitate ipſius. 2º. ſuppoſito ꝙ ſit neceſſaria: an ſitvna vel plures. 3º ſi ſit vna an̄ practica vl̓ ſpeculatiua. Et ſi ſpeculatiua: vtrū ſapiētia vel ſcīa vel ītellectus. 4º. de ſub̓o ipſius. 5º. de modo.¶ Utrū p̄ter phyſicas diſciplinas alia doctrina ſit homini neceſſaria.Ad primum ſciplinas nulla ſit homini doctrinaſic ꝓceditur. vr̄ ꝙ p̄ter ph̓ycas dineceſſaria. Sicut enī dicit Diony. in epl̓a ad Policarpū.Ph̓ia ē cognitio exn̄tiū: ⁊ cōſtat inducēdo in ſingulis ꝙde quolibet genere exn̄tiū in ph̓ia determīatur: quia decreatore ⁊ creaturis: tā de his q̄ ſūt ab opere naͣe: qͣꝫ d̓ hisq̄ ſunt ab oꝑe nr̄o: ſed nulla doctrīa pōt eē niſi d̓ exn̄tibꝰquia non entis nō ē ſcīa: gͦ preter ph̓ycas diſciplīas nulladoctrina debet eē. ¶ Itē oīs doctrina eſt ad perfectionē: vel qͣꝫtū ad intellectū ſicut ſpeculatiue: vl̓ qͣꝫtū ad effectum ꝓcedētē ī opus ſicut practice: ſꝫ vtrūqꝫ cōpletur ꝑph̓iam: qꝛ per demonſtratiuas ſcīas perficitur intellectꝰ:per morales affectus: ergo nō eſt neceſſaria alia doctrīa.¶ Pͣ. quecunqꝫ naͣli intellectu pn̄t cognoſci ex pͥncipijsronis: vel ſunt in ph̓ia tradita: vel per pͥncipia ph̓ie inueniri pn̄t: ſed ad perfectiōeꝫ hoīs ſufficit illa cognitio queex naturali intellectu pōt hr̄i: ergo p̄ter ph̓iam non ē neceſſaria alia doctrina. ꝓbatio medie. illud qd̓ per ſe ſuaꝫperfectiōem cōſeꝗ pōt nobilius eſt eo qd̓ per ſe cōſeꝗ nōpōt: ſed alia aīalia ⁊ creature inſēſibiles ex puris naͣlibusconſequūtur finē ſuum: qͣꝫuis non ſine deo: qui oīa in oībus oꝑatur: gͦ ⁊ hō cū ſit nobilior eis per naͣle ītellcm̄ cognitionē ſufficientē ſue perfectioni hr̄e pōt.COIITa placere āt deo eſt ſūme neceſſariū: cū igit̉Heb̓. xi. Sine fide īpoſſibile ē placere deoad ea que ſūt fidei philoſophia nō poſſit. oꝫ eē aliquā doctrinam q̄ ex fidei pͥncipijs ꝓcedat. ¶ Itē effcūs nō proportiōatꝰ cāe imꝑfecte duc̄ in cognitiōeꝫ ſue cāe: talis āteffcūs ē oīs creatura reſpcū creatoris: a quo in infinitumdiſtat: gͦ imꝑfecte ducit ī ip̄ius cognitiōeꝫ: cū igr̄ ph̓ia nōꝓcedat niſi ꝑ rōes ſūptas ex creaturis: īſufficiēs ē ad deicognitiōem faciēdā. gͦoꝫ aliqͣꝫ aliā doctrinā eē altioreꝫ: q̄ꝑ reuelatiōem ꝓcedat: ⁊ ph̓ie deſcm̄ ſuppleat.Solutio. Ad gte ſenſerūt poſuerunt fineꝫ humāehuius euidētiā ſciēduꝫ ē ꝙ oēs ꝗ revite dei contemplatiōem. Contēplatio aūt dei eſt dupl̓r.Una per creaturas: que imperfecta eſt ratiōe iam dicta:ī qua contemplatione ph̓s felicitatē cōtemplatiuā poſuit: q̄ tn̄ ē felicitas vie: ⁊ ad hanc ordinatur tota cognitioph̓ica: que ex rōibꝰ creaturaꝝ ꝓcedit. Eſt alia dei cōtemplatio qͥ videt̉ īmediate per ſuam eēntiam: ⁊ h̓ perfectaē: que erit in pr̄ia: ⁊ eſt hoī poſſibilis ẜm fidei ſuppōnemUnde opꝫ vt ea que ſunt ad finē ꝓportionentur fini: qͣtenus homo māuducatur ad illā cōtemplationē ī ſtatu vieper cognitionē: nō a creaturis ſumptam: ſed immediateex diuino lumine inſpiratam: ⁊ h̓ eſt doctrina theologie.Ex hoc poſſumus habere duas concluſiones. Una eſt ꝙiſta ſcientia imperat omnibus alijs ſcientijs tanqͣꝫ prinpalis. Alia eſt ꝙ ipſa vtitur in obſequium ſui oībus alijsſcientijs quaſi vſualis: ſicut pꝫ in oībus artibus ordinatꝭ:quarum finis vnius ē ſub fine alterius: ſicut finis pigmētarie artis que ē confectio medicinaꝝ: ordinatur ad finēmedicine: que eſt ſanitas: vnde medicus imꝑat pigmentario ⁊ vtitur pigmentis ab ipſo factis ad ſuū finem: itcū finis totiꝰ ph̓ie ſit īfra finē theologie ⁊ ordīatꝰ ad iiheoª dꝫ oībꝰ alijs ſciētijs īꝑare: ⁊ vti his q̄ ī eis tradut
LηTι Ugͦ dd̓m ꝙ qͣꝫuis ph̓ia determinet d̓Ad primum exutibus: ⁊ ẜꝫ rones a creaturis ſuptas: oꝫ tn̄ eē aliā q̄ exn̄tia conſideret ẜm rōnes ex inſpiratione diuini luminis acceptas. ¶ Et per hͦ pꝫ ſol̓o adſcd̓m: qꝛ ph̓ia ſufficit ad ꝑfectionē intellectus ẜm cognitionē naͣlē: ⁊ affectus ẜm virtutē acꝗſitā: ⁊ ideo oꝫ eē aliāſcīam ꝑ quā intell̓s ꝑficiat̉ qͣꝫtū ad cognitionē infuſam: ⁊affcūs qͣꝫtum ad dilectiōem gratuitā. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ inhis q̄ acꝗrūt eqͣlē bonitatē ꝓ fine tꝫ ꝓpo inducta .ſ. nobilius ⁊cͣ. ſed illud qd̓ acꝗrit bonitatē perfectā pluribꝰ auxilijs ⁊ motibꝰ ē nobiliꝰ eo qd̓ imꝑfectā bonitatē acꝗrit paucioribꝰ vel ꝑ ſeip̄m: ſicut dicit ph̓s in 2º celi ⁊ mundi. ⁊ hͦmō ſe hꝫ hō reſpectu aliaꝝ creaturaꝝ qui ſcūs ē ad ip̄iꝰdiuine glorie participationem.¶ Utꝝ tantuꝫ vna doctrina debeat eē p̄ter ph̓ycas. II.ſcd̓m ſic ꝓceditur: vr̄ ꝙ nō vna tm̄ doctrīa deClſ CA beat eē p̄ter ph̓ycas doctrīas: ſꝫ plures. De oībus enim de quibus inſtruitur homo per rationes creaturaꝝ pōt inſtrui per rōnes diuinas. Sed ſcīe ꝓcedētesper rōes creaturaꝝ ſūt plures differētes genere ⁊ ſpecie:ſicut moralis naturalis ⁊cͣ. ergo ſcīe ꝓcedētes per rōnesdiuinas debēt pl̓es eē. ¶ Item vna ſcīa eſt vnius generis ſub̓i: ſic̄ dicit ph̓s ī pͥmo poſterioꝝ. ſed deꝰ ⁊ creaturade ꝗbus in dīna doctrina tractat̉: nō reducūt̉ in vnumgenꝰ neqꝫ vniuoce neqꝫ analogice: gͦ diuīa ſcīa nō ē vna.ꝓbatio medie. quecunqꝫ conueniunt in vno genere vniuoce vel analogice ꝑticipant aliꝗd idem vel ẜm prius ⁊poſteriꝰ: ſicut ſub̓a ⁊ accn̄s rōeꝫ entis: vel equaliter ſicutequus ⁊ bos rōnē aīalis. Sed deus ⁊ creatura non participant aliꝗd idem: qꝛ illud eſſet ſimplicius ⁊ pͥus vtroqꝫ:gͦ nullo modo reducūtur in idē genꝰ. ¶ Itē ea que ſuntab oꝑe nr̄o: ſicut oꝑa virtutū: ⁊ que ſunt ab oꝑe naͣe nō reducunt̉ ad eādem ſcīam: ſed vnū pertinet ad moralem:alteꝝ ad naͣlem: ſed dīna ſcīa determinat de his que ſūtab oꝑe nr̄o tractādo de virtutibus ⁊ preceptis: tractat ētde his que non ſūt ab oꝑe noſtro: ſicut de angelis ⁊ alijscreaturis: gͦ vr̄ ꝙ nō ſit vna ſcīa.q̄cūqꝫ cōueniūt ī rōe vna pn̄t ad vnā ſcīamCOntr A ꝑtinere. vn̄ ēt oīa inqͣꝫtū conueniūt in rōueentis ꝑtinēt ad metaphyſicā. Sꝫ dīna ſcīa determinat d̓rebꝰ ꝑ rōneꝫ dīnā: q̄ oīa cōplectit̉: oīa .n. ⁊ ab ip̄o ⁊ ad ip̄ꝫſūt. gͦ ip̄a vna exn̄s pōt de diuerſis eē. ¶ Pͣ. ea que ſūt diuerſaꝝ ſcīaꝝ: diſtinctim ⁊ ī diuerſis libris determinant̉:ſꝫ ī ſacra ſcriptura ꝑmixtim ī eodē libro qn̄qꝫ determīat̉de moribꝰ: qn̄qꝫ de creatore: qn̄qꝫ de creaturis: ſicut pꝫfere in oībus libris. gͦ ex hͦ nō diuerſificatur ſcīa.Reſpondeo qͣꝫto altiorē tāto ē magis vnica ⁊ adad hoc notandū eſt: ꝙ aliqͣ cognitioplura ſe extēdit: vn̄ intell̓s dei ꝗ ē altiſſimꝰ ꝑ lumē qd̓ eſtipſe deꝰ: oīum reꝝ cognitionē hꝫ diſtīcte: ita ⁊ cū iſta ſcīaſit altiſſima: ⁊ ꝑ ip̄m lumē īſpiratiōis dīne efficaciaꝫ hahēs: ipſa vnica manēs nō multiplicata diuerſaꝝ rerū cōſideratiōeꝫ hꝫ: nō tm̄ ī cōi ſic̄ metaph̓ica. q̄ cōſiderat oīainqͣꝫtū ſūt entia nō d̓ſcēdēs ad ꝓpͥaꝫ cogͦnē moraliū velnaͣliū. Rō .n. entis cū ſit diuerſificata in diuerẜ: nō ē ſufficiēs ad ſpālē reꝝ cognitiōem: ad qͣꝝ manifeſtationemdiuinū lumē ī ſe vnū manēs ẜꝫ btm̄ Dionyᵐ ī pͥnº celeſtꝭAd primum gͦodꝫ. ꝙ dinūllumē ex cuiꝰ certitu(hierᵉ. efficaciam habet.dine procedit h̓ ſcientia eſt efficax ad manifeſtationemplurium que in diuerſis ſcientijs in ph̓ia traduntur exeorum rōnibus in eorum cognitionem ꝓcedentibꝰ: ⁊ iōnō oꝫ ſcīam iſtā multiplicari. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m ꝙ creator ⁊creatura reducuntur in vnū nō cōitate vniuocationis: ſꝫanaᵉᵉ. talis auteꝫ cōitas pōt eſſe dupliciter. Aut ex eo ꝙ