Diſtin. XLV.Queſtio I.

140

viſibile in potētia ⁊ nō efficit̉ viſibile in actu niſi ꝑ actūlucis. Sil̓r dico ꝙ illud qd̓ formal̓r cōplet rōnem volitieſt finis: ex quo eſt rō boni: ⁊ hoc ītelligit ph̓s cū dicit ꝙvolūtas eſt finis: ſꝫ ea q̄ ſunt ad finē ſe habēt maͣliter adob̓m volūtatis: vt .ſ. ſint volita ꝑ ordinē finis ſicut colorvr̄ ꝑ actū lucis. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ: ꝙ illud qd̓ eſt volitū ſicutfinis eſt mouēs volūtatē ⁊ ꝑficiens eā: ⁊ ſic nihil mouetvolūtatē dīnā niſi deꝰ: ſꝫ illud qd̓ eſt ordinatū ad fineꝫ ēvolitū ab eo ſicut effectū a volūtate ⁊ motū ab ea: ſicutpꝫ in volūtate artificis q̄ eſt pͥnᵐ oꝑationū ordinataꝝ infinē. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m: ꝙ volūtas dei nō eſt niſi eiꝰ qd̓ ē ſuūbonū: ſꝫ tn̄ nō eodē mō ſicut in voluntate nr̄a q̄ vult bonū ſuū: quo .ſ. ꝑficit̉ ſicut fine: vel ꝑ qd̓ finē ꝯſequit̉: ſꝫ volūtas dīna vult bonū ſuū qd̓ eſt ipſa: ⁊ qd̓ ab ea eſt ⁊ nō ꝑqd̓ iuuat̉. ⁊ ideo refert̉ ad ipſiꝰ ꝑfectionē vtꝝ volituꝫ abeo ſit vel nō ſit. ¶ Ad 4ᵐ dd̓m ꝙ deꝰ nō ordinat creaturas ī finē bonitatis ſue: qͣſi ꝑ eas bonitatē ſuā aſſequat̉:vt ipſe creature dīna oꝑone ſil̓itudinē aliqͣꝫ dīne bonitatis acꝗrāt: qd̓ eē nō poſſꝫ niſi eo volēte ⁊ faciēte.III.¶ Utꝝ voluntas dei ſit cauſa rerum.D tertiuꝫ dīne nō ſit aſcribēda reꝝſic ꝓcedit̉: vr̄ ꝙ volūtaticauſalitas. volūtas .n. dei eſt tm̄ bonoꝝ: ſecoīum bonoꝝ ſufficiēs cā eſt ſcīa ipſius. gͦ nōt opꝫ volūtatē dei cām reꝝ ponere. ¶ Pͣ. d̓snō eſt cā reꝝ niſi ꝑ ſuā oꝑationē: ſed eſſe pͥnᵐ oꝑonis ꝑtinet ad cām rōne potētie. gͦ potētia potiꝰ dicēda eſt cā rerum qͣꝫ volūtas. ¶ Pͣ. a ca ꝯtingēte nūquā pōt eſſe effectus necͣius: ſꝫ volūtas eſt cauſa ꝯtingēs: qꝛ ad vtrū libetſe hꝫ. gͦ nō pōt eſſe cā necͣioꝝ: cuꝫ igit̉ in mūdo ſint multanecͣia vt oīa īcorruptibilia: vr̄ ꝙ nō oīum cā ſit volūtas¶ Pͣ. exn̄te cauſa ſufficiēte alicuiꝰ rei ſuꝑflue addunt̉ adeādē re alie cāe. ſi gͦ volūtas dei ſufficiēs cauſa reruꝫ eſt.īſufficiēs .n. nō pōt eē: vr̄ ꝙ oēs cauſe naͣles ſuperfluāt: ⁊oēs potētie aīe ⁊ oēs habitus īfuſi: qd̓ friuolū eſt. ¶ Pͣ.ex cauſa ſufficiēti pōt aliꝗd demr̄ari. ſi gͦ volūtas dei ſufficiēs eſt cauſa oīum: vr̄ ꝙ h̓ ſit ſufficiens demonſtratioad oīa: qͣre hͦ eſt qꝛ deꝰ voluit: ⁊ ſic facile eēt oīa ſcire: ⁊ ſuperuacua eēt ſanctoꝝ ⁊ ph̓oꝝ ſtudia: ꝗ ad aſſignandasdiuinorum operationū rationes multipliciter laborauerunt: quod ſtultum eſt dicere.Sed contraˢᵐ ph̓m in. 6. metaph̓. oīuꝫ artificiatoꝝ pͥnᵐ eſt voluntas artificis: ſꝫ ea q̄ſunt ꝓcedūt a deo ſicut artificiata ab artifice: vt a ſcīs ⁊ph̓is tradit̉. gͦ oīuꝫ q̄ ſunt cā eſt dei voluntas. ¶ Pͣ. Dio.dicit in 4º. ca. de di. no. amor trahit ſuꝑiora in ꝓuiſioneꝫminus habētiuꝫ: ſꝫ omnia que ſunt ꝓuiſione dina in eſſeꝓdierunt: cū igit̉ amor in actu voluntatis cōſiſtat: videt̉ꝙ pͥncipiū oīum reꝝ ſit diuina voluntas.Reſpondeoᵈºᵐᵐ obꝰ determinatū nō ꝓgredtur niſi a determīato agēte: ⁊ īde eſtꝙ illud qd̓ eſt tm̄ in potētia nō agit: qꝛ ſe hꝫ īdetermīatead multa: ſꝫ forma q̄ ē terminās potētiā maͣe pͥnᵐ actiōisdr̄. ⁊ iō in oībꝰ quoꝝ potētia actiua determīata ē ad vnūefſcm̄: nihil reꝗrit̉ ex ꝑte agētis ad agēdū ſupra potētiacōpletā: dūmo nō ſit īpeditū ex defectu recipientis ad hͦꝙ ſequat̉ effectꝰ. ſicut pꝫ in oībꝰ agētibus ex neceſſitatenae. Potētia aūt dei cū ſit īfinita nō magis determinat̉ad hoc qͣꝫ ad illud: nec ex ꝑte maͣe: qꝛ opus eiꝰ determinationē reciꝑe pōt: qꝛ ip̄e ēt maͣm ⁊ formā ꝓducit. vn̄ oꝫ ꝙſupra rōnē potētie ſit aliꝗd aliud: ꝑ qd̓ opꝰ determīet̉. hͦaūt fit ꝑ ſcīam q̄ ꝓpriā rōnem rei cognoſcit. Sꝫ qꝛ ſcīa ſehꝫ ad oppoſita. eſt .n. ⁊ bonoꝝ ⁊ maloꝝ. ideo opꝫ aliquidadhuc addere in quo ꝑficiat ratio cauſe. ⁊ hoc eſt voluntas que determīate accipit vnū ex duobꝰ que ſcit vl̓ que

pōt. Un̄ ꝑfecta rō cauſalitatis in his q̄ nō agūt ex neceſſitate naͣe īuenit̉ pͥmo in volūtate: vt dicit ph̓s ī. 9. metaᵉᵉ.⁊ h̓ cōuenit voluntati īquātū ob̓m eiꝰ eſt finis ꝗ eſt cauſacauſaꝝ: ⁊ a quo ſumit̉ determīatio oꝑis: vt pꝫ ex 2º. phy.⁊ iō volūtati dīne aſcribit̉ cauſalitas rerum.gͦ dd̓ꝫ: ꝙ in ſcīa nō ꝑficit̉ rō cauſalitaAd primuꝰ tis: vt ocm̄ eſt niſi adiūcta volūtate:iō volūtas potius dr̄ cauſa qͣꝫ ſcīa. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ: ꝙ volūtas eſt pͥnᵐ oꝑatiōis vt pͥmū imperās opꝰ: ſꝫ potētia ī hisque agūt ꝑ volūtatē eſt pͥnᵐ oꝑis vt exequēs: ⁊ in hoc ꝯſiſtit rō potētie vt ſit ꝓximū pͥnᵐ oꝑis ⁊ nō pͥmū: ⁊ ſic volūtas dei potius dr̄ cā reꝝ qͣꝫ potētia. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ volūtas dīna lib̓tatē hꝫ: ⁊ ex hoc ꝯuenit ſibi ꝙ ſit ad vtrūlibet: ſꝫ ſuꝑ hͦ hꝫ īmutabilitatē vt ei qd̓ vult īmobil̓r adhereat: ex quo illud vite ponit̉: ⁊ hāc īmobilitatē imitāturea q̄ ſunt necͣia in entibꝰ: qͣꝫuis nō ipſaꝫ adequēt: ⁊ ꝓpterhͦ nō eſt dd̓m ꝙ ſit cā ꝯtingēs: qꝛ ꝯtingētia mutabilitatēīportāt. ¶ Ad 4ᵐ dd̓m: ꝙ cālitas dīne volūtatis nō excludit oēs cās ꝓximas reꝝ: nec hͦ eſt ex īſufficiētia volūtatis: ſed ex ordine ſapīe eiꝰ: q̄ effectus mediātibus alijscauſis ꝓuenire diſpoſuit: vt ſic ēt candi dignitas creaturis cōicaret̉. ¶ Ad 5ᵐ dd̓m: ꝙ demr̄atio q̄ facit ſcīam dere ſumit̉ ex cauſis ꝓximis rei. ⁊ iō opꝫ ad ſcīam reruꝫ habēdā nobis alias ratōes q̄rere: ⁊ pōt volūtatē eius que ēcauſa pͥma reꝝ ⁊ cōis: ⁊ p̄cipue cū volūtatē eius nō plenecognoſcamus: vt in ea ꝓpriaꝫ rei rōnem videamus: ſicutipſe videt qui in ſe omnia cognoſcit.¶ Utꝝ volūtas dei diſtinguat̉ in volūtatē beneplaciIIII.(ti ⁊ voluntatem ſigni.¶M D quartum ſinctio volūtatis inſic procedit̉: vr̄ ꝙ dilr̄a poſita ſit incōpetēs. ſicut .n. voluntas dei¶S⁊ ſe hꝫ ad pl̓a: ita ⁊ ſcīa eiꝰ: ſꝫ ſcīe nō aſſignant̉diuerſa ſigna. gͦ vr̄ ꝙ nec volūtati aſſignari debeāt: cū ētvtrūqꝫ occultū ſit equaliter. ¶ Pͣ. omne ſignū cui nō reſpōdet ſignatū eſt ſignū falſum: ſꝫ iſtis ſignis volūtatis q̄in lr̄a ponunt̉ qn̄qꝫ non rn̄det ſignatū: qꝛ ꝑmittit mala q̄nō vult: ⁊ p̄cipit etiā bona q̄ non vult fieri: vt in lr̄a dr̄. gͦvr̄ ꝙ ſint falſa ſigna: ⁊ ita ꝓ ſignis aſſignari nō debeant.¶ Pͣ. ſicut īuenit̉ bonū ⁊ meliꝰ ita īuenit̉ malū ⁊ peiꝰ: vtveniale ⁊ mortale: ſꝫ reſpectu hoꝝ duoꝝ fiendoꝝ eſt tm̄vnū ſignū .ſ. ꝓhibitio. gͦ vr̄ ꝙ etiā bonoꝝ eē debeat vnuꝫtm̄ ſignū ⁊ nō duo .ſ. p̄ceptū ⁊ ꝯſiliū. ¶ Pͣ. ob̓m voluntatis eſt bonū: ſꝫ malū fieri nō eſt bonū: vt infra dicet̉. gͦ reſpectu huiꝰ nullū ſignū vocis dīne dꝫ eē: ⁊ ita ꝑmiſſio ſuperfluit. ¶ Pͣ. ſicut ſigna volūtatis reſpiciūt diuerſa: ita⁊ volūtas bn̄placiti ē diuerſoꝝ. ſi gͦ aſſignātur diuerſa ſigna volūtatis ꝑꝑ diuerſitatē eoꝝ vr̄ ꝙ ēt volūtas bn̄placiti multiplicari debeat: aut ſi nec hͦ nec illud.Reſpondeo⁊ quedā metat: ea que ꝓprie de ip̄odd̓m: ꝙ de deo quedā dicunt̉ ꝓpriedicunt̉ v̓e in eo ſunt: ſꝫ ea q̄ metaphoᵉᵉ dicunt̉: dicunt deeo ꝑ ſil̓itudinē ꝓportiōabilitatis ad effectū aliquē: ſicutdr̄ ignis deutero. 4. eo ꝙ ſicut ignis ſe hꝫ ad ꝯſumptionēꝯͣrij: ita deꝰ ad ꝯſumēdū neꝗtiā. vn̄ ipſuꝫ eſſe deſtruētemneꝗͣtiā eſt ipſuꝫ eſſe ignē: ⁊ ipſa ꝯſumptio actiua eſt igneitas eius: ⁊ ꝑmodū iſtu ipſa punitio dr̄ ira eiꝰ: ⁊ qꝛ effectꝰeſt ſignuꝫ cāe ideo ea ẜm q̄ attēdit̉ ſimilitudo vel ire velalicuiꝰ alteriꝰ dn̄r eſſe ſigna. vn̄ punitio dr̄ ſignū ire eius.Sed dico ꝙ deꝰ pōt dici velle aliquid dupliciter vel ꝓprie: ⁊ ſic dr̄ velle illud cuiꝰ volūtas vere in eo eſt: ⁊ qd̓ ſibi complet: ⁊ hec eſt voluntas beneplaciti. Dicit̉ etiā aliquid velle metaᵉᵉ: eo ꝙ ad modū volentis ſe hꝫ inquantum p̄cipit vl̓ cōſulit: vel aliquid hȯ facit. vn̄ ea in ꝗbusattendit̉ ſil̓itudo ipſiꝰ rei ad volūtatē dei: voluntates eiꝰ

S 4